Vì sao người đái tháo đường bị mất cảm giác ở bàn chân và cách chăm sóc đúng

Đây là một dấu hiệu cảnh báo biến chứng thần kinh do đái tháo đường và nếu không được phát hiện, chăm sóc đúng cách có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như loét bàn chân, nhiễm trùng hoặc thậm chí phải cắt cụt chi.

Trên thực tế, không ít người bệnh chỉ nhận ra tình trạng mất cảm giác khi bàn chân đã xuất hiện tổn thương. Vì vậy, hiểu rõ nguyên nhân và biết cách chăm sóc bàn chân đúng cách là yếu tố rất quan trọng giúp người bệnh phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.

Dấu hiệu cảnh báo sớm bị mất cảm giác bàn chân ở người đái tháo đường

Tình trạng mất cảm giác ở bàn chân ở người đái tháo đường chủ yếu liên quan đến biến chứng thần kinh ngoại biên.

Khi đường huyết trong máu tăng cao kéo dài, các mạch máu nhỏ nuôi dưỡng dây thần kinh sẽ bị tổn thương. Điều này khiến các dây thần kinh không nhận đủ oxy và dưỡng chất cần thiết, từ đó suy giảm chức năng dẫn truyền tín hiệu.

Hệ quả là các dây thần kinh cảm giác ở bàn chân dần bị tổn thương, khiến người bệnh giảm khả năng cảm nhận nhiệt độ, áp lực hoặc đau. Đây chính là lý do nhiều người đái tháo đường không cảm nhận được khi bị trầy xước, phỏng nóng hoặc có vật nhọn đâm vào chân.

Ngoài những biến chứng quen thuộc như tim mạch, thận hay mắt, nhiều người bệnh còn gặp phải tình trạng mất cảm giác ở bàn chân.

Ngoài ra, tình trạng tăng đường huyết kéo dài còn khiến các sản phẩm chuyển hóa độc hại tích tụ trong cơ thể, gây tổn thương trực tiếp đến cấu trúc của dây thần kinh.

Một yếu tố khác góp phần làm tăng nguy cơ biến chứng thần kinh là tuần hoàn máu kém. Ở người đái tháo đường, các mạch máu dễ bị xơ vữa và hẹp lại, làm giảm lượng máu lưu thông đến bàn chân. Khi nguồn máu nuôi dưỡng bị hạn chế, các mô và dây thần kinh ở vùng này càng dễ bị tổn thương.

Mất cảm giác ở bàn chân thường không xảy ra đột ngột mà tiến triển từ từ. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy tê nhẹ ở đầu ngón chân hoặc lòng bàn chân.

Một số người có cảm giác châm chích, như kiến bò hoặc nóng rát ở bàn chân, đặc biệt vào ban đêm. Những cảm giác này có thể khiến người bệnh khó ngủ hoặc cảm thấy khó chịu kéo dài.

Theo thời gian, cảm giác ở bàn chân giảm dần. Người bệnh có thể không còn cảm nhận rõ khi chạm vào da hoặc khi đi chân trần trên bề mặt nóng, lạnh.

Ở giai đoạn nặng hơn, người bệnh gần như mất hoàn toàn cảm giác ở bàn chân. Điều này khiến họ dễ bị chấn thương mà không nhận ra.

Chính vì vậy, nhiều trường hợp người bệnh chỉ phát hiện khi bàn chân đã xuất hiện vết loét hoặc nhiễm trùng.

Vì sao mất cảm giác ở bàn chân nguy hiểm?

Bàn chân là bộ phận phải chịu áp lực lớn khi di chuyển. Khi cảm giác bị suy giảm, người bệnh khó nhận biết các tổn thương nhỏ như vết trầy xước, phồng rộp hoặc vết cắt.

Những tổn thương nhỏ này nếu không được phát hiện và chăm sóc kịp thời có thể tiến triển thành vết loét sâu. Đặc biệt ở người đái tháo đường, quá trình lành vết thương thường chậm hơn do tuần hoàn máu kém và hệ miễn dịch suy giảm.

Nếu vết loét bị nhiễm trùng, vi khuẩn có thể lan rộng vào các mô sâu, gây viêm mô tế bào hoặc nhiễm trùng xương. Trong những trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể phải phẫu thuật cắt bỏ một phần bàn chân hoặc chi dưới để ngăn nhiễm trùng lan rộng.

Theo các chuyên gia y tế, biến chứng bàn chân đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến cắt cụt chi không do chấn thương.

Cách chăm sóc bàn chân cho người đái tháo đường

Để phòng tránh biến chứng mất cảm giác ở bàn chân, người bệnh đái tháo đường cần chú ý chăm sóc bàn chân mỗi ngày.

Trước hết, việc kiểm soát đường huyết tốt là yếu tố quan trọng nhất. Khi đường huyết được duy trì ở mức ổn định, nguy cơ tổn thương dây thần kinh sẽ giảm đáng kể.

Bên cạnh đó, người bệnh nên kiểm tra bàn chân hằng ngày. Việc quan sát kỹ lòng bàn chân, kẽ ngón chân và gót chân giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường như trầy xước, phồng rộp, vết nứt da hoặc vết loét.

Giữ vệ sinh bàn chân cũng là điều rất quan trọng. Người bệnh nên rửa chân mỗi ngày bằng nước ấm và xà phòng dịu nhẹ, sau đó lau khô, đặc biệt là vùng kẽ ngón chân. Tuy nhiên, cần tránh ngâm chân trong nước quá nóng vì người bệnh có thể không cảm nhận được nhiệt độ và dễ bị bỏng.

Ngoài ra, việc dưỡng ẩm cho da bàn chân giúp hạn chế tình trạng khô da và nứt nẻ. Tuy nhiên, không nên bôi kem dưỡng ẩm vào kẽ ngón chân vì khu vực này cần giữ khô ráo để tránh nhiễm nấm.

Lựa chọn giày dép phù hợp: Giày dép cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ bàn chân của người đái tháo đường.

Người bệnh nên chọn giày vừa vặn, mềm và có đế chắc chắn để giảm áp lực lên bàn chân khi di chuyển. Trước khi mang giày, nên kiểm tra bên trong để đảm bảo không có vật cứng hoặc vật nhọn có thể gây tổn thương.

Ngoài ra, người bệnh nên mang tất mềm, thấm hút tốt để giữ chân khô thoáng. Tránh đi chân trần, kể cả khi ở trong nhà, vì điều này làm tăng nguy cơ bị trầy xước hoặc chấn thương.

Tóm lại: Mất cảm giác ở bàn chân là một biến chứng âm thầm nhưng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng nếu không được quan tâm đúng mức. Vì vậy, người bệnh đái tháo đường cần chủ động chăm sóc bàn chân mỗi ngày, đồng thời đi khám khi có dấu hiệu bất thường để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

BS. Nguyễn Thị Lan Anh