Vì sao nhiều người nước ngoài mất tích trong lũ quét kinh hoàng ở Nepal?

Khoảnh khắc trận lũ ập xuống Nepal sau khi sông băng sụp đổ. (Video: AP)

Dãy núi chạy dọc biên giới Nepal - Trung Quốc tiềm ẩn nhiều hiểm nguy. Ngày 26/8, trận lũ quét do sông băng sụp đổ khiến hàng trăm người thiệt mạng và hàng nghìn người mất tích.

Những ngọn núi này có sức hút đặc biệt. Đây là nơi sinh sống của hàng triệu người, với nhiều thế hệ gắn bó với môi trường tự nhiên nơi đây, đồng thời thu hút đông đảo du khách đến trekking (đi bộ đường dài) trên những đỉnh núi cao nhất thế giới hoặc hành hương tới các địa điểm tôn giáo. Chính vì lý do này, công dân của ít nhất 30 quốc gia đã mất tích sau trận lũ quét xảy ra vào ngày 26/8.

Địa điểm leo núi nổi tiếng

Hoạt động leo núi tại khu vực này đã tồn tại hàng thế kỷ. Trong quá khứ, các thương nhân thường đi qua những tuyến đường hiểm trở thuộc mạng lưới Con đường Tơ lụa để vận chuyển hàng hóa. Một số cộng đồng dân tộc, nổi bật là người Sherpa, cũng tích lũy qua nhiều thế hệ những kỹ năng đặc biệt để sinh tồn và di chuyển ở vùng núi cao.

Vào giữa thế kỷ 20, khi Nepal bắt đầu mở cửa đón người nước ngoài và phát triển du lịch, người Nepal được các nhà thám hiểm nước ngoài tìm đến nhờ kiến thức địa hình và khả năng dẫn đường trong những chuyến chinh phục núi cao.

Núi Everest mỗi năm đều thu hút lượng lớn du khách quốc tế. (Ảnh: AP)

Năm 1953, Tenzing Norgay cùng nhà leo núi người New Zealand Edmund Hillary trở thành hai người đầu tiên đặt chân lên đỉnh Everest, đỉnh núi cao nhất thế giới.

Kể từ đó, Nepal dần trở thành một trong những trung tâm của hoạt động leo núi thế giới. Đỉnh Everest, Trại nền Everest hay các tuyến đường thuộc Khu bảo tồn Annapurna mỗi năm thu hút lượng lớn du khách quốc tế.

Sức hút của những đỉnh núi Nepal tiếp tục gia tăng. Chỉ trong một ngày hồi tháng 5, kỷ lục 274 nhà leo núi đã đặt chân lên đỉnh Everest.

Không phải tất cả du khách tới Nepal đều nhằm chinh phục những đỉnh núi cao. Nhiều người lựa chọn các chuyến trekking kéo dài nhiều ngày qua thung lũng, làng mạc và những vùng núi hẻo lánh để trải nghiệm cảnh quan cũng như văn hóa địa phương.

Khu vực gần Kathmandu chịu ảnh hưởng của trận lũ lần này cũng nằm trong số những vùng được người yêu thích bộ môn trekking lựa chọn.

Núi Kailash linh thiêng đối với nhiều tôn giáo

Những tín đồ đang trên đường hành hương tới núi Kailash, địa điểm linh thiêng trên dãy Himalaya, cũng nằm trong số rất nhiều người mất tích sau trận lũ quét.

Núi Kailash là một đỉnh núi thuộc dãy Himalaya ở phía tây nam Tây Tạng, gần biên giới Trung Quốc với Nepal và Ấn Độ. Ngọn núi cao hơn 6.400 m so với mực nước biển và nằm gần hồ Manasarovar. Cả ngọn núi và hồ nước từ lâu đã xuất hiện trong các truyền thống tôn giáo và văn học bằng tiếng Phạn.

Núi Kailash có ý nghĩa linh thiêng đối với Ấn Độ giáo, Phật giáo, Kỳ Na giáo (Jainism) và tín ngưỡng Bon của Tây Tạng. Mỗi tôn giáo lại gắn ngọn núi với những tín ngưỡng và câu chuyện khác nhau.

Công dân của hơn 30 quốc gia mất tích sau trận lũ quét ở biên giới Nepal - Trung Quốc. (Ảnh: Reuters)

Theo Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi Tổng hợp (ICIMOD), Kailash được xem là nơi ngự trị của Shiva, vị thần hủy diệt và tái sinh trong Ấn Độ giáo, cùng nữ thần Parvati, vị thần gắn với hôn nhân, khả năng sinh sản và thiên chức làm mẹ.

Emily Yeh, nhà địa lý học và giáo sư tại Đại học Colorado Boulder, người từng tiến hành nghiên cứu tại Tây Tạng, viết vào năm 2017 rằng Kailash có mối liên hệ với núi Meru trong thần thoại, ngọn núi quan trọng trong quan niệm của Ấn Độ giáo và Phật giáo.

Chính phủ Ấn Độ tổ chức chương trình hành hương Kailash Manasarovar từ tháng 6 đến tháng 8 hoặc tháng 9 hằng năm, với các tuyến đường qua Uttarakhand và Sikkim. Nhiều công ty cũng tổ chức hành trình tới đây qua Nepal.

Theo truyền thống, người hành hương không leo lên đỉnh Kailash mà đi bộ vòng quanh ngọn núi, hoàn thành hành trình dài khoảng 53 km.

Hành trình thường mất khoảng 3 ngày và được tin rằng có thể giúp con người thanh tẩy tội lỗi. Tín đồ Ấn Độ giáo và Phật giáo thường đi vòng quanh núi theo chiều kim đồng hồ, trong khi những người theo tín ngưỡng Bon đi theo chiều ngược lại.

Tại hồ Manasarovar gần đó, một số tín đồ Ấn Độ giáo còn ngâm mình trong nước như một nghi thức thanh tẩy tâm linh.

Giáo sư Yeh cho biết những người hành hương Tây Tạng thường dừng lại tại các tu viện và những địa điểm linh thiêng khác trên đường đi. Họ chạm chuỗi hạt cầu nguyện hoặc áp trán vào những địa điểm được cho là mang dấu tích linh thiêng.

Theo AP, trong số những người chưa rõ tung tích có ít nhất 178 công dân Ấn Độ, phần lớn được cho là đang tham gia hành trình tới vùng đất linh thiêng. Danh sách người mất tích còn có công dân Mỹ, Australia, Anh và Canada.

Đạo sư tâm linh người Ấn Độ Jaggi Vasudev, cho biết trong một bài đăng trên mạng xã hội X rằng 77 người thuộc các đoàn do Isha Foundation tổ chức đang trên đường trở về sau chuyến hành hương tới núi Kailash thì gặp nạn. Theo ông, khi trận lũ xảy ra, những người này đang có mặt tại một trung tâm làm thủ tục xuất nhập cảnh ở Gyirong, Tây Tạng.