Vì sao hơn 5.192 tỉ đồng tiền lãi của VEC được giãn đến năm 2030?

Ảnh minh họa

Khoản lãi hơn 5.192 tỉ đồng từ đâu?

Theo Nghị quyết 216/NQ-CP ngày 6.8.2026 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7.2026, Chính phủ cơ bản thống nhất với kiến nghị của Bộ Tài chính về việc VEC hoàn trả ngân sách khoản tiền Bộ Tài chính đã ứng để thanh toán trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh.

Theo phương án được thống nhất, trong năm 2026, VEC phải hoàn trả 1.340,43 tỉ đồng nợ gốc còn lại và 306,74 tỉ đồng tiền lãi phát sinh trong giai đoạn 2023-2026. Tổng số phải trả trong năm nay là 1.647,17 tỉ đồng.

Riêng 5.192,87 tỉ đồng tiền lãi phát sinh trong giai đoạn 2012-2022, Chính phủ cho phép VEC khoanh nợ, không tính lãi và thu xếp nguồn để hoàn trả ngân sách từ năm 2027 đến hết năm 2030.

Như vậy, đây là giãn thời gian trả nợ, không phải xóa khoản nghĩa vụ tài chính này. Nếu năng lực tài chính tốt hơn dự kiến, VEC được phép cân đối nguồn để trả trước hạn. Trường hợp chậm trả, doanh nghiệp phải chịu lãi phạt chậm trả bằng 150% mức lãi suất VEC phải trả cho ngân sách nhà nước.

Bộ Tài chính và VEC được giao thống nhất lịch trả nợ đối với các khoản lãi của hai giai đoạn, phù hợp với tình hình tài chính của doanh nghiệp và ký phụ lục hợp đồng nhận nợ lãi theo quy định.

Vì sao phải giãn thời gian trả?

Nguồn gốc khoản nợ nằm ở các khoản trái phiếu công trình do VEC phát hành, được Chính phủ bảo lãnh để đầu tư các dự án cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình và Nội Bài - Lào Cai.

Ngày 23.12.2022, VEC ký Hợp đồng nhận nợ số 01/2022 với Bộ Tài chính đối với toàn bộ khoản tiền Bộ Tài chính đã ứng trả nợ, với giá trị hơn 5.334 tỉ đồng. Theo báo cáo tài chính năm 2025 đã được kiểm toán, VEC tạm tính số lãi phải trả phát sinh trong giai đoạn 2012-2022 khoảng 5.192,8 tỉ đồng.

Điểm đáng chú ý là phương án giãn trả không xuất phát từ việc VEC không có hoạt động kinh doanh, mà liên quan trực tiếp đến khả năng cân đối nguồn để thực hiện nghĩa vụ với ngân sách. Trước khi Chính phủ thống nhất phương án mới, VEC đã đề xuất khoanh và lùi thời hạn trả khoản lãi này.

Ngày 20.11.2025, Bộ Tài chính yêu cầu VEC báo cáo tình hình hoạt động, thực trạng tài chính và việc thực hiện các nhiệm vụ để làm rõ đề xuất khoanh, lùi thời hạn trả khoản lãi phát sinh giai đoạn 2012-2022 đến ngày 31.12.2030.

Ngày 1.12.2025, VEC báo cáo Bộ Tài chính, đề xuất khoanh và lùi thời hạn trả hơn 5.192,87 tỉ đồng tiền lãi sang giai đoạn 2027-2030. Bộ Tài chính sau đó trình Chính phủ xem xét phương án xử lý.

Việc Chính phủ lựa chọn phương án này cho thấy yêu cầu cân đối nghĩa vụ trả nợ với khả năng tài chính thực tế của VEC, thay vì dồn toàn bộ khoản lãi lớn vào một thời điểm. Đây cũng là lý do lịch trả được kéo dài đến năm 2030, đồng thời vẫn bảo lưu nghĩa vụ hoàn trả ngân sách của doanh nghiệp.

Lợi nhuận tăng nhưng dòng tiền vẫn là bài toán lớn

Báo cáo tài chính năm 2025 cho thấy hoạt động kinh doanh của VEC có những cải thiện đáng kể. Doanh thu cung cấp dịch vụ đạt 6.900,58 tỉ đồng, tăng 15,7% so với năm 2024; lợi nhuận sau thuế đạt 1.050,58 tỉ đồng, tăng 46,6%.

Tuy nhiên, chi phí tài chính vẫn ở mức cao, hơn 2.820,91 tỉ đồng, trong đó chi phí lãi vay là 1.633,29 tỉ đồng. Tổng nợ phải trả của VEC tại ngày 31.12.2025 gần 49.891,35 tỉ đồng, trong đó vay và nợ thuê tài chính ngắn, dài hạn cộng lại khoảng 37.290,55 tỉ đồng.

VEC có tổng tài sản hơn 95.335 tỉ đồng, nhưng quy mô tài sản không đồng nghĩa với lượng tiền có thể lập tức sử dụng để trả nợ. Cuối năm 2025, tiền và các khoản tương đương tiền của doanh nghiệp là khoảng 586,17 tỉ đồng, trong khi hơn 8.892 tỉ đồng được ghi nhận là đầu tư tài chính ngắn hạn.

Đáng chú ý, VEC vẫn phải bảo đảm nguồn lực cho hoạt động khai thác, vận hành và các nhiệm vụ đầu tư phát triển hệ thống đường cao tốc. Vì vậy, việc phân kỳ nghĩa vụ trả khoản lãi hơn 5.192 tỉ đồng trong giai đoạn 2027-2030 giúp doanh nghiệp có thêm dư địa cân đối dòng tiền, trong khi ngân sách vẫn giữ nguyên quyền thu hồi khoản phải trả.

Theo phương án mới, năm 2026 là năm VEC phải tập trung xử lý 1.647,17 tỉ đồng nợ gốc và lãi, còn khoản lãi lớn phát sinh trước đó được phân bổ cho giai đoạn 2027-2030. Nếu tình hình tài chính thuận lợi hơn dự kiến, doanh nghiệp có thể trả trước hạn.

Vấn đề đặt ra trong những năm tới vì thế không chỉ là lợi nhuận của VEC tăng bao nhiêu, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển kết quả kinh doanh thành dòng tiền thực tế để vừa thực hiện nghĩa vụ với ngân sách, vừa bảo đảm nguồn lực cho vận hành và phát triển hệ thống cao tốc.