Về thăm Pác Pó ngày đầu xuân

Vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ gắn với không gian lịch sử

Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, thuộc xã Trường Hà, tỉnh Cao Bằng, nằm lặng lẽ nơi biên giới Việt Nam - Trung Quốc, cách thành phố Cao Bằng khoảng 50km theo tỉnh lộ 203. Đây là điểm đầu Km0 của đường Hồ Chí Minh lịch sử. Theo tiếng địa phương, Pác Bó có nghĩa là “miệng nguồn”, “đầu nguồn” - một cách gọi mộc mạc nhưng gợi nhiều liên tưởng về sự khởi đầu và dòng chảy bền bỉ của lịch sử dân tộc. Không chỉ là “đầu nguồn” của một con suối, Pác Bó còn được xem là “đầu nguồn” của cách mạng Việt Nam.

Trải qua những dấu mốc quan trọng sau ngần ấy năm nơi đây vẫn lưu giữ gần như nguyên vẹn những chứng tích và dấu ấn của cách mạng và của Hồ Chủ tịch. Pác Bó gây ấn tượng cho những ai lần đầu đặt chân đến đây bởi nhiều dãy núi non hiểm trở, những thác nước như vẫy gọi vỗ về và rặng tre xanh mát cả vùng trời. Khu di tích không chỉ giữ lại những địa danh như hang Cốc Bó, hang Lũng Lạn, hang Ngườm Vài, suối Lê Nin, bàn đá nơi Bác Hồ làm việc mà còn tạo nên một khung cảnh hài hòa với cảnh đẹp tự nhiên hùng vĩ, trải dài như tranh vẽ.

Ngược về miền núi Cao Bằng, du khách không những được đắm mình trong khung cảnh thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ mà còn cảm nhận được những giá trị lịch sử và văn hóa ẩn giấu bên trong vùng đất này.

Trong sắc xuân hòa vào sắc trắng của hoa mơ, hoa mận, gợi nhớ đến những những giây phút Bác Hồ trở về Tổ quốc thân yêu sau bao năm bôn ba tìm đường cứu nước, nhà thơ Tố Hữu từng viết: “Bác đã về đây Tổ quốc ơi/Nhớ thương hòn đất ấm hơi Người/Ba mươi năm ấy chân không nghỉ/Mà đến bây giờ mới tới nơi”.

Mùa Xuân năm 1941, sau hành trình dài đầy gian nan nơi xứ người, Bác đã trở về đặt chân lên đất Tổ quốc, trở về quê hương qua cột mốc 108. Chính tại nơi đây, Bác đã chọn hang Cốc Bó làm chỗ ở và làm việc, bên dòng suối trong xanh và núi rừng heo hút. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, Bác vẫn ung dung, lạc quan, dành trọn tâm huyết để lãnh đạo cách mạng Việt Nam, xác định con đường đấu tranh giành độc lập cho dân tộc. Pác Bó từ đó không chỉ là một địa danh, mà trở thành điểm khởi nguồn cho bước ngoặt lịch sử của cách mạng nước ta.

Thời gian này Bác lấy tên là Già Thu, đã trở thành nơi Người lựa chọn để ở và làm việc trong những năm tháng đầu trở về Tổ quốc. Giữa núi rừng sâu thẳm, không gian ấy vừa giản dị, khiêm nhường, vừa lặng lẽ ghi dấu một chặng đường lịch sử đặc biệt của cách mạng Việt Nam.

Đứng trước hang Cốc Bó nhỏ bé, nhìn chiếc bàn đá nơi Bác từng làm việc, người đến thăm không khỏi xúc động. Giữa núi rừng thâm u, Bác đã đưa ra những quyết sách có ý nghĩa sống còn, đặt nền móng cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Sự giản dị trong sinh hoạt, sự hòa mình với thiên nhiên và Nhân dân của Bác khiến mỗi người càng thêm kính trọng. Ở Pác Bó, hình ảnh một vị lãnh tụ vĩ đại hiện lên thật gần gũi, giản dị mà cao cả.

Trước hang Cốc Bó, lòng người không khỏi xúc động và cảm phục trước phong cách sống giản dị mà vĩ đại của Bác. Chính nơi hang đá sâu thẳm, cây lá um tùm này đã chở che Người trong những ngày tháng lãnh đạo cách mạng đầy gian nan, thử thách. Dù điều kiện vật chất vô cùng thiếu thốn, Bác vẫn giữ tinh thần lạc quan, niềm tin vững chắc vào thắng lợi tất yếu của cách mạng. Cảm hứng ấy đã được Người gửi gắm trong bài thơ “Tức cảnh Pác Bó” với những vần thơ mộc mạc mà sâu sắc: “Sớm ra bờ suối, tối vào hang/Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng/Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng/Cuộc đời cách mạng thật là sang”.

Con suối trong xanh nơi Bác ngồi làm việc, nghỉ ngơi. (Ảnh: Minh Nghĩa)

Gắn liền với Khu di tích Pác Bó, Nhà trưng bày Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó được xây dựng trên một khu đất rộng và bằng phẳng, phía sau là ngọn núi cao sừng sững, cây lá xanh ngút ngàn, lưu giữ những hình ảnh quý, những tư liệu lịch sử về Bác Hồ và những sự kiện cách mạng giai đoạn đầu Bác về nước lãnh đạo cách mạng.

Tham quan Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó, du khách Nguyễn Thị Phương (Chương Mỹ, Hà Nội) xúc động chia sẻ: “Tới thăm Khu di tích giúp tôi hiểu thêm về cuộc đời, sự nghiệp hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ kính yêu, Người cha già của dân tộc đã cống hiến, hy sinh trọn đời vì dân, vì nước, vì hạnh phúc của Nhân dân”.

Từ Pác Bó lịch sử đến khát vọng vươn mình

Đầu năm 1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc cùng 5 đồng chí đã về nước và ở tại nhà ông Lý Quốc Súng, sau đó chuyển vào hang Cốc Bó, hang Lũng Lạn và lán Khuổi Nặm. Tại đây, từ ngày 10 đến ngày 19/5/1941, đã diễn ra Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8. Hội nghị đã nhận định rõ tình hình trong nước và thế giới, quyết định thành lập Mặt trận Việt Minh, xây dựng căn cứ địa cách mạng, phát triển chiến tranh du kích, khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền trong cả nước.

Đến ngày 22/12/1944, tại rừng Trần Hưng Đạo, Đội Việt Nam Tuyên truyền giải phóng quân được thành lập, gồm 34 chiến sĩ, dưới sự chỉ huy của đồng chí Võ Nguyên Giáp.

Trong giai đoạn này, Bác đã biên soạn nhiều tài liệu như: Cách đánh du kích, Điều lệ Đảng, Phụ nữ cứu quốc, Phụ lão cứu quốc, Thanh niên cứu quốc và đặc biệt là biên soạn bức thư Kính cáo đồng bào (ngày 06/06/1941), kêu gọi toàn dân đoàn kết đánh kẻ thù chung là thực dân Pháp, phát xít Nhật và Việt gian, giành độc lập, tự do.

Từ Pác Bó năm xưa, Người chỉ đạo con đường đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc thành công, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Pác Bó gắn với tên tuổi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Bác Hồ, vị lãnh tụ thiên tài, anh hùng đấu tranh giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, trở thành niềm tự hào, niềm tin dân tộc, mở ra thời đại Hồ Chí Minh cho nhân loại tiến bộ tỏa sáng mai sau.

Bàn đá nơi Bác ngồi làm việc. (Ảnh: P.V)

Pác Bó ngày đầu Xuân khoác lên mình diện mạo mới, khang trang hơn nhưng vẫn giữ trọn nét trầm mặc, yên bình vốn có. Dòng suối Lê-nin vẫn trong xanh, núi Các Mác vẫn sừng sững, như chứng nhân lịch sử lặng lẽ của những năm tháng hào hùng. Mỗi bước chân du khách là một lần trở về với cội nguồn cách mạng, để lắng nghe lịch sử, để hiểu sâu sắc hơn giá trị của độc lập, tự do mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu.

Chuyến về thăm Pác Bó trong những ngày đầu Xuân không chỉ là một hành trình tham quan, mà còn là dịp để mỗi người suy ngẫm và tự soi lại mình. Trước không gian thiêng liêng ấy, mỗi người càng nhận rõ hơn trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ và phát huy những thành quả cách mạng. Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh không phải là điều gì xa vời, mà bắt đầu từ lối sống giản dị, tinh thần cống hiến và khát vọng phụng sự Tổ quốc.

Rời Pác Bó, sắc xuân vẫn lan tỏa trên núi rừng Cao Bằng, nhưng dư âm sâu đậm nhất có lẽ chính là niềm tự hào và lòng biết ơn. Pác Bó - nơi Bác Hồ dừng chân đầu tiên sau 30 năm bôn ba nước ngoài mãi là biểu tượng thiêng liêng của ý chí, niềm tin và khát vọng độc lập của dân tộc Việt Nam, để mỗi độ Xuân về, lòng người lại thêm vững tin trên con đường mà Bác đã chọn.

Ngày 28/1/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Tổ quốc sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước. Qua cột mốc 108 giữa vùng biên viễn Cao Bằng, người chiến sĩ cộng sản lỗi lạc ấy không chỉ mang theo hành trang là chủ nghĩa Mác - Lênin và kinh nghiệm cách mạng thế giới, mà còn cả khát vọng độc lập cháy bỏng và tầm nhìn chiến lược thiên tài.

Theo PGS.TS Lâm Bá Nam, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam, sự kiện lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Cao Bằng có ý nghĩa lịch sử quan trọng, tạo ra bước ngoặt quyết định cho cách mạng Việt Nam. Đây có thể nói là sự kiện mở ra một giai đoạn mới của lịch sử cách mạng Việt Nam. Đó là thời kỳ mà cả dân tộc dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Người đã bắt đầu chuẩn bị để vùng lên giành lại độc lập dân tộc.

Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ trở về nước (28/1/1941 - 28/1/2026) là dịp để toàn Ðảng, toàn dân ta nhìn lại ý nghĩa vĩ đại của sự kiện lịch sử và những giá trị to lớn của tư tưởng Hồ Chí Minh vẫn đang soi rọi con đường phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Triệu Oanh