Viện kiểm sát đề nghị hủy án sơ thẩm vụ cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình

Ngày 10/9, TAND TP Hà Nội mở phiên tòa xét xử phúc thẩm vụ án cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình (Hà Nội) Nguyễn Thị Bình thu tiền dạy thêm tại trường trong năm học 2013-2014.

Phát biểu quan điểm tại phiên tòa, đại diện VKSND TP Hà Nội khẳng định hành vi của hai bị cáo trong vụ án có dấu hiệu của tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, xét thấy cần tiếp tục điều tra, làm rõ để bảo đảm việc xét xử đúng pháp luật, đại diện Viện kiểm sát đề nghị HĐXX hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại vụ án.

 Bị cáo Nguyễn Thị Bình (áo trắng) và bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt tại phiên tòa phúc thẩm.

Cựu Kế toán trưởng thay đổi nội dung kháng cáo, đề nghị Tòa tuyên không phạm tội

Trước đó, trong các ngày từ 24-27/3/2026, TAND khu vực 1 - TP Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm và tuyên phạt bị cáo Nguyễn Thị Bình (SN 1973, trú tại phường Tây Hồ, Hà Nội; cựu Hiệu trưởng Trường THCS Ba Đình) 36 tháng tù; Phạm Thị Minh Nguyệt (SN 1976, trú tại phường Ngọc Hà, Hà Nội; cựu Kế toán trưởng nhà trường) 24 tháng tù nhưng cho hưởng án treo, cùng về tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại khoản 3 Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Sau khi bản án sơ thẩm được tuyên, cả hai bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt đều làm đơn kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại vụ án.

Trong đó, bị cáo Nguyễn Thị Bình kháng cáo kêu oan, sau đó bổ sung kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm tuyên bị cáo không phạm tội. Bị cáo Phạm Thị Minh Nguyệt kháng cáo đề nghị giảm nhẹ hình phạt, xem xét miễn trách nhiệm hình sự; xem xét lại khoản tiền phải nộp sung công quỹ của bị cáo và buộc cán bộ, giáo viên Trường THCS Ba Đình được hưởng lợi phải nộp sung quỹ Nhà nước.

Tại phiên tòa phúc thẩm ngày 10/9, bị cáo Nguyệt thay đổi nội dung kháng cáo, đề nghị Tòa tuyên bị cáo không phạm tội vì Quyết định số 22/2013/QĐ-UBND của UBND TP Hà Nội ban hành ngày 25/6/2013 (Quyết định 22) đã bị bãi bỏ.

Theo bản án sơ thẩm, trong năm học 2013-2014, Trường THCS Ba Đình tổ chức dạy thêm, học thêm trong nhà trường theo Thông tư số 17/2012/TT-BGDĐT, Quyết định số 22 và Văn bản hướng dẫn số 5898/HD-SGD của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội.

Quá trình này, bị cáo Nguyễn Thị Bình với vai trò Hiệu trưởng đã chỉ đạo kế toán Phạm Thị Minh Nguyệt và các giáo viên chủ nhiệm các khối lớp 7, 8, 9 thu tiền dạy thêm, học thêm theo một mức chung là 15.000 đồng/tiết/học sinh. Mức thu này cao hơn mức tối đa quy định tại Quyết định số 22. Việc thu tiền dạy thêm cao hơn mức thu tối đa quy định đã gây thiệt hại cho phụ huynh học sinh của 24 lớp khối 7, 8, 9 trong năm học 2013-2014 hơn 1 tỉ đồng.

Để hợp thức việc thu mức tiền cao hơn như trên, bị cáo Bình đã chỉ đạo Nguyệt lập hồ sơ, chứng từ, chia đôi số tiền 30% thu được từ dạy thêm do giáo viên chủ nhiệm nộp về thành 2 nhóm lớp. Từ đó, lập 2 hệ thống sổ sách kế toán để quản lý: một hệ thống đưa vào báo cáo tài chính, một hệ thống để ngoài, không đưa vào báo cáo tài chính, nhằm sử dụng chi tiêu chung cho nhà trường mà không phải chịu sự kiểm soát của cơ quan chức năng.

Thu tiền dạy thêm vượt quy định, lập 2 hệ thống sổ sách

Quan điểm của Viện kiểm sát nêu rõ, tại thời điểm xét xử ngày 27/3/2026, cấp sơ thẩm căn cứ Quyết định số 22 ngày 25/6/2013 của UBND TP Hà Nội vẫn đang có hiệu lực, quy định mức thu tối đa theo sĩ số lớp học thêm để xác định số tiền nhà trường thu vượt quá là 1.093.976.000 đồng. Đây là hành vi thu sai quy định, trực tiếp dẫn đến hậu quả thiệt hại cho phụ huynh học sinh.

Về quản lý, sử dụng số tiền đã thu từ việc dạy thêm, học thêm, công tố viên cho rằng Tòa án cấp sơ thẩm chưa xem xét đầy đủ khi chỉ xác định số tiền bị cáo Bình và các cá nhân được hưởng từ khoản tiền thu vượt quá là sai phạm mà chưa xem xét cụ thể việc chi đối với số tiền 30% thu được từ dạy thêm, học thêm có sai phạm gì không, sai ở mức độ nào.

Hồ sơ vụ án thể hiện, từ tháng 12/2013 đến tháng 5/2014, tổng số tiền 30% được trích từ nguồn thu tiền dạy thêm, học thêm là hơn 642 triệu đồng. Trong đó, tiền chi cho công tác quản lý là 349 triệu đồng, tương đương 54,33%, vượt quá 4,33% theo quy định.

Bị cáo Bình với tư cách Hiệu trưởng được hưởng lợi hơn 132 triệu đồng, chiếm gần 38% số tiền chi cho công tác quản lý. Một số người khác như Phó Hiệu trưởng, kế toán, thủ quỹ cũng được hưởng với tỷ lệ cao, trong khi tổng số tiền 24 giáo viên chủ nhiệm chỉ được nhận 26,4 triệu đồng, tương đương 7,56%. Như vậy, bị cáo Bình có dấu hiệu tư lợi cá nhân.

Mặt khác, theo quy định tại điểm e khoản 1 Điều 12 Quyết định số 22, mức chi và tỷ lệ phân bổ chi phải được Hội đồng giáo dục nhà trường thông qua và được quy định cụ thể trong quy chế chi tiêu nội bộ hằng năm của đơn vị. Tuy nhiên, Trường THCS Ba Đình đã không thực hiện.

Bên cạnh đó, hồ sơ vụ án còn thể hiện Trường THCS Ba Đình thu tiền học thêm của khối 6 nhưng chưa được cấp sơ thẩm điều tra, làm rõ.

Viện kiểm sát yêu cầu làm rõ tính hợp pháp của Quyết định số 22

Phát biểu quan điểm tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện Viện kiểm sát phân tích, tại thời điểm xét xử ngày 27/3/2026, cấp sơ thẩm đã căn cứ Quyết định số 22 đang có hiệu lực, quy định mức thu tối đa theo sĩ số lớp học thêm để xác định số tiền nhà trường thu vượt quá là hơn 1 tỉ đồng.

Tuy nhiên, ngày 4/5/2026, Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) đã ban hành Kết luận số 01, với nội dung cho rằng Quyết định số 22 và Hướng dẫn số 5898 giới hạn mức thỏa thuận giữa phụ huynh học sinh và nhà trường là chưa phù hợp với Thông tư số 17.

Tại phiên tòa ngày 10/9, đại diện Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật cho rằng Quyết định số 22 là trái pháp luật. Trong khi đó, đại diện theo ủy quyền của UBND TP Hà Nội và Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội nêu quan điểm sẽ trả lời bằng văn bản sau.

Vì vậy, Kiểm sát viên cho rằng cần xin ý kiến bằng văn bản của cơ quan ban hành văn bản, cơ quan kiểm tra văn bản và cơ quan quản lý Nhà nước về tính hợp pháp của Quyết định số 22 tại thời điểm năm 2013-2014.

Viện kiểm sát đề nghị hủy án sơ thẩm để điều tra lại

Theo đại diện Viện kiểm sát, trong vụ án này, các giáo viên Trường THCS Ba Đình là những người trực tiếp thu tiền, được hưởng lợi từ tiền dạy thêm, học thêm và là những người phải chịu trách nhiệm trong việc lập danh sách học sinh nộp tiền học thêm; thành viên Ban Giám hiệu nhà trường (bà Hoàng Hạnh Tường Vân, ông Hoàng Mạnh Hà...) phải được tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Tuy nhiên, cấp sơ thẩm chưa thực hiện đầy đủ việc này, là thiếu sót cần khắc phục.

Mặt khác, theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Thông tư số 17, học sinh có nguyện vọng học thêm phải viết đơn xin học thêm gửi nhà trường; cha mẹ học sinh hoặc người giám hộ có con em xin học thêm trực tiếp ký, ghi cam kết với nhà trường về dạy thêm, học thêm vào đơn xin học thêm và chịu trách nhiệm thực hiện cam kết.

Tuy nhiên, cơ quan điều tra chưa thu giữ được các đơn này, chưa lấy lời khai của học sinh và phụ huynh học sinh. Do đó, cần tiếp tục điều tra, làm rõ.

Trên cơ sở những phân tích trên, đại diện Viện kiểm sát kết luận hành vi của các bị cáo Nguyễn Thị Bình và Phạm Thị Minh Nguyệt có dấu hiệu của tội “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” theo quy định tại Điều 356 Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, xét thấy cần tiếp tục điều tra, làm rõ để bảo đảm việc xét xử đúng pháp luật, đại diện VKSND TP Hà Nội đề nghị HĐXX phúc thẩm hủy bản án sơ thẩm để điều tra lại vụ án.

Ngày 11/9, HĐXX phúc thẩm tiếp tục làm việc để xem xét đề nghị của Viện kiểm sát về việc hủy án sơ thẩm để điều tra lại.