Vì sao Việt Nam cần một Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia?

Căn cứ Nghị định số 268/2025/NĐ-CP của Chính phủ, ngày 1/10 hằng năm là Ngày hội đổi mới sáng tạo quốc gia (INNOVATION DAY) do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) chủ trì. Ngày hội năm 2026 có chủ đề “Đổi mới sáng tạo - Động lực phát triển của toàn xã hội”.

Đổi mới sáng tạo cần một hệ sinh thái để phát triển

Trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ và năng suất, đổi mới sáng tạo không còn là câu chuyện riêng của các viện nghiên cứu, trường đại học hay doanh nghiệp công nghệ, mà trở thành yêu cầu chung của quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Việc tổ chức Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, vì thế, không chỉ nhằm tôn vinh các sáng kiến, công trình nghiên cứu hay sản phẩm công nghệ, mà hướng tới tạo dựng một không gian kết nối để các ý tưởng có thể đi xa hơn, từ phòng nghiên cứu đến thị trường.

Thực tế cho thấy, một trong những thách thức lớn của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam nằm ở khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng. Nhiều kết quả nghiên cứu có tiềm năng nhưng chưa dễ dàng tiếp cận doanh nghiệp; trong khi đó, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu đổi mới công nghệ nhưng thiếu kênh kết nối với các tổ chức nghiên cứu, chuyên gia và nguồn lực đầu tư. Vì vậy, một sự kiện cấp quốc gia có vai trò tập hợp các chủ thể trong hệ sinh thái - từ cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp, quỹ đầu tư đến cộng đồng khởi nghiệp - sẽ tạo thêm cơ hội để hình thành các mối liên kết mới, thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.

Triển lãm quốc tế Đổi mới sáng tạo 2025

Bên cạnh vai trò kết nối, Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia còn là dịp thúc đẩy nhận thức xã hội về một cách tiếp cận mới: Đổi mới sáng tạo không chỉ là việc tạo ra một sản phẩm công nghệ mới, mà còn là quá trình tìm kiếm những phương thức hiệu quả hơn trong quản lý, sản xuất, kinh doanh và giải quyết các vấn đề xã hội. Khi năng lực sáng tạo trở thành một phần trong hoạt động của doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và cộng đồng, đổi mới sáng tạo mới có thể chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Trong giai đoạn Việt Nam hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, việc xây dựng những nền tảng kết nối như Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia là một bước nhằm thúc đẩy hệ sinh thái phát triển đồng bộ hơn. Giá trị lớn nhất của sự kiện không nằm ở số lượng sản phẩm được giới thiệu, mà ở khả năng tạo ra những liên kết bền vững để tri thức, công nghệ và ý tưởng mới thực sự tạo ra giá trị cho nền kinh tế và xã hội.

Có gì ở Ngày hội Đổi mới sáng tạo Quốc gia 1/10?

Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 sẽ không chỉ là nơi giới thiệu các công nghệ mới, mà còn hướng tới mục tiêu kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp, thúc đẩy chuyển giao và thương mại hóa các sản phẩm khoa học - công nghệ. Chuỗi hoạt động diễn ra tại Hà Nội từ cuối tháng 9 đến đầu tháng 10 được kỳ vọng tạo thêm động lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển.

Một trong những điểm nhấn của Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026 là thúc đẩy liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thay vì chỉ tập trung giới thiệu các ý tưởng, công trình nghiên cứu, các hoạt động năm nay hướng mạnh tới việc đưa công nghệ ra thị trường, kết nối bên có giải pháp với bên có nhu cầu ứng dụng.

Lễ hưởng ứng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia 2025 (Ảnh: TG/chinhphu.vn)

Theo kế hoạch, các hoạt động sẽ tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư và các chuyên gia. Đây được xem là khâu quan trọng để tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lâu nay của đổi mới sáng tạo: Khoảng cách giữa nghiên cứu và thương mại hóa.

Thực tế, một công nghệ mới chỉ tạo ra giá trị khi có thể được ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh hoặc giải quyết các vấn đề trong đời sống. Vì vậy, việc thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp mới trở thành nội dung trọng tâm của Ngày hội năm nay.

Trong khuôn khổ Ngày hội, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến tổ chức chuỗi sự kiện trọng tâm tại Hà Nội trong tuần cao điểm từ ngày 25/9 đến 5/10/2026. Các hoạt động bao gồm lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia, các diễn đàn chuyên sâu, triển lãm công nghệ và các chương trình kết nối đầu tư, xúc tiến ứng dụng, chuyển giao công nghệ.

Điểm nhấn của chương trình là Lễ chào mừng Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026 dự kiến diễn ra ngày 4/10 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia. Tại đây dự kiến công bố Báo cáo thường niên về đổi mới sáng tạo 2026, Bộ Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 và trao giải cuộc thi “Sáng kiến khoa học” năm 2026.

Bên cạnh đó, nhiều diễn đàn về tương lai khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng; Diễn đàn Đổi mới sáng tạo các nước tiểu vùng sông Mekong cũng được tổ chức trong khuôn khổ sự kiện.

Triển lãm công nghệ, đổi mới sáng tạo quốc gia 2026 (Vietnam InnoShow 2026) cũng là một hoạt động đáng chú ý, tạo không gian để doanh nghiệp, startup, viện nghiên cứu, trường đại học giới thiệu sản phẩm, giải pháp công nghệ và tìm kiếm cơ hội hợp tác.

Triển lãm quốc tế Đổi mới sáng tạo 2025 - Ảnh: chinhphu.vn/TG

Bên cạnh các hoạt động cấp quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học tổ chức các chương trình hưởng ứng phù hợp như hội thảo, diễn đàn, triển lãm, cuộc thi sáng kiến, hoạt động đào tạo, tư vấn về quản trị đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng cạnh tranh dựa trên công nghệ, dữ liệu và năng lực sáng tạo, việc thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không chỉ là câu chuyện của riêng ngành khoa học - công nghệ, mà trở thành yêu cầu chung đối với quá trình nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và chất lượng phát triển của quốc gia.