Vì sao quyết định giảm tập trận của Tổng thống Trump khiến đồng minh châu Á bất an?

Binh sĩ tham gia cuộc tập trận chung Hàn Quốc - Mỹ Lá chắn Tự do tại Hàn Quốc năm 2024. Ảnh tư liệu: Yonhap/TTXVN

Theo báo chí Anh ngày 18/8, quyết định của Tổng thống Donald Trump về thu hẹp các cuộc tập trận chung với Hàn Quốc đang làm gia tăng lo ngại về mức độ cam kết của Washington đối với các đồng minh tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Ngày 16/8, chỉ vài giờ trước khi lực lượng Mỹ và Hàn Quốc bắt đầu cuộc tập trận thường niên Lá chắn Tự do Ulchi, ông Trump tuyên bố hoạt động này có thể gửi thông điệp thù địch tới Triều Tiên. Nhận định của Tổng thống Mỹ có nhiều điểm tương đồng với lập trường lâu nay của Bình Nhưỡng, vốn coi các cuộc diễn tập quân sự giữa Washington và Seoul là bước chuẩn bị cho xung đột.

Lầu Năm Góc không bình luận về những lo ngại của các đồng minh, nhưng xác nhận đang triển khai chỉ thị của ông Trump về việc giảm quy mô tập trận.

Quyết định được đưa ra trong lúc nhóm tác chiến tàu sân bay USS George Washington rời Thái Bình Dương để tới Trung Đông. Động thái này khiến khu vực không còn hiện diện của tàu sân bay Mỹ.

Ông Michael Green, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ tại Sydney, cho rằng việc thu hẹp tập trận đã làm suy yếu những nỗ lực của Washington nhằm trấn an đồng minh rằng họ nên đánh giá chính quyền qua hành động thay vì các tuyên bố của Tổng thống.

Nguồn lực quân sự chuyển sang Trung Đông

Những lo ngại tại châu Á còn gia tăng do tác động từ cuộc chiến giữa Mỹ và Iran. Cuộc xung đột đã làm suy giảm nghiêm trọng kho dự trữ vũ khí của Mỹ và gây chậm trễ đáng kể đối với hoạt động bàn giao khí tài cho các đồng minh, trong đó có tên lửa hành trình Tomahawk dành cho Nhật Bản.

Ông Zack Cooper, chuyên gia an ninh châu Á tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, nhận định chính quyền Tổng thống Trump thường xuyên nhấn mạnh quá trình củng cố năng lực răn đe tại châu Á, nhưng trên thực tế lại điều các loại vũ khí quan trọng và khí tài hải quân từ khu vực này sang Trung Đông, đồng thời cắt giảm hoạt động tập trận với đồng minh.

Theo ông Cooper, sự khác biệt giữa tuyên bố và hành động đang khiến giới chức các nước châu Á hoài nghi về mức độ ưu tiên mà Washington dành cho khu vực.

Diễn biến mới cũng ảnh hưởng đến những nỗ lực duy trì hợp tác quốc phòng do bộ chỉ huy phụ trách hoạt động quân sự Mỹ tại châu Á thúc đẩy. Trước đó, Lầu Năm Góc đã tăng cường hợp tác với Philippines và mời số lượng đồng minh kỷ lục tham gia cuộc tập trận song phương thường niên có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.

Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng mở rộng cuộc tập trận ba bên “Freedom Edge” trong năm ngoái. Tuy nhiên, chỉ thị mới của ông Trump cho thấy chính sách đối với các liên minh vẫn có thể thay đổi nhanh chóng theo quyết định của Nhà Trắng.

Ông Green cho biết niềm tin vào Mỹ tại Nhật Bản và Australia đang ở mức thấp kỷ lục. Dù vậy, sự ủng hộ dành cho liên minh với Washington vẫn ở mức cao tại các đồng minh tuyến đầu của Mỹ ở châu Á.

Tranh luận về trách nhiệm của đồng minh

Không phải tất cả chuyên gia đều phản đối quyết định thu hẹp tập trận. Bà Jennifer Kavanagh, nhà phân tích quân sự tại tổ chức Defense Priorities, cho rằng lực lượng Mỹ đang bị dàn trải trên phạm vi toàn cầu và các đồng minh cần chủ động hơn trong bảo vệ chính mình.

Theo bà Kavanagh, giảm tập trận không đồng nghĩa Washington từ bỏ Seoul mà có thể được xem là tín hiệu thúc đẩy Hàn Quốc nhanh chóng tăng cường năng lực quốc phòng và đảm nhận thêm trách nhiệm đối với an ninh của mình.

Một số chuyên gia cũng cho rằng những bất đồng trong quan hệ song phương đã góp phần dẫn đến quyết định của ông Trump. Giới chức Mỹ không hài lòng khi Hàn Quốc chưa công bố dự án cụ thể nào trong cam kết đầu tư 350 tỷ USD vào Mỹ theo thỏa thuận thương mại giữa hai nước.

Ông Nick Snyder, chuyên gia châu Á tại Viện Hudson, cho rằng Seoul khó có thể đứng ngoài cuộc chiến với Iran nhưng vẫn kỳ vọng Washington tiếp tục chi trả cho những cuộc tập trận chủ yếu phục vụ lợi ích an ninh của Hàn Quốc.

Nhà Trắng bác bỏ nhận định rằng ông Trump đang làm suy yếu các liên minh của Mỹ. Người phát ngôn Anna Kelly khẳng định Tổng thống đang điều chỉnh những bất cân xứng kéo dài nhiều thập niên và hướng các mối quan hệ ngoại giao của Washington tới nguyên tắc có đi có lại.

Trong bối cảnh Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến thăm Washington vào tháng tới, việc cắt giảm tập trận và chuyển nguồn lực quân sự sang Trung Đông càng khiến các đồng minh hoài nghi liệu Mỹ có đủ nguồn lực và quyết tâm để duy trì cam kết an ninh tại châu Á trong khi vẫn theo đuổi các chiến dịch ở những khu vực khác.