Vì một thế hệ 'công dân số' tương lai an toàn và lành mạnh

Thực hiện Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 – 2030”, UBND tỉnh Tuyên Quang đã ban hành Kế hoạch số 155/KH-UBND ngày 14/4/2026 về thực hiện Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026 – 2030” trên địa bàn tỉnh. Đây là bước đi kịp thời nhằm định hình một thế hệ "công dân số" tương lai an toàn và lành mạnh.

Mục tiêu nổi bật của kế hoạch là việc quyết tâm chuyển dịch cơ bản hoạt động bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng trở thành mô hình phòng ngừa, ngăn chặn chủ động thay vì chỉ chạy theo giải quyết hậu quả. Bởi nếu chúng ta chỉ đợi có vụ việc xâm hại, lừa đảo rồi mới xử lý thì lúc đó tổn thương về tâm lý của đứa trẻ đã xảy ra và rất khó chữa lành. Việc trang bị "áo giáp” kỹ năng và xây dựng “tường lửa” công nghệ từ sớm là giải pháp bền vững nhất. Để thực hiện tốt vấn đề này, tỉnh đặt mục tiêu phấn đấu 100% cơ sở giáo dục phổ thông triển khai giải pháp an ninh mạng và 100% doanh nghiệp viễn thông tích hợp giải pháp chặn lọc thông tin độc hại trên đường truyền. Hãy tưởng tượng, khi một học sinh tại một trường THPT nào đó vô tình truy cập vào một liên kết độc hại hoặc trang web cá cược, hệ thống an ninh mạng của trường ngay lập tức chặn quyền truy cập và đưa ra cảnh báo. Đó chính là "phòng ngừa chủ động" chặn đứng nguy cơ trước khi nó kịp tiếp cận học sinh.

Trong thời đại công nghệ phát triển, tội phạm mạng ngày càng tinh vi, sử dụng công nghệ cao để ẩn danh và phát tán nội dung độc hại. Do đó, việc làm sạch môi trường mạng phải bắt đầu từ gốc rễ hạ tầng kỹ thuật; lực lượng chức năng phải sở hữu những công cụ mạnh mẽ hơn để đối phó, đưa ra các giải pháp công nghệ tiên tiến. Giải pháp của tỉnh là quyết tâm buộc các nhà cung cấp dịch vụ Internet đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang IPv6 chỉ dùng (IPv6-only) vào năm 2027 sẽ giúp định danh địa chỉ IP cực kỳ chính xác. (Ví dụ, khi có kẻ xấu lập tài khoản ảo để tống tiền hoặc bôi nhọ một học sinh trên mạng, hạ tầng IPv6-only sẽ giúp lực lượng Công an nhanh chóng truy vết ra chính xác thiết bị và vị trí của đối tượng, không cho chúng ẩn danh). Và đến năm 2028 sẽ ứng dụng AI và Big Data để tự động nhận diện nạn nhân và nghi phạm qua hình ảnh, video. Khi một video nhạy cảm liên quan đến trẻ em bị phát tán, AI sẽ tự động quét, nhận diện độc hại và chặn chia sẻ.

Một chiến lược bảo vệ trẻ em sẽ thất bại nếu nó chỉ hiệu quả ở các thành phố lớn và bỏ quên trẻ em vùng sâu, vùng xa - nơi vốn là "vùng trũng" về kiến thức an toàn mạng. Bởi trẻ em vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số khi lần đầu được tiếp cận Internet thông qua điện thoại của cha mẹ thường rất ngây thơ, dễ bị kẻ xấu lợi dụng, lừa gạt hoặc dụ dỗ. Do vậy việc thu hẹp khoảng cách số và huy động xã hội hóa để trang bị thiết bị cho các xã biên giới, vùng khó khăn là việc làm cần thiết. Việc tiếp tục triển khai Chương trình “Sóng và máy tính cho em”, hỗ trợ gói cước viễn thông phối hợp với các chiến dịch trang bị kỹ năng trực tiếp tại cơ sở là việc làm rất thiết thực. Khi các em được tặng máy tính, đồng thời được các anh chị đoàn viên hướng dẫn "Không ấn vào link lạ", "Không kết bạn với người lạ trên Facebook" sẽ giúp các em tự bảo vệ mình.

Bảo vệ trẻ em trên mạng không phải là việc riêng của ngành Công an hay ngành Giáo dục, mà cần có sự tham gia của toàn xã hội. Chiếc điện thoại nằm trong tay đứa trẻ khi ở nhà, do đó cha mẹ chính là lá chắn đầu tiên và gần gũi nhất. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ như các quán net, các nhà mạng… cũng phải có đạo đức kinh doanh và tuân thủ pháp luật. Mô hình “Cha mẹ đồng hành cùng con trên môi trường trực tuyến” do Công an tỉnh chủ trì sẽ giúp thay đổi thói quen của phụ huynh. Thay vì tịch thu điện thoại hoặc phó mặc cho con, cha mẹ sẽ được tập huấn cách cài đặt chế độ an toàn cho trẻ trên YouTube, cách kiểm soát thời gian dùng máy của con... Đối với các điểm chơi game công cộng (quán Internet/Net) cần phải niêm yết công khai nội quy, kiểm soát giờ chơi và phân loại trò chơi theo độ tuổi…

Khi công nghệ, hạ tầng pháp lý, nhà trường và gia đình cùng đồng hành nhìn về một hướng, môi trường mạng sẽ không còn là mối nguy hiểm mà thực sự trở thành không gian số an toàn, nâng bước cho trẻ em tự tin trở thành những “công dân số” trong tương lai.