Vì sao 18.000 tỷ đồng cho khoa học và công nghệ chưa được phân bổ?

Xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả giải ngân

Chiều 15/7, tại Hội nghị "Thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Tháo gỡ điểm nghẽn và kiến tạo phát triển", Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đặc biệt nhấn mạnh nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo Phó thủ tướng, đầu tư cho KHCN là đầu tư cho tương lai. Tuy nhiên, nếu nguồn lực đã được bố trí nhưng chậm giải ngân sẽ làm mất đi cơ hội phát triển, khiến công nghệ, sản phẩm và doanh nghiệp chậm hình thành.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ, ngành và địa phương đẩy nhanh giải ngân nguồn lực cho khoa học và công nghệ. Ảnh: Bộ KH&CN.

Nhấn mạnh quyết tâm ưu tiên nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Phó thủ tướng cho biết, mặc dù đất nước còn nhiều khó khăn, Chính phủ vẫn bố trí khoảng 103.000 tỷ đồng, tương đương 3% tổng chi ngân sách nhà nước, cho lĩnh vực này.

Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 18.000 tỷ đồng chưa thể phân bổ do thiếu các nhiệm vụ, đề án cụ thể.

Theo Phó thủ tướng, điều đó cho thấy phải chủ động xây dựng nhiệm vụ, tổ chức thực hiện hiệu quả để đưa nguồn lực vào cuộc sống.

Ông Hồ Quốc Dũng đề nghị các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ và chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp chỉ đạo công tác phân bổ, giao dự toán và giải ngân nguồn lực cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, ông giao Bộ KH&CN chủ trì xây dựng cơ chế theo dõi, đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành và địa phương.

Phó thủ tướng đề nghị mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ có kế hoạch hành động cụ thể; mỗi nhà khoa học có thêm những công trình gắn với thực tiễn; mỗi doanh nghiệp có thêm quyết tâm đầu tư cho KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

"Thể chế không còn là rào cản mà là lợi thế cạnh tranh. KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới của đất nước", Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh.

Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu đẩy nhanh phân bổ, giải ngân nguồn lực cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Ảnh: Bộ KH&CN.

Ông Hồ Quốc Dũng cho biết sau hơn 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57, Việt Nam đã hoàn thành khối lượng lớn công việc về hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tạo nền tảng đưa các chủ trương của Đảng vào cuộc sống.

Theo Phó thủ tướng, mục tiêu không chỉ là ban hành thêm cơ chế, chính sách mà quan trọng hơn là phải đo được hiệu quả thực thi. Nguồn lực đầu tư cho khoa học và công nghệ cần được lượng hóa bằng những kết quả cụ thể như số công nghệ làm chủ, sản phẩm được thương mại hóa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo hình thành và mức đóng góp vào tăng trưởng kinh tế.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Phó thủ tướng đề nghị 4 chủ thể của hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số gồm Nhà nước, nhà khoa học, viện trường và doanh nghiệp cùng hành động mạnh mẽ, đưa chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Đặc biệt, cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động đầu tư cho nghiên cứu và phát triển, mạnh dạn đổi mới công nghệ, tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái ĐMST và trở thành trung tâm của quá trình tiếp nhận, làm chủ và thương mại hóa công nghệ.

NATIF hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh hệ thống thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đến nay cơ bản đã được hoàn thiện.

Tuy nhiên, xây dựng chính sách mới chỉ là bước đầu, nhiệm vụ trọng tâm hiện nay là tổ chức thực thi hiệu quả, tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai để các chính sách đi vào cuộc sống và tạo ra những sản phẩm, kết quả cụ thể.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân phát biểu.

Ông Vũ Hải Quân cho biết một trong những điểm đổi mới đáng chú ý là cơ chế hoạt động của các quỹ khoa học và công nghệ.

Theo đó, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) được đổi mới theo mô hình quỹ tài chính thay vì vận hành theo cơ chế dự toán ngân sách, qua đó tăng tính chủ động trong sử dụng nguồn lực. Đồng thời, Quỹ được mở rộng chức năng, không chỉ hỗ trợ nghiên cứu cơ bản mà còn tài trợ các hoạt động nghiên cứu, phát triển và tạo sản phẩm mẫu.

Đối với giai đoạn thương mại hóa, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF) sẽ tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.

Theo Bộ trưởng, việc đổi mới cơ chế tài chính cần được thực hiện từng bước do liên quan đến nhiều quy định pháp luật. Một số nội dung như lập dự toán cho công nghệ chiến lược hay cơ chế vận hành các quỹ sẽ tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn.