Vì sao Ninh Bình đề xuất mở rộng khu vực đề cử di sản thế giới sang Phú Thọ?

 Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, ông Bùi Văn Mạnh cho biết, ngày 20.8 vừa qua, UBND tỉnh Ninh Bình đã có văn bản số 6007/UBND-VP6 đề xuất mở rộng phạm vi ranh giới khu vực đề cử di sản thế giới “Cảnh quan văn hóa, sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc” sang địa bàn xã Lạc Thủy, xã An Nghĩa (Phú Thọ) với diện tích 3.700ha.

Xã Lạc Thủy nằm trong diện tích đề xuất mở rộng khu vực đề cử di sản thế giới liên tỉnh Ninh Bình - Phú Thọ

Tăng diện tích không phải nguyên nhân cốt lõi

 Việc đề xuất mở rộng xuất phát từ khảo sát thực địa, nghiên cứu liên ngành và ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế. Cùng với đó, khu vực hai tỉnh Ninh Bình - Phú Thọ có mối liên hệ tự nhiên và văn hóa, được thể hiện qua các tài liệu, dẫn chứng trên nhiều phương diện như karst, hệ sinh thái, đa dạng sinh học, khảo cổ, lịch sử văn hóa và cảnh quan. Đây là nền tảng thuận lợi để xây dựng một hồ sơ liên tỉnh thống nhất.

(Ông BÙI VĂN MẠNH, Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình)

Ông Bùi Văn Mạnh khẳng định, “nguyên nhân cốt lõi không phải là muốn tăng diện tích khu di sản mà do kết quả nghiên cứu khoa học cho thấy, khu vực phía Tây tỉnh Phú Thọ có mối liên hệ chặt chẽ và có vai trò đối với tính toàn vẹn của toàn bộ khu đề cử di sản thế giới”. Việc mở rộng sẽ bảo đảm tính liên tục của hệ sinh thái núi đá vôi và hành lang sinh thái, tránh tình trạng khu đề cử bị chia cắt về mặt sinh thái, làm suy giảm khả năng duy trì các quá trình tự nhiên và sự di chuyển của các loài giữa các sinh cảnh.

Đồng thời, việc nghiên cứu mở rộng còn có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính đại diện và tính toàn vẹn của câu chuyện di sản. Ranh giới di sản thế giới không nhất thiết phải trùng với ranh giới hành chính, mà cần phản ánh một cách thuyết phục nhất những không gian thực sự cần thiết để bảo vệ và truyền tải các giá trị nổi bật của khu đề cử.

Đặc biệt, khu vực phía Tây tỉnh Phú Thọ có núi liền núi, thung liền thung với tỉnh Ninh Bình mang ý nghĩa quan trọng đối với việc duy trì và phục hồi sinh cảnh của Voọc mông trắng, loài linh trưởng đặc hữu, cực kỳ nguy cấp và là một trong những giá trị nổi bật của khu đề cử.

Ngoài ra, khu vực phía Tây tỉnh Phú Thọ còn chứa đựng những giá trị văn hóa và khảo cổ học có mối quan hệ mật thiết với lịch sử cư trú từ thời tiền sử và thích ứng của con người trong môi trường núi đá vôi. Sự kết hợp giữa địa chất, địa mạo, sinh thái, khảo cổ cho phép tiếp cận khu vực như một cảnh quan tiến hóa lâu dài, trong đó thiên nhiên và con người cùng tạo nên những giá trị được bảo tồn đến ngày nay.

Khu Bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, nơi sinh sống của Voọc mông trắng, loài linh trưởng đặc hữu, cực kỳ nguy cấp

Nền tảng để hai tỉnh phát triển nhiều mặt

Theo Giám đốc Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình, việc đề xuất mở rộng xuất phát từ khảo sát thực địa, nghiên cứu liên ngành và ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế. Cùng với đó, khu vực hai tỉnh Ninh Bình - Phú Thọ có mối liên hệ tự nhiên và văn hóa, được thể hiện qua các tài liệu, dẫn chứng trên nhiều phương diện như karst, hệ sinh thái, đa dạng sinh học, khảo cổ, lịch sử văn hóa và cảnh quan. Đây là nền tảng thuận lợi để xây dựng một hồ sơ liên tỉnh thống nhất.

Đặc biệt, nếu nghiên cứu và triển khai phù hợp, việc Ninh Bình - Phú Thọ với cú “bắt tay” lịch sử cùng nhau xây dựng hồ sơ liên tỉnh có thể tạo nền tảng để hai tỉnh hợp tác phát triển về nhiều mặt như bảo tồn và quản lý di sản; phát triển du lịch; công nghiệp văn hóa; kinh tế di sản; kinh tế xanh; xây dựng sản phẩm du lịch liên vùng; xây dựng thương hiệu điểm toàn cầu… từ đó thúc đẩy kinh tế, xã hội hai tỉnh cùng phát triển.

Bên cạnh những lợi thế, thuận lợi vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc cần hai tỉnh chung tay rà soát, thống nhất số liệu, thông tin về quy hoạch; hiện trạng và kế hoạch sử dụng đất rừng; khoáng sản; tài nguyên nước; đa dạng sinh học; di tích lịch sử, văn hóa; danh lam thắng cảnh, hạ tầng kỹ thuật; các dự án đầu tư để triển khai các bước tiếp theo trong xây dựng hồ sơ đề cử.

Để nhanh chóng hoàn thiện hồ sơ đề xuất mở rộng, theo ông Bùi Văn Mạnh trước mắt cần thống nhất chủ trương xây dựng hồ sơ theo hướng di sản thế giới liên tỉnh Ninh Bình - Phú Thọ. Đồng thời, thống nhất cơ chế phối hợp và cung cấp dữ liệu phục vụ nghiên cứu. Việc nghiên cứu, xác định phạm vi mở rộng sang địa bàn tỉnh Phú Thọ cần được triển khai ngay từ năm 2026 và tiếp tục tích hợp vào quá trình hoàn thiện hồ sơ trong giai đoạn 2026-2027.

Hiện nay, Sở Du lịch tỉnh Ninh Bình đang tập trung phối hợp với các cơ quan, đơn vị và các chuyên gia triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng hồ sơ. Cùng với đó, tham mưu Ban chỉ đạo xây dựng hồ sơ đẩy nhanh tiến độ và hướng tới mục tiêu được Ủy ban Di sản thế giới xem xét ghi danh “Cảnh quan văn hóa, sinh thái Voọc mông trắng Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc” là Di sản thế giới vào năm 2029, ông Mạnh cho biết thêm.