Vì đô thị và nông thôn không rác thải

Người dân thôn Cần Thanh, xã Hồ Vương tổng vệ sinh môi trường tại khu dân cư.

Tương tự, sau sáp nhập, xã Triệu Sơn có địa giới hành chính và quy mô dân số lớn hơn. Nhằm nâng cao hiệu quả công tác BVMT trên địa bàn, xã tiếp tục duy trì hoạt động dọn vệ sinh môi trường ở các khu dân cư vào các ngày thứ bảy và chủ nhật hàng tuần. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn Nhân dân thực hiện tốt việc phân loại RTSH tại nguồn. Theo đó, toàn xã có 8.157/10.048 hộ gia đình tự giác phân loại rác tại nguồn. Khơi thông “điểm nghẽn” RTSH, chính quyền xã đã chọn cách “đối thoại” trực tiếp với doanh nghiệp, Ban quản lý chợ Thiều thống nhất phương án thu gom, xử lý rác thải của 8 thôn thuộc xã Dân Lý (cũ), từ đó xóa sổ tình trạng rác ùn ứ ở các khu dân cư. Qua đó, góp phần đưa tỷ lệ thu gom RTSH của xã đạt 97,2%.

Những năm gần đây, song hành cùng quá trình đô thị hóa và áp lực gia tăng dân số nhanh, các xã, phường trung tâm của tỉnh đang phải đối mặt với “bài toán” RTSH. Với quan điểm, xây dựng môi trường sống xanh là nền tảng vững chãi cho hành trình XDNTM và phát triển đô thị bền vững, các xã, phường trung tâm khu vực đang nỗ lực hóa giải sức ép của RTSH lên môi trường bằng những giải pháp hạ tầng đồng bộ. Nhiều xã, phường đã thực hiện chiến lược xã hội hóa công tác thu gom, xử lý rác thải bằng lò đốt công nghệ cao. Tiêu biểu như các xã, phường: Yên Định, Như Thanh, Nông Cống, Vĩnh Lộc, Trường Lâm, Bỉm Sơn... đã mời gọi doanh nghiệp đầu tư lò đốt rác có công suất lớn từ 40 - 120 tấn/ngày. Điều đó đã tháo gỡ áp lực từ RTSH và đưa công tác vệ sinh môi trường đi vào thực chất, hiệu quả.

Tỉnh ta có hơn 70% dân số sinh sống ở khu vực nông thôn, bởi vậy, vấn đề BVMT không chỉ là đáp ứng tiêu chí trong XDNTM, mà còn là thước đo chất lượng sống của người dân. Xác định, hóa giải “bài toán” RTSH và môi trường nông thôn cần một “cú hích” từ nội lực, các địa phương đã phát huy vai trò của MTTQ và các đoàn thể chính trị trong việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật về BVMT, thích ứng với biến đổi khí hậu đến hội viên, đoàn viên và Nhân dân. Đồng thời, gắn xây dựng các mô hình tự quản với phát động nhiều hoạt động BVMT, nhằm tạo sức lan tỏa đến Nhân dân.

Tiên phong phải kể đến các cấp hội phụ nữ trong tỉnh tổ chức thực hiện có hiệu quả cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, gắn với phong trào “Phụ nữ chung tay XDNTM” bằng những công trình, phần việc cụ thể. Cùng với đó, những đợt ra quân nạo vét kênh mương nội đồng, khơi thông dòng chảy của các cấp hội cựu chiến binh trong tỉnh không chỉ đảm bảo vệ sinh nguồn nước tưới cho đồng ruộng, mà còn lan tỏa thông điệp “không xả rác thải xuống dòng chảy” đến từng người dân. Hòa chung nhịp đập ấy, màu áo xanh của đoàn thanh niên các phường, xã đã tổ chức nhiều hoạt động, phần việc để BVMT, như: “Thanh niên xung kích BVMT”, “Thanh niên bảo vệ dòng sông quê hương”, “Ngày chủ nhật xanh”... Hiệu quả của sự vào cuộc ấy không chỉ nằm ở cảnh quan nông thôn sáng - xanh - sạch - đẹp, mà còn được minh chứng bằng những chỉ số ấn tượng. Năm 2025, tỷ lệ hộ gia đình nông thôn được dùng nước hợp vệ sinh đạt 98,5%, có đến 65% hộ dân sử dụng nước hợp vệ sinh theo tiêu chuẩn của Bộ Y tế. Người dân bắt đầu quan tâm đầu tư xây dựng mương rãnh thoát nước, khoan giếng đúng quy chuẩn và thiết lập các công trình vệ sinh tự hoại đạt chuẩn...

Sự chuyển biến về nhận thức và hành động của người dân về BVMT đã đưa đến kết quả phấn khởi trong việc thu gom, xử lý RTSH trên địa bàn tỉnh. Năm 2025, tổng lượng RTSH phát sinh của toàn tỉnh hơn 920.178 tấn (trung bình là 2.521 tấn/ngày). Tuy nhiên, sự vận hành nhịp nhàng của các công ty môi trường đã giúp tỷ lệ thu gom và xử lý rác thải đạt 93,68%, tương đương 861.984 tấn. Đáng nói hơn, cơ cấu xử lý RTSH đang dịch chuyển tích cực theo hướng kinh tế tuần hoàn. Thay vì chỉ dựa vào chôn lấp, các địa phương đã đẩy mạnh công nghệ đốt và tận dụng rác thải làm thức ăn chăn nuôi, phân hữu cơ, với khối lượng hơn 108.000 tấn.

Việc thu gom, xử lý RTSH gắn với BVMT trên địa bàn tỉnh không còn là nhiệm vụ của bất cứ địa phương hay ngành chức năng nào, mà là sự hội tụ của công nghệ hiện đại cùng ý thức cộng đồng, nơi mỗi hành động nhỏ của người dân đều đang góp phần tạo nên môi trường sống xanh, bền vững ở đô thị và nông thôn.

Bài và ảnh: Trần Thanh