Vì sao nhiều IPO tại Hồng Kông giảm mạnh sau niêm yết?

Tiếng chiêng vang lên trong lễ niêm yết cổ phiếu của Công ty TNHH Công nghệ Amperex đương đại (CATL) tại Sở giao dịch chứng khoán Hồng Kông, Trung Quốc, vào thứ Ba 20/5 /2025. Ảnh: Getty.

Hồng Kông dẫn đầu thế giới về IPO nhưng hiệu suất ngày càng đáng lo

Thị trường IPO Hồng Kông đang trải qua giai đoạn sôi động hiếm thấy. Sàn giao dịch chứng khoán Hồng Kông (HKEX) đã vượt qua các đối thủ lớn tại Mỹ để trở thành thị trường huy động vốn qua IPO lớn nhất thế giới trong năm 2025. Đà tăng này tiếp tục được duy trì trong những tháng đầu năm 2026.

Theo dữ liệu từ KPMG, Hồng Kông đã vượt cả Sàn giao dịch chứng khoán New York và Nasdaq về tổng giá trị vốn huy động từ các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng. Hiện có hơn 600 doanh nghiệp đang xếp hàng chờ niêm yết trên HKEX, phản ánh sức hút mạnh mẽ của thị trường tài chính lớn nhất châu Á.

Tuy nhiên, phía sau những con số huy động vốn ấn tượng là một thực tế đáng lo ngại. Hiệu suất cổ phiếu sau IPO đang suy giảm rõ rệt. Dữ liệu của Wind Information cho thấy trong số 179 doanh nghiệp niêm yết từ đầu năm 2025 đến nay, khoảng một nửa đã giảm giá trong vòng ba tháng gần nhất.

Diễn biến này trái ngược hoàn toàn với xu hướng chung của thị trường toàn cầu. Trong cùng giai đoạn, chỉ số FTSE Renaissance Global IPO Index tăng hơn 10%, trong khi chỉ số Hang Seng chỉ điều chỉnh nhẹ.

Hiện tượng tăng nóng rồi giảm sâu

Một trong những nguyên nhân khiến giới quản lý Trung Quốc quan tâm là tình trạng nhiều cổ phiếu tăng giá quá nhanh trước khi được đưa vào chương trình Stock Connect.

Đây là cơ chế cho phép nhà đầu tư Trung Quốc đại lục mua bán trực tiếp cổ phiếu niêm yết tại Hồng Kông. Việc được đưa vào Stock Connect thường tạo kỳ vọng dòng tiền lớn sẽ chảy vào cổ phiếu.

Thống kê cho thấy trong số 33 cổ phiếu được bổ sung vào Stock Connect hồi tháng 3 năm nay, hơn một nửa đã tăng trên 100% kể từ thời điểm IPO. Đáng chú ý, có 8 doanh nghiệp tăng hơn 300% trước khi được đưa vào chương trình.

Tuy nhiên, đà tăng này nhanh chóng đảo chiều. Toàn bộ 8 cổ phiếu tăng mạnh nhất đều giảm trên 10% sau khi tham gia Stock Connect. Trường hợp nổi bật là công ty AI Deepexi khi mất tới 51% giá trị chỉ trong vài tháng.

Hiện tượng này khiến nhiều chuyên gia đặt câu hỏi liệu một bộ phận nhà đầu tư có đang tận dụng kỳ vọng Stock Connect như một công cụ đầu cơ ngắn hạn thay vì đánh giá giá trị doanh nghiệp.

Dòng tiền đầu cơ và áp lực thành tích ngắn hạn

Theo ông Leonid Mironov, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Gavekal, nhiều cổ phiếu niêm yết tại Hồng Kông đang được giao dịch theo cách tương tự cổ phiếu A tại Trung Quốc đại lục.

Sau khi được đưa vào Stock Connect, dòng tiền có xu hướng chuyển sang những cổ phiếu tương đương có định giá thấp hơn tại đại lục. Điều này khiến nhiều mã cổ phiếu Hồng Kông mất đi động lực tăng giá.

Bà Ding Wenjie, chiến lược gia đầu tư tại China Asset Management, cũng cho biết một số quỹ đầu tư tại Hồng Kông đã xây dựng chiến lược giao dịch dựa trên chính sự kiện cổ phiếu được đưa vào Stock Connect nhằm tạo lợi nhuận ngắn hạn.

Theo giới phân tích, áp lực cạnh tranh ngày càng lớn trong ngành tài chính Trung Quốc cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Phí giao dịch thấp hơn, biên lợi nhuận thu hẹp và cuộc đua giành khách hàng khiến nhiều tổ chức tập trung vào kết quả ngắn hạn thay vì hiệu quả đầu tư dài hạn.

Ông Benjamin Cavender, Giám đốc điều hành China Market Research Group, nhận định áp lực kinh doanh đang khiến một số bộ phận của ngành tài chính Trung Quốc ưu tiên lợi nhuận trước mắt, từ đó thúc đẩy các hoạt động giao dịch mang tính đầu cơ.

AI tiếp tục là tâm điểm của làn sóng IPO

Bất chấp những lo ngại về hiệu suất cổ phiếu, làn sóng IPO tại Hồng Kông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Goldman Sachs từng dự báo các doanh nghiệp có thể huy động khoảng 60 tỷ USD từ IPO tại Hồng Kông trong năm 2026, gần gấp đôi mức 36 tỷ USD của năm trước.

Động lực chính đến từ lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Nhiều doanh nghiệp AI của Trung Quốc đang lựa chọn Hồng Kông làm điểm đến niêm yết để tiếp cận nhà đầu tư quốc tế.

Hai cái tên nổi bật là Zhipu AI và MiniMax dự kiến sẽ được giao dịch thông qua Stock Connect trong thời gian tới. Đây đều là những công ty đang được xem là đại diện cho thế hệ doanh nghiệp AI mới của Trung Quốc, cạnh tranh trực tiếp với các mô hình AI hàng đầu trên thế giới.

Xu hướng này cho thấy Hồng Kông vẫn giữ vai trò cửa ngõ huy động vốn quốc tế quan trọng nhất của doanh nghiệp công nghệ Trung Quốc. Tuy nhiên, để duy trì sức hấp dẫn lâu dài, thị trường sẽ cần giải quyết bài toán chất lượng tăng trưởng, hạn chế các đợt tăng giá mang tính đầu cơ và củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào giá trị thực của doanh nghiệp sau niêm yết.

Góc nhìn Việt Nam

Diễn biến tại Hồng Kông là một bài học đáng chú ý đối với các thị trường đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Khi quy mô thị trường vốn ngày càng mở rộng và nhiều doanh nghiệp công nghệ tìm kiếm cơ hội niêm yết, chất lượng doanh nghiệp và hiệu quả hoạt động sau IPO sẽ quan trọng không kém quy mô huy động vốn.

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện cũng chứng kiến sự quan tâm ngày càng lớn đối với các doanh nghiệp công nghệ, AI và chuyển đổi số. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ Hồng Kông cho thấy việc định giá hợp lý, minh bạch thông tin và hạn chế dòng tiền đầu cơ mới là yếu tố quyết định khả năng phát triển bền vững của thị trường vốn trong dài hạn.

Những con số đáng chú ý về IPO Hồng Kông

Hơn 600 doanh nghiệp đang chờ niêm yết trên HKEX.

179 doanh nghiệp IPO từ đầu năm 2025 đến nay.

Khoảng 50% cổ phiếu IPO giảm giá trong 3 tháng gần nhất.

Goldman Sachs dự báo IPO tại Hồng Kông huy động 60 tỷ USD trong năm 2026.

8 cổ phiếu tăng trên 300% trước khi tham gia Stock Connect đều đã giảm trên 10% sau đó.

Deepexi, một doanh nghiệp AI, giảm 51% kể từ khi được đưa vào Stock Connect.