Vì sao 'Thiên nga trắng' Tu-22M3 trở thành máy bay quốc bảo của Nga?
Có thông tin đồn đoán rằng Trung Quốc từng muốn mua 36 máy bay ném bom Tu-22M3 của Nga với giá 1,5 tỷ USD, nhưng sau đó Moscow công khai bác bỏ thương vụ và khẳng định loại máy bay này không dành cho xuất khẩu.
Tu-22M3 là một trong những máy bay được Trung Quốc đặc biệt quan tâm trong nỗ lực xây dựng năng lực tấn công tầm xa.
Khoảng năm 2013, nhiều trang tin Nga và Trung Quốc đưa tin, Bắc Kinh có thể mua 36 chiếc Tu-22M3 với tổng giá trị khoảng 1,5 tỷ USD, chia thành 2 đợt bàn giao 12 và 24 máy bay.
Nếu thương vụ được thực hiện, Tu-22M3 sẽ giúp Trung Quốc sở hữu một nền tảng ném bom siêu thanh có khả năng mang tên lửa tầm xa, đặc biệt phù hợp với các nhiệm vụ tấn công trên biển. Một số thông tin khi đó còn cho rằng máy bay có thể được Trung Quốc định danh là H-10.
Tuy nhiên, Moscow không xác nhận thương vụ. Ngày 24/1/2013, người phát ngôn Tập đoàn xuất khẩu quốc phòng Nga Rosoboronexport Vyacheslav Davidenko tuyên bố công ty không nhận và cũng không xem xét bất kỳ đề nghị nào từ Trung Quốc liên quan đến việc mua Tu-22M3. Ông đồng thời bác bỏ thông tin về cuộc đàm phán giữa 2 bên.
Một nguồn tin khác của Rosoboronexport khi đó cho rằng thông tin về thương vụ 36 máy bay chỉ là "tin vịt", đồng thời nhấn mạnh Tu-22M3 được Nga xem là vũ khí chiến lược nên việc xuất khẩu là không thể.
Điều này khiến câu chuyện về "thương vụ 1,5 tỷ USD" cần được nhìn nhận thận trọng. Không có bằng chứng công khai cho thấy Trung Quốc từng ký hợp đồng chính thức trị giá 1,5 tỷ USD rồi Nga hủy bỏ.
Con số này xuất phát từ các nguồn tin không chính thức và đã bị Rosoboronexport phủ nhận ngay từ đầu. Những nghiên cứu sau này cũng ghi nhận thương vụ chưa bao giờ được xác nhận hoặc thực hiện.
Vì vậy, không thể nói chính xác rằng Nga "chấp nhận mất 1,5 tỷ USD" khi từ chối bán Tu-22M3 cho Trung Quốc.
Cách diễn đạt đúng hơn là Moscow đã không lựa chọn một thương vụ được đồn đoán trị giá 1,5 tỷ USD, bởi Nga coi Tu-22M3 là nền tảng vũ khí chiến lược không dành cho xuất khẩu.
Quyết định này càng đáng chú ý bởi Tu-22M3 không đơn thuần là một máy bay ném bom thông thường. Với khả năng mang tên lửa tầm xa và tốc độ siêu thanh, nó từng được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ tấn công tầm xa, trong đó có đối phó các lực lượng hải quân đối phương. Tóm lại chiếc chiến đấu cơ này được Nga coi như hàng quốc bảo, nên không dễ bán cho nước ngoài, đặc biệt khi Trung Quốc vốn nổi tiếng với khả năng sao chép ngược thành công các sản phẩm, kể cả dân sự lẫn quân sự.
