VÌ TỔ QUỐC BÌNH YÊN VÀ HÀNH TRÌNH 'BÓC TRẦN' TỘI PHẠM TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG - Bài 6: Công an Đà Nẵng: Khẳng định vai trò 'lá chắn thép' bảo vệ bình yên trên không gian mạng

Hoạt động tấn công mạng diễn biến phức tạp

“6 tháng đầu năm 2026, hệ thống thông tin chính quyền điện tử của TP đã phải hứng chịu hơn 500.000 lượt tấn công”, Trung tá Lương Đức Lâm - Phó Trưởng Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05), Công an TP Đà Nẵng cho hay.

Cũng theo Trung tá Lâm, hiện nay hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản (CĐTS) trên không gian mạng tiếp tục diễn biến phức tạp và để lại hậu quả vô cùng nặng nề, nghiêm trọng. Thời gian qua, Công an TP đã ghi nhận nhiều thông tin phản ánh về các hành vi lừa đảo qua mạng với tổng thiệt hại lên tới hơn 2.000 tỷ đồng.

Qua thực tiễn đấu tranh, Trung tá Lương Đức Lâm cho biết, có một số phương thức, thủ đoạn tội phạm sử dụng công nghệ cao nổi lên hiện nay. Theo đó, các đối tượng đã ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh để sản xuất hình ảnh, giọng nói giả (deepfake) nhằm mạo danh người thân, cơ quan chức năng, ngân hàng. Đáng báo động, các đối tượng đã áp dụng công nghệ deepfake để vượt qua được hệ thống xác thực sinh trắc học (eKYC), chiếm quyền điều khiển thiết bị và luân chuyển dòng tiền của nạn nhân mà không cần sự đồng ý của chủ tài khoản (TK).

Bên cạnh đó, các hành vi tổ chức đánh bạc, đánh bạc biến tướng trên không gian mạng với các hình thức đặt cược qua mã giao dịch ví điện tử, game bài trực tuyến, hoạt động theo mô hình đại lý đa cấp xuyên quốc gia; mua bán TK ngân hàng, ví điện tử, dữ liệu cá nhân; cưỡng đoạt tài sản bằng thủ đoạn “chat sex” rồi tống tiền bằng hình ảnh nhạy cảm. “Đặc biệt, thời gian gần đây nổi lên thủ đoạn lừa đảo trong kinh doanh đa cấp kết hợp tiền ảo, xây dựng các dự án “ma” vận hành theo mô hình Ponzi, dùng thuật ngữ công nghệ phức tạp tạo “ma trận thông tin” để đánh lừa; điểm tinh vi nhất là biến nạn nhân thành “cánh tay nối dài”, lôi kéo người thân, bạn bè tham gia theo cấp số nhân gây thiệt hại đặc biệt lớn về tài sản của người dân”.

Có thể kể đến Chuyên án mang bí số “DRK1”. Trung tá Lương Đức Lâm chia sẻ, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, Phòng PA05 đã phát hiện nhóm đối tượng có dấu hiệu của tội “Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông phương tiện điện tử thực hiện hành vi CĐTS” bằng hình thức lừa đảo trong kinh doanh đa cấp tiền ảo với tính chất phức tạp, quy mô trên địa bàn toàn quốc và số tiền bị các đối tượng chiếm đoạt đặc biệt lớn nên đã báo cáo, đề xuất Thiếu tướng Nguyễn Hữu Hợp - Giám đốc Công an TP xác lập Chuyên án bí số “DRK1” để đấu tranh với các đối tượng.

Triển khai kế hoạch phá án, dưới sự chỉ đạo tập trung, toàn diện của lãnh đạo Ban Chuyên án, ngày 12/12/2025, cơ quan chức năng đồng loạt triển khai lực lượng tham gia phá án, trong đó PA05 là đơn vị chủ trì, phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ của Cục A05 (Bộ Công an), các phòng nghiệp vụ của Công an TP, Viện kiểm sát nhân dân TP Đà Nẵng tiến hành khám xét, triệu tập làm việc đối với đối tượng cầm đầu Huỳnh Đức Vân (SN: 1992, thường trú: Lô 16B2.3 Trường Thi 2, tổ 53, phường Hoà Cường, TP Đà Nẵng) và 10 đối tượng khác có liên quan trong Chuyên án.

Căn cứ thông tin, tài liệu, dữ liệu điện tử thu được trong quá trình phá án xác định, các đối tượng đã chiếm đoạt của nhà đầu tư số tiền điện tử gồm 1.884 BTC, 37.054 ETH và 2.698.982,845 USDT (tương đương khoảng 2.000 tỷ đồng vào năm 2021). Từ kết quả đấu tranh Chuyên án, Cơ quan Cảnh sát điều tra - CSĐT (PC01) Công an TP đã thực hiện lệnh khám xét đối với đối tượng Huỳnh Đức Vân, H.T.T.T và Đ.T.D, thu giữ đồ vật, tài sản có liên quan gồm: 19 Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, 1 xe ô tô, 5 số tiết kiệm trị giá tổng cộng 5 tỷ đồng, 2 triệu đồng tiền mặt, tiền ngoại tệ trị giá khoảng 100 triều đồng, 6 điện thoại di động, 4 máy tính, nhiều trang sức (dây chuyền, nhẫn, đồng hồ…) có giá trị cao và đã tiến hành tạm dừng giao dịch các TK ngân hàng và bất động sản liên quan giá trị trên 600 tỷ đồng.

Hiện Cơ quan CSĐT đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 8 đối tượng và đang tiếp tục đấu tranh mở rộng Chuyên án.

Xây dựng “hệ phòng thủ” cho người dân

Chia sẻ về những khó khăn, thách thức khi đấu tranh với loại tội phạm này, Trung tá Lương Đức Lâm nhấn mạnh: TPCNC hoạt động xuyên biên giới, sử dụng công nghệ hiện đại, liên tục thay đổi phương thức, đặt ra những khó khăn, thách thức lớn đối với lực lượng công an nói chung và PA05 Đà Nẵng nói riêng.

Theo đó, các đối tượng lợi dụng các công nghệ ẩn danh, sử dụng ứng dụng nhắn tin bảo mật có máy chủ đặt tại nước ngoài, hoạt động theo mô hình “làng nghề” lừa đảo xuyên biên giới, gây khó khăn trong việc truy vết, xác định danh tính và thu thập chứng cứ điện tử. Dòng tiền lừa đảo được chia nhỏ, che giấu qua nhiều lớp trung gian, chuyển qua các ví điện tử hoặc sàn giao dịch tiền ảo quốc tế khiến công tác thu giữ, phong tỏa và xử lý tài sản số hiện nay còn gặp nhiều trở ngại.

Công an TP Đà Nẵng triệt phá đường dây lừa đảo đầu tư tiền ảo. (Ảnh: Vụ sàn giao dịch NASDAQ)

Trước những thách thức đó, với sự chỉ đạo tập trung, toàn diện của Đảng ủy, Giám đốc Công an TP, sự phối hợp chặt chẽ của các đơn vị nghiệp vụ, các sở, ban, ngành và doanh nghiệp công nghệ, cùng nỗ lực không ngừng nghỉ của cán bộ, chiến sĩ, lực lượng Công an TP đã và đang từng bước tháo gỡ khó khăn, khẳng định vai trò “lá chắn thép” bảo vệ bình yên trên không gian mạng, song hành cùng tiến trình chuyển đổi số của TP.

Dự báo TPCNC sẽ tiếp tục gia tăng cả về số vụ, tính chất và thủ đoạn, Trung tá Lương Đức Lâm cho hay, PA05 Đà Nẵng tập trung thực hiện một số giải pháp trọng tâm như: Một là, tham mưu cấp ủy, chính quyền hoàn thiện chủ trương, cơ chế, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị; chủ động tham mưu xây dựng hành lang pháp lý, cơ chế quản lý phù hợp gắn với lộ trình thí điểm sandbox (thử nghiệm có kiểm soát), vừa thúc đẩy phát triển kinh tế số, vừa bảo đảm an ninh, không để tội phạm lợi dụng kẽ hở pháp lý để phạm tội.

Hai là, chủ động nắm, dự báo đánh giá đúng tình hình, xu hướng tội phạm để kịp thời tham mưu xử lý; phối hợp chặt chẽ với Cơ quan CSĐT, Cơ quan An ninh điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án ngay từ đầu nhằm thống nhất trong đánh giá, chuyển hóa chứng cứ điện tử, rút ngắn thời gian điều tra, xử lý.

Ba là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phòng ngừa bằng nhiều hình thức đa dạng, kịp thời cảnh báo phương thức, thủ đoạn mới, nâng cao nhận thức, ý thức cảnh giác của người dân, doanh nghiệp; nhân rộng các mô hình hiệu quả trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Bốn là, tập trung xây dựng lực lượng, đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu về pháp luật, nghiệp vụ, công nghệ, kỹ năng truy vết dòng tiền, tài sản số, blockchain, thu thập, bảo toàn chứng cứ điện tử cho cán bộ, chiến sĩ theo hướng vừa am hiểu kỹ thuật, vừa nắm vững nghiệp vụ; đầu tư trang thiết bị, hoàn thiện Trung tâm An ninh mạng, phát triển phần mềm nghiệp vụ, tăng cường hợp tác công - tư với các doanh nghiệp công nghệ.

Năm là, tiếp tục nghiên cứu, rà soát những bất cập của pháp luật, nhất là về quản lý tài sản số, tiền ảo, ví điện tử, cổng trung gian thanh toán để tham mưu hoàn thiện quy định, chế tài quản lý; thiết lập cơ chế chia sẻ, cảnh báo thông tin giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp, ngân hàng, bảo đảm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa phòng ngừa hiệu quả.

Để chủ động phòng ngừa, bảo vệ dữ liệu, tài sản và góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, PA05 TP Đà Nẵng khuyến nghị người dân cần nâng cao cảnh giác trước mọi lời mời đầu tư sinh lời cao, đặc biệt là các dự án tiền ảo, tài sản số, ngoại hối cam kết “lãi khủng”; trước khi tham gia bất kỳ khoản đầu tư nào cần tìm hiểu kỹ thông tin pháp lý của tổ chức phát hành; tuyệt đối không chuyển tiền cho người lạ, không cài ứng dụng lạ, không cung cấp mã OTP, mật khẩu, không tự quét khuôn mặt, xác thực sinh trắc học theo yêu cầu của người tự xưng là cơ quan chức năng, ngân hàng khi chưa xác minh danh tính; bảo mật thông tin cá nhân, TK ngân hàng, thẻ tín dụng; không mua, bán, cho thuê, cho mượn TK ngân hàng, ví điện tử; cẩn trọng khi chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, định kỳ thay đổi mật khẩu, bật xác thực hai lớp (2FA).

Đối với doanh nghiệp, cần xây dựng quy trình bảo mật chặt chẽ, phân quyền truy cập hợp lý, thường xuyên rà soát, khắc phục lỗ hổng bảo mật, tổ chức tuyên truyền nâng cao nhận thức cho người lao động về an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khi nghi ngờ bị lừa đảo hoặc phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng, cần kịp thời trình báo với cơ quan Công an nơi gần nhất hoặc qua đường dây nóng để được tiếp nhận, hướng dẫn xử lý…

Ngày 09/01/2026, PA05 tiếp nhận nguồn tin về tội phạm của bà P.T.T.T về việc vào tháng 4/2025, bà T bị một nhóm đối tượng lôi kéo, dụ dỗ đầu tư trên một sàn giao dịch có tên NASDAQ và chiếm đoạt của bà T. số tiền 429.927.500. Cùng ngày, PA05 làm việc với bà P.T.L, xác định vào tháng 8/2025, bà L cũng bị các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt số tiền 683.338.385 đồng bằng hình thức giả danh chuyên gia đọc lệnh trên sàn có tên NASDAQ nêu trên.

Từ ngày 12/01 - 14/01/2026, tổ công tác gồm PA05 và PC01 phối hợp PA06, Công an TP Hà Nội, Công an các phường thuộc Công an TP Hà Nội, Công an Bắc Ninh, Công an Hải Phòng, Công an Quảng Ninh đồng loạt triệu tập làm việc 12 đối tượng có liên quan.

Qua đấu tranh xác định, từ tháng 4/2025, N.V.C (SN: 11/09/1994, HKTT: Mỹ Tượng, Tân An, Bắc Ninh) làm nhiệm vụ quản lý cho đối tượng người Trung Quốc tên A Lúng (chưa rõ thông tin) tại khu Kim Sa 3, Campuchia. Để thực hiện hoạt động LĐ, N.V.C đã liên kết với các đối tượng gồm N.Đ.L, N.N.P, N.T.T.T… giúp cho C trực tiếp thực hiện hoạt động lừa đảo CĐTS tại khu Kim Sa 3, Campuchia.

Bước đầu xác định, trong khoảng thời gian từ tháng 4 - 11/2025, bằng thủ đoạn nêu trên nhóm đối tượng này đã lừa đảo CĐTS của rất nhiều bị hại trên phạm vi cả nước với tổng số tiền chiếm đoạt hơn 13 tỷ đồng, tổng số tiền các đối tượng giao dịch khoảng 90 tỷ đồng.

(Còn tiếp)