Vì sao Mỹ khai tử kế hoạch chế tạo 29 tàu ngầm hạt nhân 'Sói biển'?

Khi chương trình tàu ngầm hạt nhân tấn công Seawolf được khởi động, Hải quân Mỹ không hề tính chuyện chỉ đóng vài chiếc.

Mục tiêu ban đầu là xây dựng một lực lượng lớn để thay thế dần các tàu ngầm hạt nhân tấn công thế hệ trước và duy trì ưu thế trước hạm đội tàu ngầm Liên Xô.

Theo các tài liệu của Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO), kế hoạch ban đầu từng hướng tới khoảng 29 tàu ngầm lớp Seawolf.

Đây là quy mô phù hợp với bối cảnh Chiến tranh Lạnh, khi Hải quân Mỹ chuẩn bị cho khả năng phải đối đầu với một lực lượng tàu ngầm Liên Xô đông đảo và ngày càng hiện đại.

Nhưng ngay khi những chiếc đầu tiên còn đang được chế tạo, môi trường chiến lược đã thay đổi nhanh chóng.

Chiến tranh Lạnh kết thúc năm 1991. Liên Xô tan rã, kéo theo sự thay đổi căn bản trong cách Mỹ đánh giá mối đe dọa dưới biển.

Một hạm đội gần 30 tàu ngầm Seawolf được thiết kế cho cuộc đối đầu với một đối thủ ngang hàng giờ đây trở nên khó biện minh về mặt ngân sách.

Chi phí cũng là một vấn đề lớn. Seawolf được phát triển với hàng loạt yêu cầu rất cao về độ tĩnh lặng, tốc độ, khả năng lặn sâu, sonar và hỏa lực.

Những yêu cầu này khiến chương trình trở thành một trong những dự án tàu ngầm đắt đỏ nhất của Mỹ.

Trong bối cảnh ngân sách quốc phòng sau Chiến tranh Lạnh chịu sức ép cắt giảm, việc tiếp tục chi hàng tỷ USD để xây dựng một hạm đội Seawolf quy mô lớn ngày càng khó khăn.

Hải quân Mỹ vì thế bắt đầu điều chỉnh kế hoạch. Số lượng tàu dự kiến liên tục giảm, từ hàng chục chiếc xuống chỉ còn một số lượng rất nhỏ.

Cuối cùng, chương trình dừng lại sau 3 tàu ngầm lớp Seawolf được hoàn thiện: USS Seawolf, USS Connecticut và USS Jimmy Carter.

Điều đáng chú ý là Mỹ không từ bỏ hoàn toàn những công nghệ phát triển cho Seawolf. Nhiều kinh nghiệm về giảm tiếng ồn, cảm biến, tác chiến dưới biển và thiết kế tàu ngầm được tiếp tục khai thác trong các chương trình sau này.

Thay đổi lớn tiếp theo là việc Mỹ chuyển sang phát triển tàu ngầm lớp Virginia.

Thay vì theo đuổi một thiết kế cực kỳ đắt đỏ với số lượng nhỏ, Virginia được định hướng trở thành lực lượng tàu ngầm hạt nhân tấn công chủ lực với chi phí và quy mô phù hợp hơn với môi trường chiến lược sau Chiến tranh Lạnh.

Vì vậy, việc Seawolf chỉ có 3 chiếc không đơn thuần là câu chuyện một chương trình vũ khí bị cắt giảm.

Đó là kết quả của 3 thay đổi diễn ra gần như cùng lúc: đối thủ chiến lược biến mất, ngân sách thay đổi và yêu cầu tác chiến của Hải quân Mỹ chuyển hướng.

Tàu ngầm hạt nhân Seawolf được sinh ra để chuẩn bị cho một cuộc chiến dưới biển có thể không bao giờ xảy ra. Và khi cuộc đối đầu đó không còn tồn tại, lý do để xây dựng 29 chiếc tàu ngầm đắt đỏ cũng dần biến mất.