Vì sao có lời dặn đừng nhặt tiền rơi ngoài đường khi Rằm tháng 7 tới gần?

Đang đi trên đường mà nhìn thấy tiền rơi, nhiều người sẽ thấy đó là may mắn và nhặt lên.

Nhưng vào tháng 7 âm lịch, nhất là gần Rằm tháng 7, theo quan niệm dân gian ở nhiều nơi tại châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Singapore…, người lớn tuổi thường dặn con cháu rằng thấy tiền rơi ngoài đường thì đừng nhặt.

Vậy tại sao một điều tưởng là "may mắn bất ngờ" lại trở thành việc nên tránh vào thời điểm này?

Vì sao nhiều người "kiêng" nhặt tiền rơi trong tháng 7 âm lịch?

Một số chuyên gia văn hóa cho rằng trong tháng 7 âm lịch, nhất là dịp gần Rằm tháng 7, nhiều gia đình thực hiện cúng cô hồn, và người ta quan niệm rằng những thứ đã được dùng để cúng, trong đó có thể có tiền vàng mã và cả tiền thật, được xem là đã thuộc về thế giới tâm linh, không nên động vào.

Theo các trang về ngôn ngữ và văn hóa Trung Quốc thì tiền "rơi" trên đường trong tháng 7 âm lịch cũng có thể là “tiền lộ phí” dành cho các vong hồn. Ai nhặt những tờ tiền này bị xem như lấy đồ của các linh hồn và có thể bị "theo" về nhà.

Ở một số nước châu Á, có thể thấy những tờ tiền "rơi" ngoài đường trong tháng 7 âm lịch. Ảnh: MGSA TW.

Có những người lớn tuổi ở Trung Quốc và Nhật Bản còn có thói quen cố tình "làm rơi" một món đồ hoặc một ít tiền mệnh giá nhỏ, coi như món đồ hoặc tiền đó sẽ đem những vận xui của mình đi. Vì vậy, người nhặt tiền hoặc đồ này bị xem là sẽ phải chịu vận xui thay cho người "đánh rơi".

Có không ít câu chuyện kỳ lạ về việc nhặt tiền hoặc đồ trong tháng 7 âm lịch

Một người ở Singapore kể rằng ngày nhỏ, anh từng nhặt được một chiếc nhẫn khá đẹp ở ngoài đường trong tháng 7 âm lịch và đem về nhà. Tối hôm đó, anh ấy bị sốt, gia đình hỏi chuyện mới biết anh nhặt chiếc nhẫn. Mẹ anh rất lo lắng và đem chiếc nhẫn trả lại đúng chỗ cũ, sau đó cơn sốt hạ dần.

Cũng có một người khác kể rằng người chú trong gia đình nhặt tiền rơi ngoài đường gần dịp Rằm tháng 7. Đêm hôm đó, người chú không ngủ được vì nghe thấy nhiều âm thanh lạ ngoài cửa ra vào và cửa sổ. Người chú lo sợ nên hôm sau đã đem tiền nhặt được trả ra chỗ cũ.

Tất nhiên, những chuyện như trên chỉ là trải nghiệm cá nhân và được diễn giải theo niềm tin của mỗi người, mỗi gia đình, không phải bằng chứng là việc nhặt đồ, nhặt tiền sẽ gây xui xẻo. Nhưng những câu chuyện này cho thấy, nhiều người ở nhiều nơi tại châu Á vẫn giữ niềm tin là không được nhặt tiền, nhặt đồ ngoài đường trong tháng 7 âm, đặc biệt gần dịp Rằm tháng 7.

Mới đây, có sự việc một cô gái người Trung Quốc làm việc ở Singapore đã lấy đồ cúng ngoài đường và còn đăng lên mạng, khiến nhiều người phản đối. Ảnh: Shin Min Daily News.

Nói chung, trong tháng 7 âm lịch, không phải lúc nào cũng có thể biết một tờ tiền hay món đồ trên đường là ai đó vô tình đánh rơi hay thuộc một nghi lễ nào đó. Vì vậy, “đừng nhặt” trở thành một niềm tin dân gian đơn giản để nhắc con người đừng động vào đồ của người khác.

Giải thích thế nào về việc gặp chuyện xui sau khi nhặt tiền rơi?

Ở góc độ khoa học, chưa có bằng chứng cho thấy nhặt tiền ngoài đường trong tháng 7 âm lịch hoặc gần Rằm tháng 7 gắn liền với vận rủi.

Tuy nhiên, có một hiệu ứng tâm lý đáng chú ý ở đây là thiên kiến xác nhận (confirmation bias). Tức là thỉnh thoảng ai cũng gặp những chuyện không như ý, nhưng trong tháng 7 âm lịch và sau khi nhặt thứ gì đó ngoài đường thì người ta chú ý hơn đến những chuyện xui xảy ra sau đó và liên kết với việc nhặt tiền hoặc nhặt đồ.

Trang Science Vs Superstition (Khoa học vs Mê tín) đưa ra một ví dụ dễ hình dung: Nếu nhiều người cùng nhặt tiền nhưng hầu hết chẳng gặp chuyện gì thì những trường hợp bình thường ấy dễ bị quên đi. Trong khi đó, nếu một người vừa nhặt tiền rồi vài ngày sau xe bị hỏng, họ có thể nhớ rất rõ và cho rằng 2 sự việc liên quan với nhau.

Một mâm lễ cúng chúng sinh dịp Rằm tháng 7. Ảnh: TPO.

Vì vậy, lời dặn “không nhặt tiền khi gần đến Rằm tháng 7” nên được hiểu như một quan niệm dân gian, không phải nguyên tắc bắt buộc. Và những người nghiên cứu văn hóa thì cho rằng, dù có tin hay không, tốt nhất cũng không nên tùy tiện nhặt tiền/ đồ ở ngoài đường trong thời gian này để tôn trọng nghi lễ và niềm tin của người khác.