Vì sao phán quyết vụ án 'bà đầm thép cực hữu' có thể náo động nước Pháp?

Bà Le Pen, 57 tuổi là lãnh đạo chủ chốt của đảng Tập hợp quốc gia (RN). Bà từng tranh cử tổng thống Pháp 3 lần, trong đó bà về thứ 2 sau đối thủ Emmanuel Macron trong các cuộc bỏ phiếu vào năm 2017 và năm 2022. Vào năm 2024, bà Le Pen đã dẫn dắt đảng RN đạt kết quả bầu cử tốt nhất từ trước đến nay khi liên minh cực hữu giành được 143 ghế trong tổng số 577 ghế tại quốc hội.

“Bà đầm thép cực hữu” Marine Le Pen. Ảnh: EPA-EFE

Khi chỉ còn chưa đầy 10 tháng nữa là đến cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo của Pháp, nữ chính khách được mệnh danh “bà đầm thép cực hữu” này đang dẫn đầu về tỷ lệ ủng hộ trong các cuộc thăm dò dư luận. Theo hãng tin BBC, nếu bà Le Pen không thể ra tranh cử, người cộng sự trẻ tuổi Jordan Bardella sẽ thay thế bà và khi đó phán quyết của tòa phúc thẩm có thể tạo ra những ảnh hưởng sâu rộng đối với nước Pháp.

Vụ kháng cáo thu hút chú ý

Giới quan sát cho biết về cơ bản, phán quyết của tòa phúc thẩm ở Paris sẽ quyết định tương lai chính trị của bà Le Pen và trên thực tế sẽ khởi động cuộc đua giành ghế tổng thống Pháp, với vòng đầu tiên diễn ra vào ngày 18/4/2027 và vòng thứ hai vào ngày 2/5 cùng năm.

Bà Le Pen đã bị cấm giữ chức vụ công trong 5 năm kể từ ngày 31/3/2025, khi tòa án tuyên bố nữ chính khách này phạm tội biển thủ 1,4 triệu Euro từ ngân sách của Nghị viện châu Âu để trả lương cho các nhân viên thuộc đảng của mình thay vì các trợ lý nghị sĩ từ năm 2004 - 2016. Bà Le Pen từng là thành viên Nghị viện châu Âu giai đoạn 2004 - 2017.

“Bà đầm thép cực hữu” cũng bị kết án 4 năm tù, bao gồm 2 năm án treo và 2 năm đeo vòng giám sát điện tử thi hành án tại nhà.

Bà Le Pen đã kháng cáo bản án trên. Trong các phiên xử phúc thẩm vào tháng 1 và tháng 2 năm nay, bà phủ nhận đã tổ chức hoặc dung túng vụ tạo việc làm giả để biển thủ tiền ngân sách của Nghị viện châu Âu, nhưng thừa nhận đã mắc "sai lầm" dẫn đến việc một số trợ lý nghị sĩ làm việc "vì lợi ích của đảng RN".

Các công tố viên Pháp muốn giữ nguyên bản án cấm bà Le Pen giữ chức vụ công 5 năm như sơ thẩm cùng mức án 4 năm tù nhưng bao gồm 1 năm thi hành án với vòng đeo giám sát điện tử và 3 năm án treo. Tuy nhiên, bà Le Pen không chấp nhận và tự coi mình là nạn nhân của nền tư pháp Pháp, bị đối xử "khác biệt" so với các nhà lãnh đạo đảng khác từng bị truy tố vì cáo buộc gian lận.

Các phán quyết có thể xảy ra

Theo BBC, tòa phúc thẩm ở Paris có thể đưa ra các phán quyết như sau liên quan đến vụ kháng cáo của “bà đầm thép cực hữu”.

Vô tội: Nếu được tuyên bố trắng án, bà Le Pen sẽ có thể tranh cử tổng thống Pháp mà không bị ảnh hưởng đến danh tiếng. Phán quyết này được xem là khó xảy ra. Hơn nữa, các công tố viên có thể kháng cáo lên Tòa án tối cao.

Có tội: Nếu tòa án tuyên bố bà Le Pen có tội và cấm nữ chính khách này giữ chức vụ công trong hơn 2 năm, bà sẽ không thể tranh cử. Đó là vì thời hạn cấm giữ chức vụ công trong 5 năm như bản án sơ thẩm vẫn tiếp tục kể từ thời điểm tòa sơ thẩm công bố bản án vào ngày 31/3/2025.

Có tội nhưng giảm án: Câu chuyện sẽ khác nếu bà Le Pen bị cấm giữ chức vụ công trong vòng 2 năm hoặc ít hơn. Trong trường hợp này, bà sẽ được tự do tranh cử.

Nữ lãnh đạo đảng RN vẫn có thể một lần nữa kháng cáo bản án lên Tòa án tối cao Pháp và bà sẽ có 10 ngày để quyết định. Song, quá trình vẫn sẽ mất vài tháng và cản trở bà trong các hoạt động vận động tranh cử. Bà đã tuyên bố sẽ không làm như vậy.

Kế hoạch B của “bà đầm thép”

Kể từ năm 2022, Jordan Bardella đã được cử giữ chức chủ tịch đảng RN sau khi gia nhập đội ngũ tranh cử của bà Le Pen vào những năm đầu thập niên 2017. Các nhà phân tích nhận định sau khi bị kết tội biển thủ năm ngoái, bà Le Pen rõ ràng cần một phương án dự phòng và cuối cùng đã chọn ông Bardella làm ứng cử viên thay thế mình khi cần thiết.

Cuối tuần trước, ông Bardella nói với những người ủng hộ: "Tôi muốn nhắc lại sự ủng hộ hoàn toàn, tình bạn trọn vẹn của tôi và rằng tôi cam kết sẽ sát cánh cùng bà Le Pen trong chính trường, để thấy bà ấy được bầu làm tổng thống của nước Cộng hòa Pháp".

Bản thân bà Le Pen cũng tiết lộ nếu bà đắc cử chức tổng thống, ông Bardella sẽ trở thành thủ tướng. Nữ chính khách này cũng nhấn mạnh bà sẵn sàng ủng hộ ông Bardella trở thành tổng thống Pháp "nếu công lý ngăn cản bà tranh cử”, đồng thời cam kết sẽ hậu thuẫn ông Bardella bằng “niềm tin tưởng lớn lao".