Về 'Xứ Thanh tôi' - một lời mời trang trọng

Sinh ra và lớn lên trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, Nguyễn Hoàng Giang may mắn được cha mình là nhạc sĩ Thế Việt, nguyên Giám đốc Nhà hát ca múa kịch Lam Sơn, dẫn dắt từ những bước đi đầu tiên.

Ông không chỉ là người thầy truyền ngọn lửa đam mê, mà còn dạy anh sự nghiêm túc với nghề, cùng ý thức đau đáu về việc gìn giữ những giá trị văn hóa cốt lõi của dân tộc. Từ những ngày thơ ấu, âm nhạc đã thẩm thấu vào đời sống hằng ngày của anh một cách tự nhiên, trở thành nền tảng vững chắc cho con đường sáng tác sau này.

Trải qua quá trình học tập bài bản, hiện Thạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang đang giữ chức vụ Phó Trưởng phòng Nghệ thuật - Tổ chức biểu diễn tại Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật Lam Sơn (Sở VH, TT&DL Thanh Hóa).

Trên cương vị nhạc sĩ, Nguyễn Hoàng Giang đã liên tiếp khẳng định mình bằng những giải thưởng uy tín cấp quốc gia. Có thể kể đến Huy chương bạc tại Liên hoan Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc năm 2017 với tác phẩm “Trẩy hội”; Bằng khen của Hội Nhạc sĩ Việt Nam năm 2018 với “Tổ khúc Vào mùa” và Giải B của Hội Nhạc sĩ Việt Nam với tác phẩm “Tổ quốc giữa trùng khơi”.

Trở thành Hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam từ năm 2017 và hiện đảm nhận vai trò Phó Chi hội trưởng Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tại Thanh Hóa, anh chia sẻ rằng những dấu mốc ấy không đơn thuần là niềm vui nghề nghiệp cá nhân, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm của một người sáng tác đối với công chúng và quê hương.

“Đến hôm nay, tư duy âm nhạc của tôi được xây dựng trên sự kết hợp giữa truyền thống và hơi thở đương đại. Tôi luôn mong muốn đưa những giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương vào tác phẩm bằng ngôn ngữ âm nhạc hiện đại, để sắc thái địa phương có thể tiếp cận và lan tỏa tới đông đảo công chúng hơn”, nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang tâm sự.

Nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang.

Người ta thường bảo “bụt chùa nhà không thiêng”, việc viết về nơi đã quá đỗi thân thuộc luôn là một bài toán khó cho bất kỳ người làm nghệ thuật nào. Với Thanh Hóa, cái khó ấy lại càng nhân lên gấp bội bởi đây là vùng đất hội tụ quá nhiều trầm tích lịch sử, văn hóa dựng nước và giữ nước. Làm sao để gói gọn những trang sử hào hùng, những danh lam, thắng cảnh và hình ảnh con người lam lũ mà kiên cường vào trong một tác phẩm mà không bị sa đà vào việc “liệt kê địa danh”?

Đối diện với bài toán ấy, trong tác phẩm hợp xướng “Xứ Thanh tôi”, nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang đã chọn lối đi tinh tế: anh không mô tả bề nổi, mà tập trung chắt lọc tinh thần sâu thẳm của con người nơi đây. Đó là ý chí kiên cường bám biển, bám đất, lòng yêu quê hương mãnh liệt, niềm tự hào sâu sắc về cội nguồn và khát vọng vươn mình mạnh mẽ trong thời kỳ phát triển kinh tế mới.

Để chuyên chở trọn vẹn tinh thần ấy, anh đã khéo léo đưa vào tác phẩm chất liệu hò sông Mã cùng những giai điệu mượt mà của dân ca Đông Anh. Đây chính là những thanh âm mang tính nhận diện đặc trưng, là ký ức văn hóa đã in sâu vào tâm thức của nhiều thế hệ người dân Thanh Hóa.

Ý tưởng của tác phẩm “Xứ Thanh tôi” được hình thành từ khi nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang tham gia Liên hoan Ca múa nhạc toàn quốc năm 2024. Sau 2 năm với rất nhiều lần chỉnh sửa bản thảo, dồn hết tâm huyết thu âm, phối khí, anh mới hoàn thiện trọn vẹn tác phẩm này. Trong quá trình nghiên cứu, đào sâu tìm tòi tư liệu đã mang đến cho chàng nhạc sĩ trẻ những góc nhìn hoàn toàn mới và đầy xúc động.

Anh bộc bạch rằng, khi tiếp cận lại các chất liệu dân gian một cách nghiêm túc dưới góc độ của người nghiên cứu và sáng tác, những giai điệu tưởng chừng như đã rất quen thuộc từ thuở bé bỗng nhiên vang lên sâu sắc hơn rất nhiều. Hò sông Mã hay dân ca Đông Anh không chỉ là bài ca lao động thuần túy, mà ở đó thể hiện trọn vẹn nghị lực phi thường trước thiên tai, giặc giã, đồng thời cũng tràn đầy tâm hồn lãng mạn, lạc quan của người dân xứ Thanh qua nhiều thế hệ.

Hành trình thai nghén tác phẩm trở thành chuyến đi ngược dòng ký ức, giúp anh khám phá và thấu hiểu chiều sâu văn hóa của nơi mình sinh ra một cách trọn vẹn hơn.

Nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang tại góc sáng tác của mình

Là một người trẻ, Nguyễn Hoàng Giang ý thức rất rõ rằng, muốn âm nhạc truyền thống sống được trong lòng khán giả hôm nay, hình thức thể hiện bắt buộc phải có sự đổi mới. Trong “Xứ Thanh tôi”, anh giữ nguyên phần cốt lõi tôn nghiêm, hào hùng của lịch sử nhưng lại bao bọc nó bằng một không gian âm nhạc rộng mở. Việc sử dụng tư duy hòa âm, phối khí hiện đại cùng cấu trúc hợp xướng bề thế, giàu tính sân khấu đã giúp tác phẩm trở nên gần gũi, dễ tiếp cận hơn với các bạn trẻ.

Theo anh, hiện đại hóa không phải là xóa nhòa truyền thống, mà là cách chúng ta dùng ngôn ngữ của thời đại để kể lại những giá trị vĩnh cửu của quá khứ.

Nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang gửi gắm kỳ vọng đứa con tinh thần này trước hết sẽ là giai điệu chạm đến trái tim và khơi dậy niềm tự hào cội nguồn của những người con Thanh Hóa đang sinh sống, làm việc tại quê hương cũng như trên mọi miền Tổ quốc. Đồng thời, đây cũng là lời mời trang trọng gửi tới bạn bè và công chúng cả nước, giới thiệu về một xứ Thanh đang chuyển mình mạnh mẽ, vừa giàu giá trị truyền thống, vừa tràn đầy năng lượng phát triển trong kỷ nguyên mới.

“Tôi không kỳ vọng một tác phẩm có thể nói hết về quê hương, nhưng nếu “Xứ Thanh tôi” khơi dậy được niềm tự hào trong lòng người Thanh Hóa và tạo thêm sự quan tâm, yêu mến của công chúng đối với vùng đất này, thì đó đã là niềm hạnh phúc rất lớn đối với người sáng tác”, nhạc sĩ Nguyễn Hoàng Giang chia sẻ.