Vì sao lướt điện thoại nhiều mang lại cảm giác rệu rã?

Tác giả: Steward I. Donaldson, Matthew Dubin / NXB Trẻ

Dòng chảy - Khi bạn ở phiên bản tốt nhất

Trong cuốn sách này, hai nhà tâm lý học Stewart I. Donaldson và Matthew Dubin tiếp nối lý thuyết của Mihaly Csikszentmihalyi về “dòng chảy” - trạng thái con người hoàn toàn đắm chìm vào một hoạt động đến mức quên thời gian và mọi mệt mỏi. Đây là chìa khóa giúp con người sống trọn vẹn, tập trung và hạnh phúc giữa thế giới ngày càng phức tạp và biến động không ngừng.

Vì sao lướt điện thoại nhiều mang lại cảm giác rệu rã?

Sau một ngày mệt mỏi, lướt điện thoại có vẻ là cách thư giãn dễ dàng. Tuy nhiên, thói quen này có thể khiến con người cảm thấy chán chường, thiếu niềm vui và mất phương hướng.

Lướt điện thoại trong thời gian dài làm con người mệt mỏi. Ảnh: iStock.

Trong khi đó, hoạt động giải trí thường có động lực nội tại: ta vui chơi vì ta thích, chứ không phải vì ai buộc ta chơi. Tuy nhiên, những hoạt động con người lựa chọn một cách tự nhiên thường không phải là những hoạt động dễ tạo ra dòng chảy.

Sau một ngày dài mệt mỏi vì công việc hoặc chăm sóc con nhỏ, ta có thể chọn cách cuộn mình trong chăn, lướt điện thoại mải mê cho đến lúc ngủ quên. Cứ thế hết năm này sang tháng khác sẽ tạo thành cảm giác “chán chường” trong trải nghiệm thường nhật, một trạng thái mơ hồ, không có gì thực sự sai, nhưng cũng chẳng có gì thực sự đúng.

Vào ngày 3 tháng 12 năm 2021, sau gần hai năm đại dịch Covid-19, nhà tâm lý học tổ chức Adam Grant đã viết một bài báo trên tờ New York Times miêu tả cảm xúc mà rất nhiều người đang trải qua thời điểm đó (và có lẽ vẫn còn kéo dài đến nay) bằng một từ mới: “languishing”, tạm dịch là “rệu rã”.

Dẫn lời ông, “Sức khỏe tinh thần của ta như một đứa con bị bỏ rơi… Không phải kiệt sức, vì ta vẫn còn năng lượng. Cũng chẳng phải trầm cảm, vì ta chưa thấy tuyệt vọng. Chỉ đơn giản là thiếu niềm vui và mất phương hướng”. Grant miêu tả trạng thái này là “cảm giác trì trệ và trống rỗng. Như thể bạn đang lê lết qua những tháng ngày dài, nhìn đời qua một tấm kính chắn gió đầy sương mù”.

Cuối bài báo, Grant giải thích rằng dòng chảy có thể là liều thuốc giải cho cảm giác rệu rã, và trải nghiệm dòng chảy trong giai đoạn đầu của đại dịch là yếu tố dự báo tốt nhất về hạnh phúc.

Đối với công việc, dù không thể kiểm soát mọi yếu tố của nó để khai thông dòng chảy một cách lý tưởng, nhưng khi giải trí, ta hoàn toàn có thể chủ động lựa chọn những hoạt động giúp ta say sưa đắm chìm trong dòng chảy ở mức độ sâu xa hơn, xua tan sương mù, mang lại sự rõ ràng và sắc nét trong cảm nhận mỗi ngày để tránh rơi vào trạng thái rệu rã.