Vì sao ê-kíp MV của Sơn Tùng phải gấp rút xin lỗi Lê Giang

Come My Way và Sơn Tùng tiếp tục trở thành tâm điểm bàn luận của công chúng những ngày qua. Nguồn cơn xuất phát từ việc bối cảnh trong MV có nhiều điểm tương đồng với tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ (Vestige of the Land) của nghệ sĩ thị giác Lê Giang.

Trong nội dung trao đổi qua email giữa nghệ sĩ Lê Giang và ê-kíp thực hiện dự án Come My Way, nghệ sĩ đặt câu hỏi về nguồn gốc ý tưởng của bối cảnh này và cho biết các yếu tố như cấu trúc kiến trúc gợi liên tưởng đến đình làng Bắc Bộ, bề mặt chất liệu mang cảm giác vôi hóa cùng những mảng phù điêu và chi tiết kiến trúc đổ vỡ xuất hiện quanh chân cột.

Sau đó, phía ê-kíp thực hiện MV phản hồi rằng Tàn Chỉ từng xuất hiện trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu và được đưa vào moodboard tham khảo. Tuy nhiên, họ khẳng định tác phẩm đã được loại khỏi creative deck (bản trình bày ý tưởng) từ khá sớm do không còn phù hợp với hướng phát triển của dự án.

Ồn ào nổ ra, thu hút sự quan tâm của giới chuyên môn và công chúng. Đến sáng 3/6, Microwave Soups lên tiếng xin lỗi nghệ sĩ, thừa nhận đã tham khảo ngôn ngữ tạo hình mảnh phù điêu tác phẩm của cô mà chưa có sự xin phép hay trao đổi, xin ý kiến ngay từ đầu.

Lý do ê-kíp của Sơn Tùng phải xin lỗi Lê Giang

Trong thư xin lỗi, phía Microwave Soups chia sẻ: "Chúng em hoàn toàn nhận trách nhiệm về thiếu sót này. Chúng em nhận thức rõ rằng mỗi tác phẩm nghệ thuật là kết quả của một quá trình lao động sáng tạo nghiêm túc và mang dấu ấn cá nhân sâu sắc. Sự việc không mong muốn này đã khiến chị cảm thấy bị tổn thương và không được tôn trọng. Chúng em thực sự xin lỗi vì đã không ứng xử đủ cẩn trọng và đúng mực với tác phẩm cũng như với chính tác giả của nó", Microwave Soups chia sẻ.

Đơn vị cho biết đã chủ động liên hệ với nghệ sĩ Lê Giang để trực tiếp gửi lời xin lỗi. Các bên hiện tiếp tục trao đổi để tìm hướng giải quyết phù hợp. Đồng thời, Microwave Soups cũng gửi lời xin lỗi đối tác và các bên liên quan vì những ảnh hưởng phát sinh từ vụ lùm xùm.

Tác phẩm của nghệ sĩ Lê Giang và một cảnh trong MV Come My Way.

"Sự việc lần này là một bài học đắt giá đối với nhóm trong việc quản lý nguồn tham khảo và kiểm duyệt sản phẩm. Microwave Soups cam kết sẽ nghiêm túc rà soát, đồng thời siết chặt quy trình vận hành nội bộ để ngăn chặn những sai lầm tương tự trong tương lai", đơn vị chỉ đạo mỹ thuật và thiết kế bối cảnh cho MV cho hay.

Ngay sau đó, Antiantiart - đơn vị đóng vai trò sản xuất và điều phối dự án - đã chia sẻ lại bài đăng xin lỗi của Microwave Soups.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, ông Hạ Hồng Việt - giám đốc một công ty truyền thông ở Hà Nội - cho biết việc đơn vị này lên tiếng xin lỗi, thừa nhận lỗi sai và đưa ra hướng giải quyết đối với nghệ sĩ Lê Giang là điều bắt buộc phải làm.

Lý do xuất phát từ việc Grapevine đã công bố nội dung được cho là chụp hình lại chuỗi email trao đổi trực tiếp giữa nghệ sĩ Lê Giang và ê-kíp sản xuất, kèm hình ảnh đối chiếu cho thấy mức độ tương đồng đáng kể giữa set quay trong MV và tác phẩm Tàn Chỉ. Khi bằng chứng đã được bên thứ 3 đưa ra công khai và được lan truyền, lúc này việc phủ nhận hay im lặng sẽ chỉ làm tình hình tồi tệ hơn.

Ngoài ra, đây là vấn đề thuộc nhóm rủi ro truyền thông rất nghiêm trọng liên quan đến pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ. Nghệ sĩ thị giác Lê Giang là giảng viên Đại học RMIT Việt Nam, tác phẩm Tàn Chỉ được Viện Goethe Hà Nội bảo trợ và đã được trưng bày triển lãm quốc tế tại Hong Kong, Đài Loan. Do đó, tác phẩm này có tính pháp lý và uy tín rõ ràng. Việc đó khiến sự việc có thể trở nên nghiêm trọng hơn nhiều nếu không nghiêm túc đối diện.

"Đây cũng là điểm then chốt, sự việc bùng lên không chỉ vì sai sót về mặt kỹ thuật, mà còn vì cách phản hồi ban đầu của chính ê-kíp. Trong hình chụp email được Grapevine công bố, đại diện Microwave Soups thừa nhận tác phẩm Tàn Chỉ từng nằm trong moodboard giai đoạn đầu, nhưng ngay sau đó dành phần lớn email giải thích kỹ thuật để chứng minh sản phẩm cuối không liên quan, thay vì nghiêm túc nhận trách nhiệm, xin lỗi và đưa ra phương án giải quyết thỏa đáng với tác giả. Chính kiểu phản hồi quanh co này có thể đã khiến người nghệ sĩ cảm thấy không được tôn trọng đến mức họ đã phải thông qua 1 bên thứ 3 là Grapevine công khai toàn bộ nội dung email", theo ông Việt.

Động thái lên tiếng xin lỗi cho thấy tinh thần cầu thị, không trốn tránh từ phía Microwave Soups lẫn Antiantiart. Song trong bài đăng xin lỗi sáng 3/6 lại bộc lộ những mâu thuẫn với hình ảnh email được chụp lại mà trước đó ekip đã gửi riêng nghệ sĩ Lê Giang. Cụ thể, trong email ngày 29/5, Microwave Soups khẳng định tác phẩm của Lê Giang "không còn đóng vai trò trong quá trình phát triển set quay". Nhưng trong thông cáo ngày 3/6, họ lại thừa nhận đã tham khảo ngôn ngữ tạo hình từ Tàn Chỉ. Hai thông điệp này mâu thuẫn nhau. Điều đó cho thấy phản hồi đầu tiên được viết theo tâm lý tự bảo vệ cố giải thích kỹ thuật để chứng minh mình không sai. Chỉ khi bị công khai ra công chúng, áp lực dư luận mới buộc họ chuyển sang nhận lỗi thẳng thắn.

"Đây là bài học kinh điển trong xử lý khủng hoảng truyền thông, đó là phản hồi đầu tiên sẽ quyết định bạn đang dập lửa hay đổ thêm dầu vào lửa. Nếu ngay từ email riêng, Microwave Soups đã thừa nhận thẳng thắn, nhận trách nhiệm và xin lỗi, sự việc có thể đã được giải quyết trong phạm vi riêng tư, chưa đến mức trở thành khủng hoảng công khai như hiện tại. Lẽ ra mọi chuyện không cần phải đi đến bước này nếu phản hồi ban đầu trung thực và khéo léo hơn", ông Hạ Hồng Việt chia sẻ.

Sơn Tùng có cần lên tiếng?

Trong khi ồn ào nổ ra, Sơn Tùng M-TP - chủ nhân của MV Come My Way - vẫn giữ động thái im lặng. Theo chuyên gia, nam ca sĩ cần đứng ra chịu trách nhiệm trong sự việc này. Bởi Sơn Tùng M-TP là người đứng tên sản phẩm, phát hành trên các kênh của anh và ca sĩ đứng ở vị trí trung tâm. Dù lỗi trực tiếp thuộc về đơn vị thiết kế bối cảnh và đơn vị sản xuất, công chúng vẫn gắn sản phẩm cuối cùng với người nghệ sĩ. Trong mắt công chúng Việt Nam, người đứng đầu cần thể hiện thái độ, và đó là kỳ vọng về sự có trách nhiệm.

Hiện tại, Microwave Soups và Antiantiart đã gửi lời xin lỗi tới M-TP Entertainment và nghệ sĩ Sơn Tùng M-TP vì khiến anh chịu ảnh hưởng, tức là ê-kíp đang nhận hết về mình để bảo vệ nghệ sĩ.

Theo chuyên gia, Sơn Tùng cần lên tiếng sau sự việc liên quan đến nghệ sĩ Lê Giang.

"Nếu thực sự muốn theo đuổi thông điệp tôn trọng văn hóa Việt Nam, Sơn Tùng M-TP nên lên tiếng. Không phải là để nhận lỗi thay cho ê-kíp, mà là để thể hiện thái độ tôn trọng với tác phẩm văn hóa và với nghệ sĩ Lê Giang. Có thể là một động thái công khai ghi nhận tác phẩm gốc giống như ê-kíp đã làm với 4 bức họa nổi tiếng ở Bảo Tàng Mỹ Thuật Việt Nam hoặc liên hệ trực tiếp với nghệ sĩ để làm việc. Điều quan trọng là cho thấy anh quan tâm và có trách nhiệm với sản phẩm mang tên mình, chứ không phải phủi tay để ê-kíp tự giải quyết", ông Hạ Hồng Việt.

Sau sự việc lần này, bài học cho các nghệ sĩ và ê-kíp sáng tạo là việc tham khảo phải gắn với ghi nhận nguồn gốc, nếu không sẽ bị xem là chiếm dụng nghệ thuật. Quy trình kiểm duyệt nguồn tham khảo phải là bắt buộc, không phải tùy hứng.

Cuối cùng, nghệ sĩ đứng tên phải hiểu rõ sản phẩm mang tên mình. Quyền lực càng lớn, trách nhiệm càng nhiều. Dù có thuê bao nhiêu ê-kíp, trách nhiệm cuối cùng vẫn thuộc về người đứng tên. Ca sĩ không trực tiếp thiết kế bối cảnh, nhưng khi có sự cố, công chúng chỉ biết đó là ê-kíp của Sơn Tùng M-TP. Nghệ sĩ cần có cơ chế kiểm soát chất lượng, đặc biệt với những yếu tố liên quan đến bản sắc văn hóa, thứ mà đội ngũ của anh cũng đang dùng làm thông điệp chính.

"Nghệ sĩ Lê Giang hoàn toàn có cơ sở để theo đuổi một vụ kiện về quyền sở hữu trí tuệ. Tác phẩm Tàn Chỉ có nguồn gốc rõ ràng, được bảo trợ bởi tổ chức quốc tế, đã được mang đi triển lãm nhiều nơi. Nếu bị kiện, đây không chỉ là rắc rối pháp lý mà còn là những tranh luận tiêu cực kéo dài, chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến hình ảnh mà Sơn Tùng M-TP đang cố gắng xây dựng liên quan đến văn hóa Việt Nam", chuyên gia kết luận.