Viện kiểm sát bác quan điểm bào chữa, khẳng định truy tố đúng người, đúng tội, đúng pháp luật

Hành vi khách quan của tội vi phạm quy định về kế toán là việc lập hai hệ thống sổ sách

Ngày 14/7, tại phiên tòa sơ thẩm xét xử 19 bị cáo trong vụ án sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm xảy ra tại Công ty TNHH Công nghệ Herbitech (Công ty Herbitech), đại diện Viện kiểm sát đã đối đáp các quan điểm bào chữa của các luật sư, đồng thời giữ nguyên quan điểm truy tố đối với các bị cáo.

Quang cảnh phiên tòa sáng 14/7.

Theo Viện kiểm sát, các tài liệu, chứng cứ trong vụ án đã được thu thập hợp pháp, được đánh giá khách quan, toàn diện và đủ căn cứ để xác định hành vi phạm tội của các bị cáo.

Đại diện Viện kiểm sát ghi nhận các ý kiến tranh luận của các luật sư tại phiên tòa. Tuy nhiên, Viện kiểm sát cho rằng bên cạnh việc đưa ra các luận cứ, chứng cứ và quan điểm nhằm bào chữa cho thân chủ, các luật sư cũng có trách nhiệm cùng các cơ quan tiến hành tố tụng đấu tranh phòng, chống tội phạm, làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án; đồng thời giải thích để bị cáo hiểu rõ quy định của pháp luật, nhận thức được tính chất sai trái của hành vi, từ đó thành khẩn, ăn năn hối cải và chấp hành pháp luật.

Đại diện Viện kiểm sát khẳng định, toàn bộ tài liệu, chứng cứ trong vụ án đều được Cơ quan điều tra thu thập đúng trình tự và hợp pháp. Đối với các tài liệu liên quan đến hành vi vi phạm quy định về kế toán, quá trình thu thập, trích xuất đều có sự chứng kiến của các bị cáo và được lập biên bản xác nhận. Trên cơ sở đó, Viện kiểm sát đánh giá toàn diện các chứng cứ để giải quyết vụ án.

Viện kiểm sát khẳng định, hành vi lập hai hệ thống sổ sách kế toán để nhằm mục đích trốn thuế đã cấu thành tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" theo Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Về tội danh, Viện kiểm sát cho biết đa số luật sư thống nhất việc truy tố các bị cáo là có căn cứ và đúng quy định pháp luật. Riêng đối với quan điểm của một vài luật sư bào chữa cho một số bị cáo phạm tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" cho rằng, các bị cáo chỉ phạm tội "Trốn thuế" chứ không phải tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng". Trước quan điểm này, đại diện Viện kiểm sát khẳng định, hành vi lập hai hệ thống sổ sách kế toán nhằm mục đích trốn thuế đã cấu thành tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" theo Điều 221 Bộ luật Hình sự. Theo Viện kiểm sát, hành vi khách quan của tội danh này là thực hiện hai hệ thống sổ sách kế toán, chứ không chỉ đơn thuần bỏ ngoài sổ sách một số hàng hóa để trốn thuế. Vì vậy, việc truy tố các bị cáo về tội danh này là đúng quy định pháp luật.

Bác quan điểm cho rằng chỉ "chất chính" dưới 70% mới là hàng giả

Đối với các quan điểm bào chữa liên quan đến hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, Viện kiểm sát tập trung đối đáp về tính hợp pháp của kết luận giám định và căn cứ xác định hàng giả.

Theo Viện kiểm sát, Kết luận giám định trong vụ án được thực hiện bởi Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) phối hợp với Viện Kiểm nghiệm An toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia (Bộ Y tế), đây là hai cơ quan đầu ngành có đầy đủ thẩm quyền và năng lực chuyên môn. Quá trình giám định được thực hiện trên hệ thống thiết bị hiện đại, tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật và do các giám định viên có trình độ chuyên môn thực hiện. Tại phiên tòa, giám định viên cũng đã công khai khẳng định kết quả giám định bảo đảm tính chính xác, khách quan.

Viện kiểm sát nhấn mạnh, theo quy định của pháp luật hiện hành, không có cơ sở để cho rằng, chỉ khi hàm lượng "chất chính" dưới 70% mới được coi là hàng giả.

Viện kiểm sát cho rằng, một số luật sư đã hiểu chưa đúng quy định tại điểm b khoản 7 Điều 3 Nghị định số 98/2020/NĐ-CP về hàng giả. Theo quy định này, hàng giả là hàng hóa có ít nhất một trong các yếu tố gồm chỉ tiêu chất lượng, đặc tính kỹ thuật cơ bản hoặc định lượng chất chính tạo nên giá trị sử dụng, công dụng của hàng hóa chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức đã công bố hoặc ghi trên nhãn.

Đại diện Viện kiểm sát nhấn mạnh, quy định của pháp luật sử dụng từ "hoặc", thể hiện đây là quan hệ lựa chọn, không phải đồng thời phải đáp ứng tất cả các điều kiện. Vì vậy, chỉ cần sản phẩm vi phạm một trong ba nhóm tiêu chí nêu trên đã đủ căn cứ pháp lý để xác định là hàng giả. Theo Viện kiểm sát, không có cơ sở để cho rằng chỉ khi hàm lượng "chất chính" dưới 70% mới được coi là hàng giả.

Viện kiểm sát cũng cho rằng thực phẩm bảo vệ sức khỏe là sản phẩm được người tiêu dùng sử dụng trực tiếp, liên quan đến sức khỏe con người. Các thành phần, hàm lượng được công bố trên nhãn không chỉ mang tính hình thức mà là căn cứ xác định chất lượng, công dụng của sản phẩm. Người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm dựa trên niềm tin rằng sản phẩm đó đúng thành phần, đúng hàm lượng và công dụng như đã công bố.

Theo đại diện Viện kiểm sát, việc các bị cáo chủ động cắt giảm thành phần, hàm lượng, thay thế nguyên liệu nhưng vẫn giữ nguyên tên sản phẩm, bao bì, hồ sơ công bố và thông tin về công dụng và đưa ra thị trường tiêu thụ, đây không phải sai số kỹ thuật hay nhầm lẫn trong quá trình sản xuất mà là hành vi có chủ đích nhằm giảm chi phí, tăng lợi nhuận. Từ đó, Viện kiểm sát khẳng định kết luận giám định xác định các sản phẩm trong vụ án là hàng giả có đầy đủ căn cứ pháp lý và phù hợp với các chứng cứ của vụ án.

Viện kiểm sát khẳng định cáo trạng truy tố của VKSND tối cao là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Bác quan điểm cho rằng các bị cáo không phải đồng phạm

Đối với quan điểm cho rằng, các bị cáo Phùng Thị Thu và Nguyễn Thị Thanh chỉ thực hiện công việc theo phân công, không biết đầy đủ hành vi của bị cáo Phạm Vũ Khiêm nên không phải đồng phạm, Viện kiểm sát cho rằng quan điểm này không phù hợp với kết quả xét hỏi và các chứng cứ đã được thẩm tra tại phiên tòa.

Theo Viện kiểm sát, các bị cáo đều có trình độ chuyên môn, trực tiếp tham gia quy trình sản xuất, kiểm soát nguyên liệu, công thức và tài liệu liên quan đến sản phẩm nên có đủ khả năng nhận thức việc tự ý thay đổi công thức, cắt giảm hoặc thay thế nguyên liệu là trái quy định và làm thay đổi chất lượng sản phẩm. Mặc dù nhận thức được tính chất hành vi nhưng trong thời gian dài, các bị cáo vẫn thực hiện theo chỉ đạo của bị cáo Khiêm, đối với nhiều sản phẩm và nhiều lệnh sản xuất.

Các luật sư tham gia bào chữa cho các bị cáo tại phiên tòa.

Viện kiểm sát cho rằng đồng phạm không đòi hỏi tất cả những người tham gia phải thực hiện toàn bộ hành vi phạm tội hoặc hưởng lợi như nhau. Chỉ cần người tham gia nhận thức được tính chất trái pháp luật của hành vi chung, có ý chí cùng thực hiện và hành vi của họ góp phần hoàn thành tội phạm thì đã có căn cứ xác định trách nhiệm đồng phạm. Vì vậy, việc xác định hai bị cáo Phùng Thị Thu và Nguyễn Thị Thanh là đồng phạm trong vụ án là có căn cứ.

Đối với quan điểm của luật sư bào chữa cho bị cáo Sái Thị Thu cho rằng, bị cáo chỉ thực hiện hành vi sản xuất, không tham gia buôn bán nên việc truy tố bị cáo về tội "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm" là chưa chính xác. Đại diện Viện kiểm sát khẳng định hành vi của bị cáo đã được mô tả đầy đủ trong cáo trạng và bị cáo cũng thừa nhận tại phiên tòa. Điều 193 Bộ luật Hình sự quy định các hành vi có tính chất tương đồng trong cùng một điều luật, không phải là các tội danh tách biệt. Do đó, việc Viện kiểm sát viện dẫn nguyên văn tên điều luật để truy tố là đúng quy định và không làm tăng nặng trách nhiệm hình sự đối với bị cáo.

Luật sư bào chữa cho bị cáo Phạm Vũ Khiêm nêu quan điểm tranh luận với Viện kiểm sát.

Khẳng định mức hình phạt đã được xem xét toàn diện, phân hóa trách nhiệm từng bị cáo

Về mức hình phạt, trước ý kiến của một số luật sư cho rằng đề nghị của Viện kiểm sát là quá nghiêm khắc, đại diện Viện kiểm sát cho biết khi đề nghị hình phạt đã xem xét đầy đủ vị trí, vai trò, tính chất, mức độ tham gia phạm tội của từng bị cáo; thời gian, phạm vi thực hiện hành vi; số lượng, giá trị hàng giả; thiệt hại; nhân thân cùng các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự.

Đối với bị cáo Phạm Vũ Khiêm, Viện kiểm sát xác định Khiêm là người chủ mưu, trực tiếp chỉ đạo việc cắt giảm, thay thế nguyên liệu và tổ chức sản xuất hàng giả trong thời gian dài. Tuy nhiên, mặc dù bị truy tố theo khoản 3 Điều 193 Bộ luật Hình sự với khung hình phạt từ 10 đến 15 năm tù, Viện kiểm sát chỉ đề nghị mức hình phạt ở mức khởi điểm của khung sau khi xem xét các tình tiết giảm nhẹ.

Quang cảnh phiên tòa sáng 14/7.

Đối với các tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" và "Rửa tiền", Viện kiểm sát cũng đề nghị mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung truy tố sau khi đánh giá toàn diện tính chất hành vi và các tình tiết giảm nhẹ. Đối với các bị cáo còn lại, Viện kiểm sát đề nghị áp dụng mức hình phạt dưới khung hình phạt truy tố hoặc tương đương với khung nhẹ nhất của điều luật trong trường hợp có nhiều tình tiết giảm nhẹ.

Ngoài ra, Viện kiểm sát không đề nghị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền hoặc cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định đối với các bị cáo. Theo Viện kiểm sát, việc này được cân nhắc trên cơ sở điều kiện kinh tế, hoàn cảnh gia đình, nghĩa vụ nuôi dưỡng người thân và khả năng thi hành án của từng bị cáo, đồng thời tạo điều kiện để các bị cáo sau khi chấp hành xong hình phạt có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng.

Bị cáo Phạm Vũ Khiêm tại phiên xét xử.

Như vậy, mức hình phạt Viện kiểm sát đề nghị không phải là sự trừng phạt cứng nhắc, mà đã thể hiện rõ sự phân hóa trách nhiệm: nghiêm trị đối với người chủ mưu, cầm đầu, đồng thời áp dụng chính sách khoan hồng đối với những bị cáo có vai trò hạn chế và có nhiều tình tiết giảm nhẹ.

Do đó, mức hình phạt được đề nghị là tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội; vừa bảo đảm tính nghiêm minh, răn đe và phòng ngừa chung, vừa thể hiện đầy đủ chính sách nhân đạo của pháp luật hình sự, hướng tới mục tiêu giáo dục, cải tạo và tái hòa nhập cộng đồng đối với các bị cáo.

Đối với đề nghị trả hồ sơ điều tra bổ sung của một số luật sư, Viện kiểm sát cho rằng các vấn đề được nêu đều đã được làm rõ trong quá trình điều tra, truy tố và được thẩm tra công khai tại phiên tòa. Không có tình tiết nào chưa được chứng minh mà HĐXX không thể làm rõ ngay tại phiên tòa, đồng thời cũng không có căn cứ xác định quá trình điều tra, truy tố vi phạm thủ tục tố tụng. Vì vậy, không có căn cứ để trả hồ sơ điều tra bổ sung.

Các bị cáo tại phiên xét xử.

Kết thúc phần đối đáp, đại diện Viện kiểm sát giữ nguyên quan điểm truy tố, khẳng định cáo trạng truy tố các bị cáo là đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; việc đánh giá tính chất, vai trò và trách nhiệm hình sự của từng bị cáo đã được thực hiện khách quan, toàn diện, có sự phân hóa cụ thể.