Vì sao tăng trưởng điện thấp hơn tăng trưởng GDP năm 2025?

Điều này có nghĩa là hệ số đàn hồi điện/GDP (tức là tỉ lệ giữa mức tăng trưởng về nhu cầu điện - sản lượng điện thương phẩm và mức tăng trưởng GDP) nhỏ hơn 1.

Để tìm hiểu thêm về hệ số đàn hồi điện/GDP năm 2025, một số chuyên gia kinh tế nhận định như sau:

Đầu tiên phải nhận thấy, trong năm 2025 vừa qua, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Chính phủ, các công trình đầu tư công về hạ tầng (như đường cao tốc, sân bay…) được tập trung triển khai rất mạnh mẽ với tổng giá trị lớn, hầu hết đều từ chục nghìn đến hàng trăm nghìn tỷ đồng. Mặc dù vậy, nhu cầu tiêu thụ điện cho việc triển khai mạnh đầu tư xây dựng hạ tầng này không phải là lớn; hoàn toàn khác bản chất với tiêu thụ điện rất lớn trong sản xuất công nghiệp; trong khi điện phục vụ cho sản xuất công nghiệp chiếm tỷ trọng khoảng trên 50% tổng sản lượng.

Vấn đề thứ hai, trong năm 2025 vừa qua diễn biến thời tiết, thiên tai về bão lũ, mưa lớn và ngập lụt lịch sử xảy ra kéo dài liên tục ở nhiều địa phương từ miền Bắc cho đến duyên hải miền Trung cũng làm ảnh hưởng không nhỏ đến tiêu thụ điện ở nhiều khu vực. Đồng thời, trong năm 2025 cũng ít xảy ra các đợt nắng nóng kéo dài diện rộng, điều vẫn thường là nguyên nhân chính gây tiêu thụ điện tăng cao, thậm chí cao đột biến.

Vấn đề thứ ba, thời gian qua, tình hình phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ theo chủ trương chung được người dân, khách hàng sử dụng điện tự lắp đặt đã diễn ra ở nhiều khu vực. Tuy nhiên, chưa có số liệu thống kê đầy đủ về công suất và sản lượng của điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu trên quy mô cả nước. Hiện nay, phía ngành Điện ước tính tổng sản lượng điện tự sản tự tiêu được người dân lắp đặt tự dùng đạt khoảng 10 tỉ kWh, chiếm khoảng gần 4% tổng sản lượng điện thương phẩm năm 2025.

Ở một góc độ khác, dựa trên số liệu thống kê trong nhiều năm gần đây có thể nhận thấy hệ số đàn hồi điện/GDP có xu hướng giảm dần, tức là tính hiệu quả trong sử dụng điện để tạo ra GDP vẫn duy trì được sự cải thiện theo hướng ngày càng tích cực.

Dưới đây là hình biểu thị tổng hợp hệ số đàn hồi điện/GDP của Việt Nam qua các giai đoạn từ năm 2000 đến năm 2024 với chu kỳ 5 năm.

Trên biểu đồ thống kê cho thấy, giai đoạn từ năm 2000 – 2010, hệ số đàn hồi của Việt Nam rất cao, xấp xỉ 2. Đến giai đoạn 2011-2015 đã giảm xuống 1,86, giai đoạn 2016-2020 còn 1,37. Đặc biệt, giai đoạn 2021-2024 hệ số đàn hồi chỉ còn 1,09, đây cũng là giai đoạn này cũng chứng kiến những hậu quả của đại dịch COVID 19. Xu hướng rõ ràng là hệ số đàn hồi điện/GDP ngày càng giảm.

Nếu xét riêng trên các lĩnh vực tiêu thụ điện lớn nhất của nền kinh tế là sản xuất công nghiệp và sinh hoạt, tiêu dùng thì hệ số đàn hồi của cả 2 lĩnh vực này cũng có xu hướng giảm dần trong những năm qua.

Đặc biệt, hệ số đàn hồi của lĩnhcông nghiệp có mức giảm nhanh, xuống 0,83 (dưới 1) vào giai đoạn 2021-2024. Lĩnh vực sinh hoạt - quản lý tiêu dùng dân cư thì hệ số cũng giảm từ 1,54 giai đoạn 2011-2015 xuống 1,24 và 1,27 giai đoạn 2016-2020 và 2021-2024 tương ứng.
Riêng lĩnh vực dịch vụ thương mại thì hệ số đàn hồi giảm nhanh giai đoạn 2016-2020 (từ 1,97 xuống 1,02), nhưng tăng trở lại 1,46 giai đoạn 2021-2024; tuy nhiên tiêu thụ điện cho lĩnh vực dịch vụ thương mại chỉ chiếm từ 8,8 – 10,5% tổng nhu cầu điện.

Trường Sơn