Viêm não Nhật Bản: Đừng đợi cao điểm mới nhớ mũi tiêm nhắc

Dù chưa bước vào cao điểm dịch, tại Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), các bác sĩ đã ghi nhận nhiều ca bệnh viêm não Nhật Bản nhập viện trong tình trạng nặng. Đây là lời nhắc nhở với phụ huynh chỉ chú ý tiêm chủng cho con trong giai đoạn 1-2 tuổi mà bỏ quên các mũi tiêm nhắc quan trọng sau đó.

Trẻ lớn dễ bỏ sót mũi tiêm nhắc

Nhiều phụ huynh tin chỉ cần tiêm cho con các mũi vaccine viêm não Nhật Bản lúc nhỏ là đã đủ bảo vệ. Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Trần Nam, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, nhiều trẻ trên 5 tuổi mắc bệnh do đã bỏ sót các mũi tiêm nhắc.

Trẻ mắc viêm não Nhật Bản thường khởi phát với triệu chứng sốt cao, lơ mơ và diễn tiến rất nhanh. Ảnh minh họa: Vecteezy.

Bác sĩ Nam phân tích: “Khi trẻ dưới 3 tuổi, phụ huynh thường theo sát lịch tiêm chủng. Nhưng từ 5 tuổi trở đi, gia đình thường ít chú ý hơn vì con đã lớn. Trong khi đó, miễn dịch từ các mũi vaccine trước sẽ giảm dần theo thời gian. Nếu không được tiêm nhắc, khả năng bảo vệ sẽ không còn hiệu quả”.

Nguy hiểm hơn, trẻ lớn thường đi lại, vui chơi nhiều ở các khu vực muỗi Culex sinh sống như nơi có nước đọng, đồng ruộng hoặc khu chăn nuôi. Tại miền Nam, bệnh có thể xuất hiện quanh năm, không riêng mùa mưa hay theo mùa trái cây như miền Bắc.

Môi trường nông thôn (ruộng lúa, vườn trái cây, trại chăn nuôi…) là nơi sinh sống của muỗi Culex - trung gian truyền virus gây bệnh viêm não Nhật Bản. Ảnh minh họa: Vecteezy.

Chia sẻ về thực tế điều trị, bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Quốc Thanh, Quyền điều hành Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết đơn vị này vừa tiếp nhận các ca bệnh viêm não Nhật Bản nặng. Trong đó, có em bé đã tiêm vaccine nhưng không tiêm nhắc, khi mắc bệnh đã rơi vào hôn mê sâu.

“Dù được rút ống thở nhưng em không còn khả năng nhận biết cha mẹ, khuôn mặt ít biểu cảm và co giật, đau đớn liên tục. Một trường hợp khác là bé 5 tuổi chưa tiêm ngừa, chỉ sau 4 ngày sốt, ho, nôn ói đã co giật và hôn mê, phải hỗ trợ máy thở cùng dùng thuốc để bảo vệ phần não còn lại”, bác sĩ Thanh cho biết.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), cứ 10 trẻ mắc viêm não Nhật Bản thì có khoảng 3 trẻ tử vong. Trong số 7 trẻ còn lại, có đến một nửa phải chịu di chứng nặng nề như liệt, chậm phát triển tâm thần vận động, sống thực vật... Đây là gánh nặng cho gia đình và xã hội.

Chủ động kiểm tra lịch tiêm của con

Viêm não Nhật Bản là bệnh tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, diễn tiến nhanh với “tam chứng” sốt, giật và mê. Bác sĩ Kiều Quốc Thanh nhấn mạnh hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho virus này. Mọi can thiệp y tế chỉ nhằm giảm phù nề và hạn chế di chứng. Do đó, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất (đạt 90-100%).

Bác sĩ chuyên khoa 2 Hồ Tôn Thiên Nga, Phó trưởng Khoa Sức khỏe Trẻ em, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, khuyến cáo phụ huynh cần rà soát ngay sổ tiêm chủng của con, đặc biệt là nhóm trẻ trên 5 tuổi.

Trẻ trên 5 tuổi cần được tiêm nhắc vaccine viêm não Nhật Bản đúng lịch để củng cố hệ miễn dịch. Ảnh minh họa: Vecteezy.

“Phụ huynh không nên quá phụ thuộc vào việc nhắc lịch từ các cơ sở tiêm chủng mà cần chủ động kiểm tra định kỳ. Nếu không nhớ rõ con đã tiêm đủ hay chưa, hãy đưa trẻ đến các trung tâm tiêm chủng để được kiểm tra trên Cổng Thông tin Tiêm chủng Quốc gia và tư vấn lịch tiêm bù phù hợp”, bác sĩ Nga lưu ý.

Để bảo vệ trẻ, phụ huynh có thể lựa chọn 1 trong 2 nhóm vaccine đang lưu hành. Với nhóm vaccine bất hoạt trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần hoàn thành 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3 năm một lần cho đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Trong khi đó, nhóm vaccine sống giảm độc lực tái tổ hợp có thể giúp trẻ phòng bệnh sớm từ 9 tháng tuổi với liệu trình 2 mũi, trong đó mũi thứ hai cách mũi đầu tiên 1 năm để củng cố miễn dịch.

Nếu quên lịch tiêm chủng, phụ huynh cần đưa con đi kiểm tra để được tư vấn lịch tiêm phù hợp. Ảnh: Vecteezy.

Không chỉ trẻ em, các bác sĩ lưu ý người lớn nếu chưa có miễn dịch hoặc sống trong vùng nguy cơ cao cũng nên tiêm phòng. Bởi lẽ, muỗi truyền bệnh không phân biệt độ tuổi và người lớn nhiễm bệnh cũng có thể để lại di chứng nặng nề.