Vì sao nguy cơ mất ATTP thường gia tăng vào dịp cuối năm?

Khi nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng vọt, thị trường trở nên khó kiểm soát. Từ sản xuất nhỏ lẻ, bảo quản kém đến hàng giả - hàng nhái tràn lan, hàng loạt yếu tố khiến thực phẩm mất an toàn dễ dàng xuất hiện trong bữa ăn cuối năm.

Dịp cuối năm luôn là thời điểm mua sắm, ăn uống tấp nập nhất trong năm. Nhưng cùng với nhu cầu tăng cao, nguy cơ mất an toàn thực phẩm cũng leo thang đáng lo ngại. Dưới đây là một số nguyên nhân khiến tình trạng mất an toàn thực phẩm cuối năm gia tăng mạnh.

Mất an toàn thực phẩm tăng cao dịp cuối năm (Ảnh minh họa/Nguồn: AI)

Nhu cầu tiêu thụ tăng đột biến khiến nguồn cung bị áp lực

Cuối năm, đặc biệt là tháng cận Tết, nhu cầu thực phẩm tăng nhiều lần so với bình thường. Nhu cầu lớn tạo áp lực lên nguồn cung, khiến không ít cơ sở sản xuất chạy theo lợi nhuận, bỏ qua các tiêu chuẩn vệ sinh.

Khi lượng hàng cần cung ứng vượt xa năng lực sản xuất, nhiều nơi rút ngắn quy trình chế biến, sử dụng nguyên liệu rẻ tiền hoặc không rõ nguồn gốc để đáp ứng thị trường. Chính áp lực đó làm mất đi sự kiểm soát cần thiết, khiến thực phẩm bẩn dễ dàng trà trộn vào thị trường.

Sản xuất thực phẩm thủ công, tự phát tăng mạnh

Càng gần Tết, các loại thực phẩm truyền thống như giò chả, bánh mứt, ô mai, lạp xưởng, bánh kẹo handmade… càng bùng nổ. Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở nhỏ lẻ lại sản xuất theo hình thức thủ công, không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh, không có giấy phép hoặc không được cơ quan chức năng kiểm tra thường xuyên.

Ảnh minh họa của AI

Nhiều nơi chế biến trong không gian mất vệ sinh, dùng nguyên liệu rẻ tiền, phẩm màu, hương liệu công nghiệp hoặc phụ gia vượt mức cho phép. Vì làm nhỏ lẻ và bán nhanh trong thời vụ, họ thường bỏ qua các quy định an toàn để giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

Thị trường xuất hiện nhiều hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng

Cuối năm là “mùa vàng” của các sản phẩm biếu tặng, đặc biệt là giỏ quà, bánh kẹo, rượu, đồ khô, yến sào, hạt dinh dưỡng… Lợi dụng tâm lý mua sắm vội vàng và nhu cầu quà biếu cao, hàng giả - hàng nhái xuất hiện tràn lan.

Các sản phẩm này thường được làm từ nguyên liệu rẻ, không rõ nguồn gốc, thậm chí được tẩy rửa, pha trộn và đóng gói trong môi trường thiếu an toàn. Vì giá rẻ và mẫu mã bắt mắt, nhiều người tiêu dùng khó phân biệt, dẫn đến nguy cơ sử dụng phải thực phẩm độc hại mà không hay biết.

Bảo quản và vận chuyển không đảm bảo khi lượng hàng tăng nhanh

Thực phẩm tươi sống vốn cần bảo quản nghiêm ngặt, nhưng vào cao điểm cuối năm, lượng hàng hóa lớn khiến các xe vận chuyển, kho lạnh bị quá tải. Nhiều nhà cung cấp chọn cách bảo quản sơ sài, dùng đá kém chất lượng hoặc phương tiện vận chuyển không đủ điều kiện.

Đặc biệt, các sản phẩm như thịt, nội tạng, hải sản nếu không được giữ lạnh đúng tiêu chuẩn rất dễ nhiễm vi khuẩn, gây ngộ độc thực phẩm. Thức ăn kém chất lượng nhưng vẫn tiếp tục được bày bán vì nhu cầu người dân quá lớn.

Thức ăn đường phố và hàng quán vỉa hè hoạt động sôi động

Cuối năm là mùa lễ hội, tụ tập liên hoan, du lịch và mua sắm, khiến thức ăn đường phố hoạt động hết công suất. Tuy nhiên, không phải hàng quán nào cũng đảm bảo vệ sinh. Dụng cụ nấu nướng tái sử dụng nhiều lần, không được vệ sinh đúng cách; nguyên liệu phơi lộ thiên; dầu chiên sử dụng đi sử dụng lại nhiều lần… đều là nguyên nhân dẫn đến nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Ngoài ra, lượng khách đông khiến người bán dễ bỏ qua các khâu xử lý an toàn, miễn sao phục vụ nhanh để kịp nhu cầu.

Ý thức người tiêu dùng giảm khi mua sắm vội vàng

Giáp Tết, ai cũng bận rộn và cần mua nhiều thứ trong thời gian ngắn. Việc này khiến không ít người tiêu dùng mua hàng theo cảm tính, ít đọc nhãn mác, không kiểm tra nguồn gốc hoặc bị hấp dẫn bởi giá rẻ, khuyến mãi lớn.

Các đối tượng bán hàng kém chất lượng nắm rõ tâm lý đó và tung hàng ồ ạt, lợi dụng sự vội vàng để tiêu thụ sản phẩm không đảm bảo. Khi người tiêu dùng thiếu cảnh giác, nguy cơ mất an toàn thực phẩm càng tăng cao.

Công tác kiểm tra khó bao quát toàn bộ thị trường

Cuối năm, lượng hàng hóa lưu thông tăng mạnh trong khi lực lượng quản lý mỏng, khó kiểm soát hết các cơ sở kinh doanh, lò mổ, cửa hàng nhỏ lẻ hay điểm bán online. Tình trạng buôn bán thực phẩm không rõ nguồn gốc qua mạng xã hội, sàn thương mại điện tử cũng ngày càng phức tạp, làm cho việc kiểm soát an toàn thực phẩm càng khó khăn hơn. Sự thiếu hụt về nhân lực và thời gian khiến nhiều cơ sở vi phạm dễ dàng “lọt lưới".

Cuối năm là thời điểm nhạy cảm, nguy cơ mất an toàn thực phẩm tăng cao vì nhu cầu lớn, nguồn cung bị áp lực, sản xuất nhỏ lẻ bùng phát và việc kiểm soát trở nên khó khăn. Để bảo vệ sức khỏe gia đình, người tiêu dùng cần lựa chọn nơi bán uy tín, đọc kỹ nhãn mác, hạn chế mua sản phẩm không rõ nguồn gốc và ưu tiên thực phẩm tươi mới.

Sự thận trọng trong mua sắm và chế biến chính là cách đơn giản nhất để giữ bữa ăn an toàn trong dịp cuối năm.

Hoàng Ly