Về Côn Sơn - Kiếp Bạc trẩy hội xuân, chạm vào mạch nguồn di sản

Chương trình nghệ thuật trong đêm Khai hội mùa Xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc 2026.

Ngay từ sớm, trong làn sương mỏng còn đọng trên rừng thông Côn Sơn, tiếng chuông chùa đã ngân lên, tạo nên một thứ âm thanh đủ sức làm người ta chậm lại giữa nhịp sống vội vã. Từng dòng người men theo những bậc đá, qua những tán cây cổ thụ, bước vào không gian lễ hội với một tâm thế khác hẳn ngày thường: nhẹ hơn, tĩnh hơn và cũng gần với chiều sâu của ký ức văn hóa dân tộc hơn.

Ở nơi gắn với Phật hoàng Trần Nhân Tông, Đệ tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang, với Nguyễn Trãi, Trần Nguyên Đán và Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, lễ hội không đơn thuần là một cuộc vui đầu xuân, mà là dịp để cộng đồng tìm về cội nguồn, để quá khứ hiện diện trong đời sống hôm nay bằng những nghi lễ, phong tục và sinh hoạt văn hóa vẫn còn nguyên sức sống.

Đoàn dâng hương đến các miếu làm lễ tế trời đất trên Ngũ Nhạc linh từ.

Trong mạch chảy ấy, phần lễ luôn mang một vị trí đặc biệt. Lễ tế trời đất trên Ngũ Nhạc linh từ một nghi thức đặc trưng của Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc, được tổ chức trang trọng nhằm kính cáo trời đất, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quốc thái dân an. Nghi lễ diễn ra theo trình tự dâng hương tại các miếu trên núi Ngũ Nhạc, trọng tâm là lễ tế cổ truyền tại Trung Nhạc miếu, kết hợp nghi thức phát ngũ cốc cho Nhân dân và du khách, gửi gắm ước vọng về một năm mới nhân khang vật thịnh, vạn vật sinh sôi, cuộc sống no ấm, đủ đầy.

Lãnh đạo TP Hải Phòng cùng nhân dân và du khách dâng hương tại Trung Nhạc miếu.

Trước các hoạt động lễ, phần hội đã diễn ra từ những ngày đầu khai hội với nhịp điệu khác, rộn ràng và gần gũi hơn, nhưng không vì thế mà tách rời khỏi cốt lõi di sản. Tại sân đá chùa Côn Sơn, hội thi bánh chưng, bánh giầy thu hút đông đảo người dân và du khách. Những đôi tay thoăn thoắt gói lá, đong gạo, xếp nhân, buộc lạt. Những nhịp chày giã bánh giầy vang lên dồn dập giữa tiếng cổ vũ, tiếng cười nói làm cho không khí lễ hội như ấm lên giữa tiết xuân.

Lễ hội bánh chưng, bánh giầy.

Đây không chỉ là cuộc thi tài của các đội, mà còn là một cách nhắc nhớ về nền văn minh lúa nước, về triết lý biết ơn trời đất, tổ tiên qua những thức lễ mộc mạc mà thiêng liêng. Những chiếc bánh làm ra không dừng ở giá trị trình diễn hay tranh tài, mà còn được lựa chọn để dâng lễ tại các điểm thờ tự trong khu di tích, nối nhịp giữa sinh hoạt cộng đồng hôm nay với truyền thống ngàn đời.

Liên hoan pháo đất TP Hải Phòng diễn ra trong không khí sôi động, tiếng cổ vũ của nhân dân địa phương và du khách.

Cũng trong không gian ấy, những màn pháo đất, vật dân tộc và các trò chơi dân gian mang đến sức sống riêng cho hội xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc. Pháo đất với những khối đất được nện kỹ, tạo hình công phu rồi tung xuống sân thi phát ra âm thanh giòn vang, từ lâu đã không chỉ là trò chơi, mà là một biểu tượng của khí thế, của niềm vui mùa xuân và khát vọng no đủ. Mỗi tiếng pháo đất như đánh thức cả bầu không khí lễ hội, kéo người xem xích lại gần nhau hơn trong sự hồ hởi rất thuần Việt. Ở các sới vật, tinh thần thượng võ lại hiện lên rõ nét qua từng thế đấu, từng màn tranh tài khỏe khoắn nhưng đầy tính lễ nghi. Những hoạt động ấy làm nên diện mạo rất riêng của lễ hội: có chiều sâu tâm linh nhưng không tách khỏi đời sống dân gian, có sự trang trọng mà vẫn chan chứa niềm vui cộng đồng.

Giải Vật dân tộc các Câu lạc bộ thành phố Hải Phòng năm 2026 được tổ chức tại sân đá Tam Quan ngoại chùa Côn Sơn.

Một điểm nhấn mới của mùa lễ hội năm nay là hoạt động marathon gắn với không gian di sản. Trên những cung đường uốn lượn quanh khu di tích, qua rừng thông, hồ nước và những điểm văn hóa lịch sử, bước chạy của các vận động viên và người tham gia không chỉ là bước chạy thể thao đơn thuần. Đó còn là một cách tiếp cận mới với di sản, nơi con người hiện đại tìm thấy sự kết nối với thiên nhiên, với lịch sử và với chính mình trong hành trình khám phá vùng đất linh thiêng. Việc đưa các hoạt động thể thao cộng đồng vào không gian lễ hội cho thấy nỗ lực làm mới cách tổ chức, mở rộng đối tượng tham gia, nhất là với người trẻ, nhưng vẫn giữ được cốt cách riêng của Côn Sơn - Kiếp Bạc.

Gần 1.000 vận động viên tham gia Giải bán marathon “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Hành trình di sản thế giới”.

Điều đáng quý là giữa sự đổi mới ấy, lễ hội không đánh mất chất trầm mặc vốn có. Người ta vẫn có thể bắt gặp những khuôn mặt thành kính trước ban thờ, những bàn tay chắp lại trong làn khói hương, những bước chân chậm rãi giữa sân đền, chùa cổ. Có người tìm về để dâng nén nhang tưởng nhớ tiền nhân, có người đến để hòa mình vào không khí hội xuân, cũng có người chỉ muốn dành một khoảng lặng cho tâm hồn giữa không gian đầy thiền vị của núi rừng Côn Sơn.

Đông đảo du khách về dự Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn – Kiếp Bạc năm 2026.

Chính sự đan cài ấy làm nên sức hút bền bỉ của lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc. Nơi đây, những nghi lễ như tế trời đất trên Ngũ Nhạc linh từ giữ cho lễ hội chiều sâu thiêng liêng; những hoạt động như thi bánh chưng, bánh giầy, pháo đất, vật dân tộc, marathon lại thổi vào không gian di sản một sức sống mới, gần gũi và hấp dẫn hơn với công chúng. Côn Sơn - Kiếp Bạc vì thế không đứng yên trong ký ức, mà đang tiếp tục sống động trong đời sống đương đại, như một điểm hẹn văn hóa, tâm linh, nơi quá khứ và hiện tại cùng song hành trong một mùa xuân đầy dư âm.

Hưng Thịnh