Vì lợi ích trăm năm trồng người - Từ 'Tết trồng cây' tới sứ mệnh Net Zero 2050

Hình Cây đa cuối cùng Bác trồng tại xã Vật Lại, Ba Vì, Hà Tây nay là Hà Nội ngày 16/2/1969 chỉ vài tháng trước khi Bác từ biệt chúng ta tới hôm nay vẫn tỏa bóng mát cho đời. (Ảnh Tư liệu)

Lời dạy ấy không chỉ là phương châm giáo dục, mà còn là khởi đầu của một triết lý mà nửa thế kỷ sau Liên hợp quốc mới đưa ra định nghĩa, đó là phát triển bền vững. Trong không khí đón Xuân mới, đi cùng việc thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV, tinh thần ấy một lần nữa rực cháy trong khát vọng chuyển đổi xanh. Từ những gốc cây Bác trồng Tết năm xưa đến cam kết Net Zero vào năm 2050, đó là hành trình bền bỉ của nhiều thế hệ để đất nước thực sự là vườn ươm những nhân tài được sống trong một môi trường xanh, sạch, vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và trường tồn.

Từ triết lý "Trồng cây - Trồng người" của Bác Hồ

Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, "trồng cây" và "trồng người" chưa bao giờ là hai hành động tách rời. Bác coi việc cải tạo thiên nhiên và bồi dưỡng con người là hai mặt của một quá trình xây dựng xã hội mới. "Tết trồng cây" do Người khởi xướng không chỉ để lấy gỗ hay bóng mát, mà cốt yếu là để "làm cho phong cảnh nước ta ngày càng tươi đẹp", tạo ra một môi trường sống lành mạnh cho con người.

Cái nhìn của Bác vượt xa khỏi khái niệm sinh học và bảo vệ môi trường thông thường. "Trồng người" là tạo ra những thế hệ có đủ đức, đủ tài để gánh vác sự nghiệp cách mạng. Và để "trồng người" thành công, không thể thiếu một "vườn ươm" sinh thái xanh tươi. Mối quan hệ biện chứng này chính là hạt nhân của phát triển bền vững mà thế giới ngày nay đang xây dựng và hướng tới. Từ lời căn dặn tổ chức Tết trồng cây tới mỗi người trồng một cây, Bác muốn gieo vào lòng mỗi công dân ý thức trách nhiệm với cộng đồng, với môi trường - những phẩm chất nền tảng của con người mới xã hội chủ nghĩa.

40 năm Đổi mới - Sự trưởng thành trong nhận thức để phát triển bền vững

Nhìn lại hành trình 40 năm Đổi mới (1986-2026), chúng ta thấy một sự chuyển dịch rõ rệt trong định hướng và chỉ đạo của Đảng về mối quan hệ giữa kinh tế và môi trường. Nếu những năm đầu, ưu tiên hàng đầu là thoát nghèo và tăng trưởng bằng mọi giá, thì càng về sau, nhận thức về bảo vệ tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu càng trở nên sắc nét.

Báo cáo tổng kết 40 năm Đổi mới đã chỉ rõ Đảng ta chuyển từ tư duy ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, kiểm soát và phục hồi môi trường. Quan điểm "không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần" đã trở thành kim chỉ nam trong các chiến lược phát triển. Chúng ta nhận ra rằng, nếu "trồng người" trong một môi trường ô nhiễm, kiệt quệ tài nguyên, thì cái giá của sự phát triển sẽ trở thành gánh nặng cho các thế hệ mai sau.

Hệ thống lý luận của Đảng qua các kỳ Đại hội, đặc biệt là từ Đại hội XI đến XIII và ở Đại hội XIV lần này đã không ngừng hoàn thiện các đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam, trong đó "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh" luôn gắn liền với một môi trường sống bền vững. Bảo vệ môi trường giờ đây được xác định là một trong ba trụ cột chính, đặt ngang hàng với kinh tế và xã hội.

Sứ mệnh Net Zero 2050 - Lời cam kết với tương lai

Tại Hội nghị COP26, Việt Nam đã cam kết chắc chắn với thế giới rằng chúng ta sẽ đạt mức phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050. Như Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã khẳng định, đây không chỉ là mục tiêu kỹ thuật về giảm phát thải, mà là "sứ mệnh và cam kết hành động" của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế và chính dân tộc mình.

Tổng Bí thư Tô Lâm và các đại biểu tại Lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: Thống Nhất – TTXVN

Net Zero là một cuộc cách mạng xanh, đòi hỏi sự thay đổi toàn diện từ cơ cấu năng lượng, mô hình sản xuất đến lối sống của từng cá nhân. Trong Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV, Đảng tiếp tục kiên định con đường này, coi chuyển đổi xanh là động lực chính để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Việc hiện thực hóa Net Zero chính là sự tiếp nối vĩ đại lời dạy của Bác. Nếu năm xưa Bác kêu gọi "mỗi người trồng một cây", thì nay chúng ta đã thực hiện các dự án năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và bảo tồn đa dạng sinh học ở quy mô quốc gia. Ngay cả với lĩnh vực mà thế giới đánh giá là khó và tốn kém nhất để đạt Net Zero là hàng không dân dụng, chúng ta cũng đã thực sự có những hành động quyết liệt mà tiêu biểu là Cảng Hàng không Quốc tế Phú Quốc sẽ trở thành Cảng Hàng không xanh trên đảo Phú Quốc xanh nơi trở thành vườn ươm cho các thành tựu công nghệ và nhiên liệu tiên tiến, hiện đại, an toàn và “xanh” nhất của thế giới như ACDM, PBN, SAF, EMAS, XSIGHT… được nghiên cứu áp dụng để phục vụ APEC 2027. Mục tiêu cuối cùng vẫn là xây dựng và bảo vệ "vườn ươm" Việt Nam cho con cháu, để thế hệ năm 2050 được hít thở bầu không khí trong lành, sống trong một quốc gia phát triển xanh và nhân văn.

Con người là trung tâm của chuyển đổi xanh

Trong mọi kế hoạch chiến lược, con người luôn được Đảng xác định là trung tâm, là chủ thể và là mục tiêu của sự phát triển. Chuyển đổi xanh không thể thành công nếu không có những con người "xanh" - những người có tri thức, kỹ năng và đạo đức môi trường. Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định rõ tại Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu P4G rằng Việt Nam sẽ xây dựng 3 trụ cột, đó là công nghệ xanh, thể chế xanh và nguồn nhân lực xanh.

"Vì lợi ích trăm năm trồng người" trong kỷ nguyên Net Zero nghĩa là chúng ta phải đào tạo ra những thế hệ nhân tài đủ sức làm chủ khoa học công nghệ, ứng dụng AI và chuyển đổi số để giải quyết các thách thức toàn cầu. Đầu tư cho giáo dục và khoa học công nghệ được khẳng định là quốc sách hàng đầu, là "đột phá chiến lược".

Nhưng quan trọng hơn cả, "trồng người" ở đây còn là chấn hưng đạo đức xã hội, xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam biết yêu thương thiên nhiên và có trách nhiệm với cộng đồng. Những chuẩn mực như "Yêu nước, đoàn kết, tự cường, trách nhiệm, sáng tạo" mà cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng từng nhấn mạnh chính là nền tảng để mỗi người dân trở thành một đại sứ xanh.

Để đất nước thực sự là vườn ươm nhân tài

Chúng ta đang đứng trước ngưỡng cửa của Đại hội XIV với những dự báo về một giai đoạn phát triển bứt phá. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam sẽ trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Tuy nhiên, sự giàu có đó chỉ thực sự có ý nghĩa nếu nó đi kèm với sự hạnh phúc và bền vững.

Để đất nước thực sự là vườn ươm nhân tài như sinh thời Bác hằng mong muốn, chính sách phát triển phải bao trùm và bền vững. Việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội đa tầng, bao phủ toàn dân, đảm bảo "không ai bị bỏ lại phía sau" chính là cách chúng ta chăm sóc cho từng "mầm non" trong vườn ươm đó.

Khi môi trường được bảo vệ, khi Net Zero được hiện thực hóa, trẻ em Việt Nam sẽ được lớn lên trong một hệ sinh thái an toàn, không còn nỗi lo về thiên tai khắc nghiệt hay dịch bệnh do biến đổi khí hậu. Đó chính là môi trường lý tưởng nhất để các em phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn trí tuệ.

Hành trình “trường tồn”

Hành trình từ "Tết trồng cây" đến "Net Zero năm 2050" là một minh chứng cho sự nhất quán và tầm nhìn xa của Đảng ta, kế thừa xuất sắc di sản tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó là một hành trình không có điểm kết thúc, bởi "trồng cây" và "trồng người" là sự nghiệp trường tồn.

Vượt lên trên những con số tăng trưởng hay những chỉ tiêu kỹ thuật, chuyển đổi xanh chính là một cuộc hành trình nhân văn nhất: Hành trình vì con người. Mỗi cái cây chúng ta trồng hôm nay, mỗi quyết sách xanh chúng ta thực hiện lúc này, đều là vì lợi ích trăm năm của những thế hệ mai sau. Việt Nam sẽ không chỉ là một điểm sáng toàn cầu mới về kinh tế, mà còn là một tấm gương về sự hài hòa giữa phát triển và thiên nhiên, một vườn ươm rạng rỡ của những nhân tài có tâm và có tầm trong một thế giới xanh bền vững. Và đó cũng chính là cách chúng ta báo công với Bác kính yêu, là cách chúng ta khẳng định vị thế Việt Nam trên bản đồ văn minh thế giới.

NGUYỄN PHƯỚC THẮNG Trường Đại học Hòa Bình