Vì sao Iran vẫn còn kho tên lửa đáng gờm sau khi bị tập kích dồn dập?

Iran đã hứng chịu nhiều cuộc không kích nhằm vào các cơ sở tên lửa trong những tháng qua, nhưng chương trình tên lửa của nước này vẫn tiếp tục hoạt động. Một số báo cáo gần đây cho thấy Tehran thậm chí đã nối lại hoạt động sản xuất tại một số cơ sở.

"Điều đó cho thấy chiến dịch tấn công của Mỹ và Israel đã gây tổn thất đáng kể cho nền tảng công nghiệp tên lửa Iran, nhưng chưa thể xóa bỏ khả năng tái tạo năng lực của Tehran", Freddy Khoueiry, nhà phân tích tại công ty tình báo rủi ro RANE, nhận định.

Wall Street Journal ngày 10/9 đưa tin Iran đang khôi phục sản xuất tên lửa bằng cách sử dụng linh kiện dự trữ và các cơ sở được gia cố dưới lòng đất.

Những cơ sở này giúp Tehran giảm mức độ dễ tổn thương trước các cuộc không kích nhằm vào nhà máy và kho chứa cố định.

Salma Eissa, nhà phân tích Trung Đông tại tổ chức Armed Conflict Location & Event Data (ACLED), cho rằng Iran đang phải "tái thiết trong khi hứng chịu hỏa lực".

Các cuộc không kích đã nhằm vào nhiều tầng trong mạng lưới tên lửa, từ cơ sở sản xuất, kho chứa và bệ phóng tới hệ thống điện tử, liên lạc và dẫn đường.

Theo bà Eissa, các đánh giá của Mỹ hồi tháng 4 cho rằng hơn 80% cơ sở sản xuất tên lửa và động cơ nhiên liệu rắn của Iran đã bị hư hại.

Tuy nhiên, việc một số hoạt động lắp ráp được nối lại cho thấy Tehran vẫn còn nhân lực kỹ thuật, linh kiện và cơ sở ngầm để duy trì sản xuất ở mức nhất định.

Iran cũng có lợi thế từ nhiều năm phát triển ngành công nghiệp quốc phòng trong điều kiện bị cấm vận. Nước này đã xây dựng mạng lưới cơ sở sản xuất và kho chứa phân tán, đồng thời tích lũy lượng lớn linh kiện và vật tư trước khi xung đột leo thang.

Các chuyên gia cho rằng Tehran nhiều khả năng sẽ không cố gắng khôi phục ngay toàn bộ kho tên lửa về quy mô trước chiến tranh. Thay vào đó, Iran có thể ưu tiên những mẫu đã được sản xuất tương đối ổn định và chứng minh khả năng tác chiến.

Tên lửa đạn đạo tầm ngắn như Fateh-110 có thể đáp ứng nhu cầu tập kích các mục tiêu trong khu vực Vùng Vịnh. Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo tầm trung như Qassem Bassir có vai trò đối phó những mục tiêu ở khoảng cách xa hơn.

Theo ông Khoueiry, Iran có thể dành những linh kiện tiên tiến và khan hiếm cho các tên lửa có độ chính xác cao, tên lửa chống hạm và những hệ thống có giá trị chiến thuật lớn, thay vì phân bổ đồng đều cho toàn bộ chương trình.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với cuộc chiến tiêu hao. Tên lửa đơn giản hơn có thể được sản xuất với số lượng lớn, trong khi các hệ thống tinh vi được ưu tiên cho những nhiệm vụ quan trọng.

Khả năng duy trì tên lửa của Iran còn nằm ở cách Tehran tổ chức lực lượng. Việc phân tán cơ sở, đưa một phần hoạt động xuống lòng đất và sử dụng các vị trí phóng khác nhau có thể khiến đối phương khó vô hiệu hóa toàn bộ năng lực chỉ bằng các cuộc không kích.

Mặt khác, các cuộc tập kích cũng cung cấp cho Iran dữ liệu thực tế về khả năng sống sót của từng loại tên lửa, vị trí phóng và phương thức triển khai. Ông Khoueiry cho rằng Tehran có thể kết thúc xung đột với số lượng tên lửa ít hơn trước chiến tranh nhưng lực lượng còn lại được tổ chức theo hướng có khả năng chống chịu cao hơn.

Một yếu tố khác là chi phí đánh chặn. Ngay cả khi tỷ lệ lớn tên lửa Iran bị tiêu diệt, mỗi đợt tập kích vẫn có thể buộc Mỹ và đồng minh sử dụng các tên lửa phòng không có giá trị cao. Điều này tạo ra bài toán tiêu hao đối với cả bên tấn công lẫn bên phòng thủ.

Tuy nhiên, khả năng tái thiết của Iran vẫn có giới hạn. Các cơ sở sản xuất bị phá hủy, máy móc chuyên dụng và linh kiện nhập khẩu khó thay thế sẽ khiến tốc độ phục hồi bị ảnh hưởng. Lệnh trừng phạt cũng hạn chế khả năng Tehran bổ sung những thành phần công nghệ cao.

Vì vậy, việc Iran tiếp tục sản xuất tên lửa không có nghĩa nước này đã khôi phục nguyên trạng năng lực trước xung đột. Nó cho thấy một điều khác: mạng lưới tên lửa của Tehran đủ phân tán và có khả năng tái tạo để duy trì hoạt động ngay cả khi chịu sức ép quân sự lớn.