Về Bắc Hoa tìm lại dấu xưa

"Viên ngọc xanh" giữa núi đồi

Từ trung tâm tỉnh Bắc Ninh, hành trình đến Bắc Hoa mất hơn một giờ chạy xe ô tô. Con đường uốn lượn qua những triền đồi cây ăn quả, qua những cánh rừng xanh và những thôn, xóm thấp thoáng trong mây núi. Vừa đặt chân tới nơi, cảm giác đầu tiên là sự bình yên đến ngỡ ngàng. Một làng cổ nguyên sơ, lành hiền với màu xanh thiên nhiên và màu nâu thân thuộc.

Những nếp nhà nhuốm màu thời gian ở làng cổ Bắc Hoa.

Ẩn mình giữa miền sơn cước xã Tân Sơn, Bắc Hoa không ồn ào như những điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng khác. Xóm làng của đồng bào Nùng hiện ra như một miền ký ức còn nguyên hơi thở của thời gian với những nếp nhà trình tường, mái ngói âm dương lô xô bên sườn đồi xanh mướt.

Bắc Hoa thu hút du khách bằng chính vẻ đẹp nguyên sơ và nhịp sống bình dị của một thôn vùng cao. Một du khách đến từ Hà Nội thích thú chia sẻ: "Không khí trong lành và chân thật. Ở đây mọi thứ như chậm lại. Chỉ cần đi bộ giữa cánh đồng, ngồi ở quán nước ven đường hay nghe bà con kể chuyện đời sống thường ngày thôi cũng thấy lòng nhẹ bẫng..."

Ẩn mình giữa miền sơn cước xã Tân Sơn, Bắc Hoa không ồn ào như những điểm du lịch cộng đồng nổi tiếng khác. Ngôi làng của đồng bào Nùng hiện ra như một miền ký ức còn nguyên hơi thở của thời gian với những nếp nhà trình tường, mái ngói âm dương lô xô bên sườn đồi xanh mướt. Không có những công trình nhân tạo hào nhoáng hay các loại hình giải trí ồn ào, Bắc Hoa thu hút du khách bằng chính vẻ đẹp nguyên sơ và nhịp sống bình dị của một thôn vùng cao.

Giữa không gian núi đồi, đồng ruộng đẹp như tranh vẽ, nổi bật một cụm 17 ngôi nhà cổ san sát bên nhau như một đại gia đình. Những bức tường trình nâu trầm, mái ngói âm dương phủ rêu, hàng rào đá xếp mộc mạc và khoảng sân rộng trước hiên tạo nên vẻ đẹp vừa bình dị vừa cổ kính.

Người dân nơi đây vẫn giữ nếp sống truyền thống từ nhiều thế hệ, mặc trang phục dân tộc trong ngày hội, hát dân ca sloong hao, dệt thổ cẩm và làm nông nghiệp trên những thửa ruộng bậc thang.

Mỗi mùa trong năm, Bắc Hoa lại mang một vẻ đẹp riêng. Mùa hè là mùa quả ngọt. Mùa thu đông, những cánh đồng hoa cải cúc nở vàng rực giữa nền núi xanh nên thơ. Còn mùa xuân, nếu đến đúng dịp chợ phiên Thác Lười hay chợ tình Tân Sơn, du khách sẽ cảm nhận rõ hơn đời sống văn hóa đặc sắc của cộng đồng người Nùng, bởi bà con đi chợ không chỉ để mua bán mà còn để gặp gỡ, chuyện trò và hát giao duyên...

Đáng mừng là ở Bắc Hoa, người dân dần trở thành chủ thể của hoạt động du lịch cộng đồng. Bà Ma Thị Xá vừa treo những bộ trang phục dân tộc Nùng trước một lán nứa vừa chia sẻ: "Gần đây thấy có khách du lịch đến tham quan xóm làng nên con trai tôi sửa sang lại mảnh vườn để du khách nghỉ ngơi, chụp ảnh. Tôi treo trang phục ở đây, nếu ai thích thì có thể mua mặc trải nghiệm".

Chị Hứa Thị Chinh thường ngày chăn nuôi tại nhà nhưng khi thấy có khách đến cũng chủ động mở quán nước nhỏ phục vụ du khách. Chị mong du lịch phát triển để người trẻ không phải rời quê đi làm ăn xa mà vẫn có thêm thu nhập ổn định...

Mỗi bó rau, tấm thổ cẩm hay câu hát giao duyên nơi đây đều mang theo hơi thở mộc mạc của miền sơn cước. Chính nhịp sống chậm rãi, nguyên sơ cùng những câu chuyện văn hóa bản địa chân thành đã tạo nên sức hút riêng cho Bắc Hoa.

Tiềm năng du lịch cộng đồng

Bắc Hoa đang từng bước được định hướng quy hoạch để phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa. Ông Vi Văn An, Chủ tịch UBND xã Tân Sơn cho biết: "Chúng tôi luôn mong muốn người dân vừa giữ được nếp sống của dân tộc mình vừa có thêm sinh kế. Chính vì vậy, địa phương xác định phát triển du lịch phải song hành với bảo tồn văn hóa truyền thống".

Qua khảo sát thực tế, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đánh giá làng cổ Bắc Hoa là điểm đến độc đáo, có tiềm năng phát triển loại hình du lịch sinh thái, du lịch văn hóa và du lịch cộng đồng gắn với hệ thống tài nguyên hấp dẫn như: Cảnh quan hồ Cấm Sơn, cánh đồng hoa, vườn mận, đào, bãi đá cổ, thác Khỉ Dòm, đình Khuôn Tiếu...

Điều quý nhất ở Bắc Hoa là cộng đồng người Nùng vẫn gìn giữ nét văn hóa xưa với những làn điệu dân ca sloong hao, nghề dệt thổ cẩm, nhà trình tường cùng nhịp sống bình dị. Nếu biết phát triển đúng hướng, đây sẽ là mô hình du lịch cộng đồng đặc sắc.

Các em nhỏ ở Bắc Hoa trong trang phục truyền thống của dân tộc mình.

Mới đây, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị xã Tân Sơn quan tâm lập quy hoạch tổng thể với định hướng xây dựng Bắc Hoa thành điểm du lịch cộng đồng cấp tỉnh. Theo đó, địa phương cần chú trọng đầu tư quy hoạch hệ thống hạ tầng đồng bộ, từ giao thông, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng đến biển chỉ dẫn, thuyết minh, wifi công cộng và các dịch vụ lưu trú, ẩm thực.

Tổ chức bảo tồn, tôn tạo khu nhà cổ tại thôn Bắc Hoa gắn với gìn giữ kiến trúc truyền thống; khôi phục, duy trì và nâng cấp hội hát sloong hao và phiên chợ xuân vùng cao hằng năm thành sản phẩm du lịch; thành lập và phát triển các câu lạc bộ văn nghệ dân gian và các loại hình văn hóa đặc trưng khác.

Địa phương cần tăng cường phối hợp tổ chức các hoạt động xúc tiến du lịch như hội nghị, hội thảo, chương trình khảo sát famtrip nhằm quảng bá hình ảnh, sản phẩm du lịch; kết nối với doanh nghiệp lữ hành, các tổ chức, cá nhân kinh doanh du lịch trong và ngoài tỉnh để xây dựng các tour, tuyến du lịch.

Cùng với đó, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực địa phương thông qua đào tạo nghiệp vụ du lịch cho người dân, các hộ làm homestay, hợp tác xã nông sản, câu lạc bộ văn nghệ dân gian… ; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động cộng đồng dân cư bảo vệ môi trường, cải thiện cảnh quan xanh - sạch - đẹp, tổ chức chăn nuôi khoa học, hạn chế ô nhiễm, tạo dựng không gian sống hài hòa với thiên nhiên.

Trong xu hướng du lịch hiện nay, Bắc Hoa có cơ hội định vị là một điểm đến sinh thái - văn hóa đặc sắc của vùng Đông Bắc. Khi những giá trị nguyên bản được gìn giữ, khi người dân trở thành chủ thể trung tâm, ngôi làng xinh đẹp này sẽ sớm trở thành điểm du lịch hấp dẫn, nơi du khách tìm về với trải nghiệm "sống chậm" để cảm nhận chiều sâu văn hóa của miền sơn cước.