Vì sao độc thân trở thành... xu thế?

Số lượng người độc thân trên thế giới đang gia tăng nhanh chóng. Ảnh: BI.

Theo The Economist, trong giai đoạn rất dài của lịch sử nhân loại, việc kết đôi không chỉ là chuẩn mực xã hội, mà còn là yêu cầu sống còn. Trước khi các biện pháp tránh thai hiệu quả xuất hiện, phụ nữ gần như không thể kiểm soát chuyện sinh nở, trong khi đa số lại không đủ điều kiện kinh tế để có thể nuôi con một mình.

Bởi vậy, suốt nhiều thế kỷ, những câu chuyện có hậu thường khép lại bằng chuyện hôn nhân, như một biểu tượng của cuộc sống ổn định và hạnh phúc. Nhưng hiện tại, sự gia tăng nhanh chóng số người sống độc thân trên toàn thế giới đang làm thay đổi đời sống xã hội ở nhiều quốc gia.

“Thị trường” tình cảm đang trục trặc?

Ở các quốc gia giàu có, số người sống độc thân ngày càng tăng. Tại Mỹ, trong nhóm tuổi 25-34, tỷ lệ người sống độc thân đã tăng gấp đôi trong vòng 50 năm qua, lên mức 50% ở nam giới và 41% ở nữ giới.

Kể từ năm 2010, tỷ lệ người sống độc thân gia tăng tại 26/30 nước giàu. Một “cuộc suy thoái kết đôi” đang diễn ra.

Với một số người, xu hướng này là bằng chứng cho thấy sự xuống cấp của xã hội và đạo đức. Nhiều người ủng hộ sinh sản tin rằng việc giới trẻ không lập gia đình, không sinh con còn đe dọa tới sự tồn vong của nền văn minh nhân loại. Ngược lại, cũng có ý kiến cho rằng độc thân là biểu hiện của sự độc lập, tự chủ, vững vàng trong cuộc sống.

Phụ nữ hiện đại có nhiều lựa chọn, đặc biệt, họ không chấp ở trong mối quan hệ độc hại. Ảnh: DC.

Trên thực tế, sự gia tăng của lối sống độc thân không hoàn toàn tốt cũng không hoàn toàn xấu. Trong các mối quan hệ dị tính, nhóm thường được nghiên cứu nhiều nhất, xu hướng độc thân chủ yếu bắt nguồn từ sự thay đổi tích cực.

Khi rào cản đối với phụ nữ trong thị trường lao động được gỡ bỏ, lựa chọn của phụ nữ mở rộng hơn. Phụ nữ ngày nay có thể sống một mình nếu muốn, ít chịu sự kỳ thị từ xã hội như trước. Khi có khả năng tự chủ tài chính, họ cũng ít chấp nhận những mối quan hệ tồi tệ hoặc tình trạng bạo hành.

Sự dịch chuyển này đã giúp vô số phụ nữ thoát khỏi các mối quan hệ độc hại, đồng thời buộc nam giới phải nỗ lực nhiều hơn, cư xử tốt hơn nếu muốn có người đồng hành.

Tuy vậy, lối sống độc thân cũng kéo theo những hệ lụy không mong muốn. Sống một mình dù mang lại cảm giác độc lập, tự chủ, nhưng cũng dễ dẫn đến cô đơn. Nhiều người độc thân, đặc biệt là phụ nữ, thường nói họ hài lòng với cuộc sống hiện tại.

Tuy nhiên, các khảo sát tại nhiều quốc gia cho thấy 60-73% người độc thân thực tế vẫn muốn có mối quan hệ tình cảm chất lượng.

Một cuộc thăm dò tại Mỹ tiến hành trong năm 2019 cho thấy dù 50% người sống độc thân không tích cực chủ động tìm kiếm bạn đồng hành, nhưng chỉ 27% trong số này ngừng tìm kiếm vì thực sự thích cuộc sống độc thân.

Phần còn lại không tích cực chủ động tìm kiếm vì nhiều lý do, có thể họ đã từ bỏ, vì thất vọng trong công cuộc tìm kiếm, hoặc vì không đánh giá cao những lựa chọn mình đang có.

Nếu nhiều người vẫn muốn kết đôi hoặc có bạn đồng hành trong cuộc sống, nhưng lại không thể thực hiện được mong muốn ấy, rõ ràng “thị trường” các mối quan hệ tình cảm đang gặp vấn đề.

Một nguyên nhân từng được nhắc tới, đó là tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi dẫn đến hiện tượng thiếu phụ nữ và thừa nam giới ở một số quốc gia và khu vực tại châu Á. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng còn nhiều vấn đề khác nữa.

Một số chuyên gia nhấn mạnh sự suy giảm kỹ năng giao tiếp và tương tác xã hội, khi con người dành quá nhiều thời gian ngồi trước màn hình. Người Mỹ ở mọi độ tuổi đều đang giao tiếp trực tiếp ít hơn so với hai thập kỷ trước, mức sụt giảm mạnh nhất đang nằm ở giới trẻ.

Tiêu chuẩn ngày càng cao

Mạng xã hội và các ứng dụng hẹn hò bị cho là nuôi dưỡng kỳ vọng phi thực tế trong cuộc sống hiện đại. Các mối quan hệ tình cảm thường được thể hiện rất hoàn hảo, thậm chí đáng ghen tị trên mạng xã hội. Từ những nội dung tiếp xúc hàng ngày trên mạng, nhiều người độc thân nâng chuẩn mực lựa chọn lên và trở thành kén chọn quá mức.

Khi việc sống một mình trở nên dễ dàng hơn, tiêu chuẩn của phụ nữ cũng trở nên khắt khe hơn. Với nhiều người, một bạn đời “tầm tầm” không còn hấp dẫn bằng việc tiếp tục cuộc sống độc thân chất lượng. Phụ nữ hiện nay có xu hướng mong muốn bạn đời có trình độ học vấn tốt và nền tảng tài chính vững vàng.

Mạng xã hội khiến chúng ta ngày càng đặt ra chuẩn mực cao hơn cho người mà mình muốn gắn bó trong mối quan hệ tình cảm. Ảnh: SCMP.

Trong khi đó, thị trường việc làm ngày càng khắc nghiệt, cùng bối cảnh kinh tế bất ổn tại nhiều quốc gia khiến ngày càng nhiều nam giới không đáp ứng được những tiêu chí này.

Tại nhiều quốc gia, những người đàn ông không có bằng đại học và có thu nhập thấp rất khó tìm bạn đời.

Ngay cả tại những quốc gia tiến bộ ở Bắc Âu, xu hướng sống độc thân cũng chưa có dấu hiệu chững lại. Tại Phần Lan và Thụy Điển, khoảng một phần ba người trưởng thành đang sống một mình. Điều này làm trầm trọng thêm đà suy giảm của tỷ lệ sinh toàn cầu, bởi việc làm cha mẹ đơn thân không dễ dàng, nên nhiều người độc thân cũng lựa chọn không làm cha mẹ đơn thân.

Ngoài ra, một xu hướng đã được các nhà nghiên cứu xã hội học ghi nhận là nam giới trẻ độc thân có tỷ lệ phạm các tội về bạo lực cao hơn. Vì vậy, một thế giới có nhiều người độc thân cũng có thể kém an toàn hơn.

Cuộc suy thoái kết đôi thậm chí còn có thể trở nên... trầm trọng hơn. Theo khảo sát của The Economist, khoảng 7% người trẻ độc thân cho biết họ sẵn sàng tìm kiếm cảm xúc lãng mạn với bạn đồng hành... trí tuệ nhân tạo (AI). Những “người yêu ảo” này chắc chắn sẽ ngày càng khéo léo, tinh tế. AI luôn kiên nhẫn, dịu dàng, không đòi hỏi, không gây áp lực.

Nhiều người lo ngại rằng một thế giới ít các cặp đôi và trẻ em sẽ nhuốm màu buồn bã, ảm đạm, tiềm ẩn sự rời rạc, đứt gãy. Nhưng xu hướng này đang rất khó đảo ngược tại một số quốc gia. Một tương lai với số lượng người độc thân cao hơn đang đến gần, điều này sẽ tác động tới mọi lĩnh vực trong đời sống xã hội, từ xây dựng nhà ở cho đến chính sách thuế.

An Hòa