Lần trở lại chính quyền Trump của Elon Musk có gì đặc biệt?

Tỷ phú công nghệ Elon Musk sẽ trở lại vai trò cố vấn chính thức cho chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, lần này cùng lãnh đạo một dự án của Lầu Năm Góc nhằm nghiên cứu tương lai của chiến tranh.

Ông Musk từng đứng đầu Ban Hiệu quả Chính phủ (DOGE), nơi ông thúc đẩy chương trình cắt giảm mạnh nhân sự trong bộ máy chính quyền Liên bang Mỹ, trước khi rời vị trí vào tháng 5/2025.

Trong bài phát biểu hôm 1/10 tại căn cứ quân sự Quantico, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết “Dự án Meridian” sẽ là “nỗ lực do những bộ óc xuất sắc nhất của nước Mỹ dẫn dắt nhằm nghiên cứu tương lai của chiến tranh”.

“Chúng ta đang tận dụng một nguồn lợi thế đặc biệt của nước Mỹ mà các đối thủ không có: những nhà đổi mới, các lãnh đạo cấp cao và giới công nghệ”, ông Hegseth nói.

Elon Musk sẽ đồng lãnh đạo Dự án Meridian cùng Palmer Luckey, 34 tuổi, đồng sáng lập công ty công nghệ quốc phòng Anduril Industries, và Newt Gingrich, 83 tuổi, cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ thuộc đảng Cộng hòa.

Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth cho biết Project Meridian sẽ tập hợp các lãnh đạo cấp cao và giới công nghệ để nghiên cứu cách thức chiến tranh có thể thay đổi trong tương lai. Ảnh: Reuters.

Trở lại sau cuộc chia tay ồn ào

Việc Lầu Năm Góc triển khai dự án này đưa Musk trở lại với công việc trong chính phủ chỉ hơn một năm sau nhiệm kỳ đầy biến động của ông tại DOGE. Đây cũng là bước tiến đáng chú ý trong quá trình hai người nối lại quan hệ sau màn bất đồng công khai hồi năm 2025.

Trong nhiệm kỳ đầu của chính quyền Trump, Musk không giữ vị trí chính thức trong chính phủ. Nhưng sau cuộc bầu cử năm 2024, ông trở thành một trong những nhân vật công nghệ có ảnh hưởng lớn nhất quanh Nhà Trắng và được giao đứng đầu DOGE với tư cách nhân viên chính phủ đặc biệt.

Elon Musk rời vị trí lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ Mỹ (DOGE) với tư cách nhân viên chính phủ đặc biệt vào cuối tháng 5/2025. Ảnh: Reuters.

DOGE được thành lập nhằm tinh gọn bộ máy liên bang và cắt giảm chi tiêu. Musk trực tiếp thúc đẩy hàng loạt biện pháp giảm nhân sự và thu hẹp hoạt động của các cơ quan chính phủ. Dưới sự điều hành của Musk, DOGE tiến hành cắt giảm mạnh tại các cơ quan liên bang, nhưng không đạt được những mục tiêu tiết kiệm chi phí đã đề ra, theo Guardian.

Tuy nhiên, nhiệm kỳ của ông tại DOGE kết thúc trong tranh cãi. Musk rời vị trí vào tháng 5/2025, sau đó công khai bất đồng với ông Trump về dự luật chi tiêu của Tổng thống.

DOGE cuối cùng chấm dứt hoạt động vào tháng 11/2025, sớm hơn thời hạn ban đầu. Musk sau đó thừa nhận ông đã “tham gia quá nhiều vào chính trị” và “đi quá đà” khi tham gia chính quyền Trump.

Chính vì vậy, động thái mới cũng cho thấy Musk đã cải thiện quan hệ với chính quyền ông Trump sau màn đối đầu công khai giữa tỷ phú và Tổng thống Mỹ hồi năm ngoái.

Những tuần gần đây, Musk xuất hiện trở lại trong các hoạt động có sự tham gia của ông Trump. Ngày 29/9, ông ngồi cùng Tổng thống Mỹ tại Nhà Trắng trong cuộc gặp với hàng loạt lãnh đạo công nghệ về AI. Danh sách khách mời gồm CEO của nhiều công ty công nghệ lớn, trong đó có Musk, Jeff Bezos, Satya Nadella, Lisa Su và lãnh đạo Meta, Nvidia, Google, Anthropic.

Tỷ phú Elon Musk ngồi ngay cạnh ông Trump trong "Bữa trưa siêu trí tuệ" với các nhà lãnh đạo công nghệ về AI tại Nhà Trắng ngày 29/9. Ảnh: Reuters.

Musk cũng nằm trong danh sách khách mời tại quốc yến ông Trump tổ chức để đón Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 24/9.

Vì vậy, Project Meridian không đơn thuần là một nhiệm vụ mới của Musk. Đây còn là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy ông đang trở lại một vai trò chính thức trong chính quyền sau giai đoạn rạn nứt với Tổng thống.

Quen thuộc hơn, ít tranh cãi hơn?

So với vai trò tại DOGE, vốn khiến Musk hứng chịu nhiều chỉ trích và kéo theo các chiến dịch tẩy chay sản phẩm của ông, phạm vi và mục tiêu của Project Meridian dường như sẽ đòi hỏi ít thời gian hơn từ tỷ phú công nghệ.

Theo Bộ Chiến tranh Mỹ, dự án sẽ nghiên cứu cách quân đội Mỹ tận dụng công nghệ mới, đồng thời chuẩn bị cho hoạt động tác chiến tại những môi trường chưa từng được khai phá, trong đó có lòng đất và Mặt Trăng, Euro News cho biết.

“Chúng ta đang chứng kiến những bước tiến nhanh chóng trong trí tuệ nhân tạo, công nghệ tự hành, năng lượng định hướng, robot, công nghệ sinh học và nhiều lĩnh vực công nghệ cao quan trọng khác. Khi kết hợp, những lĩnh vực mới, phương thức tác chiến mới và các tiến bộ công nghệ này sẽ làm thay đổi sâu sắc bản chất của chiến tranh”, ông Hegseth viết trong một bản ghi nhớ.

“Để duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu, Mỹ phải dự đoán trước những môi trường tác chiến trong tương lai và hành động quyết đoán để phát triển các công cụ giúp nước này chiếm ưu thế trong những môi trường đó”, ông nói thêm.

Project Meridian dự kiến đưa ra khuyến nghị về những loại vũ khí, hệ thống và năng lực mà quân đội Mỹ cần phát triển. Lầu Năm Góc yêu cầu kết quả được hoàn tất trong 120 ngày, với một báo cáo không mật được công khai và phần phụ lục mật gửi Bộ trưởng Chiến tranh.

SpaceX của Elon Musk đã từng hợp tác với Lầu Năm Góc trong các dự án quốc phòng đặc biệt. Ảnh: Reuters.

Theo Washington Post, Musk từ lâu đã bày tỏ quan điểm rằng chiến tranh trong tương lai sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào drone, tên lửa siêu vượt âm và các hệ thống tự hành. Trong khi đó, chính quyền ông Trump cũng đang thúc đẩy việc đưa AI và công nghệ tự động hóa vào hoạt động quân sự.

Cùng thời điểm công bố Project Meridian, Hegseth cho biết Lầu Năm Góc sẽ thành lập một bộ tư lệnh 4 sao mới chuyên về chiến tranh tự hành. Cơ quan này dự kiến tập trung vào hệ thống không người lái và công nghệ tự hành, cho thấy nghiên cứu về chiến trường tương lai đang được đặt trong một chương trình rộng hơn của Bộ Chiến tranh.

Bên cạnh đó, các công ty của Musk hiện là những nhà thầu lớn của Lầu Năm Góc. Trong đó, SpaceX đang xây dựng các mạng lưới vệ tinh phục vụ “Golden Dome”, hệ thống phòng thủ tên lửa mà chính quyền ông Trump dự định triển khai.

Công ty trí tuệ nhân tạo xAI của ông cũng ký thỏa thuận trong năm nay, cho phép quân đội Mỹ sử dụng chatbot Grok trên các hệ thống được phân loại.

Musk vẫn duy trì ảnh hưởng trong đảng Cộng hòa

Sự trở lại của Musk trong một dự án do Lầu Năm Góc triển khai diễn ra trong lúc tỷ phú này tiếp tục duy trì quan hệ với giới chính trị Cộng hòa. Sau khi rời chính quyền, ông vẫn tích cực tài trợ cho các ứng viên và tổ chức thuộc đảng này.

Theo dữ liệu của Ủy ban Bầu cử Liên bang Mỹ, Musk đã chi hơn 250 triệu USD để ủng hộ ông Trump và các ứng viên Cộng hòa khác trong cuộc bầu cử năm 2024. Đến nay, ông cũng đã đóng góp ít nhất 90 triệu USD cho các hoạt động liên quan cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Tiếp nối đợt bầu cử năm 2024, Elon Musk tiếp tục tài trợ đảng Cộng hòa trong bầu cử giữa kỳ tháng 11/2026. Ảnh: Reuters.

Những hoạt động này diễn ra song song với quá trình Musk từng bước xuất hiện trở lại bên cạnh ông Trump, sau cuộc đối đầu công khai giữa hai người vào năm 2025. Việc được chọn đồng lãnh đạo Project Meridian vì vậy đưa mối quan hệ này sang một lĩnh vực mới, nơi lợi thế công nghệ và mạng lưới doanh nghiệp của Musk có thể được đặt trong bài toán quốc phòng của Mỹ.

Project Meridian được kỳ vọng cung cấp cho Lầu Năm Góc những khuyến nghị cụ thể về các lĩnh vực công nghệ, vũ khí và năng lực mà quân đội Mỹ cần làm chủ để chuẩn bị cho chiến trường tương lai. Thành viên dự án sẽ gồm các lãnh đạo khu vực tư nhân và chuyên gia từ giới công nghệ, học thuật và hoạch định chính sách.

Theo ông Hegseth, nhóm sẽ “hướng tới tương lai, xác định những lĩnh vực mà chúng ta phải chinh phục và những năng lực mà chúng ta phải làm chủ”.