Vì sao oanh tạc cơ B-52 vẫn chưa biến mất?

Sau thất bại tại chiến trường Việt Nam, B-52 không dừng lại.
Không quân Mỹ tiếp tục duy trì loại oanh tạc cơ này trong lực lượng răn đe chiến lược mãi đến hiện tại.

Khác với hình ảnh những chiếc B-52D từng xuất hiện trên bầu trời Việt Nam, B-52H dần được trang bị các hệ thống điện tử, dẫn đường và tác chiến điện tử mới, giúp máy bay tiếp tục đảm nhiệm nhiệm vụ trong môi trường phòng không ngày càng nguy hiểm.

Một trong những hướng nâng cấp quan trọng nhất là khả năng tác chiến điện tử. Trong thập niên 1970 và 1980, các phiên bản B-52G và B-52H lần lượt được trang bị hệ thống gây nhiễu, cảnh báo radar, cảnh báo tên lửa và thiết bị tác chiến điện tử mới.

Các hệ thống này không biến B-52 thành máy bay tàng hình, nhưng giúp tăng khả năng nhận biết mối đe dọa và đối phó với hệ thống phòng không đối phương.

Sự thay đổi lớn hơn đến từ vũ khí. Nếu B-52 trong những năm đầu chủ yếu phải tiếp cận khu vực mục tiêu để thả bom, thì sự xuất hiện của tên lửa hành trình phóng từ trên không AGM-86B đã thay đổi cách sử dụng nó.

Không quân Mỹ bắt đầu phát triển AGM-86B trong thập niên 1970 và tên lửa này đạt trạng thái hoạt động từ tháng 12/1982.

Với khả năng bay thấp và sử dụng dẫn đường bám địa hình, AGM-86B cho phép B-52 phóng vũ khí từ khoảng cách rất xa thay vì phải đưa máy bay vào sâu trong vùng phòng không đối phương.

B-52H có thể mang tối đa 20 AGM-86B, gồm 8 tên lửa trên bệ phóng xoay bên trong khoang bom và 12 tên lửa trên các giá treo dưới cánh.

Cách kết hợp này khiến đối phương không chỉ phải đối phó với chiếc B-52 mà còn phải tìm cách phát hiện và đánh chặn nhiều tên lửa hành trình được phóng từ ngoài vùng phòng không.

Đây cũng là lúc vai trò của B-52 bắt đầu thay đổi rõ rệt. Nó vẫn có thể mang bom hạt nhân và bom thông thường, nhưng ngày càng trở thành một nền tảng phóng vũ khí tầm xa.

Trong bối cảnh hệ thống phòng không Liên Xô được cải thiện, việc giữ một máy bay ném bom lớn hoạt động bên ngoài vùng nguy hiểm rồi phóng tên lửa hành trình trở thành phương án hấp dẫn hơn nhiều so với việc đưa máy bay tiến sâu vào không phận đối phương.

Tuy nhiên, oanh tạc cơ B-52 lúc này đã phải cạnh tranh với những thiết kế mới. B-1B Lancer bắt đầu được đưa vào biên chế từ giữa thập niên 1980, còn B-2 Spirit xuất hiện sau đó với công nghệ tàng hình.

Sự xuất hiện của 2 thế hệ oanh tạc cơ mới khiến B-52 có vẻ như đang bước vào những năm cuối cùng. Một số đơn vị B-52H thực tế đã được chuyển đổi sang B-1B trong thập niên 1980.

Nhưng B-52 không biến mất. Chính khả năng mang tải trọng lớn, bay đường dài và tiếp nhận vũ khí mới giúp nó tìm được một vị trí khác trong lực lượng oanh tạc cơ Mỹ.

Thay vì cạnh tranh trực tiếp với oanh tạc cơ B-1B và B-2 về tốc độ hoặc khả năng xuyên thủng phòng không, B-52 ngày càng được sử dụng như một nền tảng mang vũ khí tầm xa.

Chiếc máy bay được thiết kế trong những năm đầu Chiến tranh Lạnh tiếp tục thay đổi để thích nghi với một môi trường chiến tranh hoàn toàn khác.

Đến cuối Chiến tranh Lạnh, câu hỏi không còn là B-52 có cũ hay không, mà là Mỹ còn có thể tìm thêm bao nhiêu nhiệm vụ cho một thiết kế đã tồn tại qua nhiều thế hệ công nghệ.