Viết cho ngày công bố điểm thi tốt nghiệp THPT

Hôm nay, hơn một triệu học sinh trên cả nước biết điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Chỉ vài con số hiện lên trên màn hình điện thoại, nhưng phía sau đó là biết bao cảm xúc của những người vừa khép lại tuổi học trò.

Có em sẽ mỉm cười vì chạm đến giấc mơ, có em sẽ lặng người trước một kết quả chưa như kỳ vọng. Và cũng từ hôm nay, các em sẽ đối diện với một "kỳ thi" khác, đó là những ánh nhìn, lời hỏi han và cả phép so sánh vô hình từ chính người lớn.

Có lẽ chưa bao giờ vài con số lại khiến nhiều người hồi hộp đến vậy. Không chỉ học sinh mà cha mẹ cũng thức dậy sớm hơn thường lệ. Thầy cô thấp thỏm chờ tin từ học trò. Ông bà, người thân gọi điện hỏi thăm. Những nhóm chat gia đình, lớp học, phụ huynh rộn ràng...

Khi hệ thống công bố điểm, cảm xúc của hàng triệu gia đình cũng gần như đồng thời được mở ra. Có em hạnh phúc vì đạt đúng số điểm mình mong đợi sau nhiều năm tháng miệt mài ôn luyện. Cũng có em ngồi rất lâu trước màn hình, không phải vì chưa xem được điểm, mà vì chưa biết sẽ nói gì với người thân đang chờ mình ở ngoài.

Đó là những lát cắt rất thật của ngày biết điểm thi. Và cũng là lý do ngày hôm nay luôn có nhiều cảm xúc hơn bất kỳ ngày nào khác trong mùa tuyển sinh. Thế nhưng, với không ít học sinh, áp lực lớn nhất đôi khi không đến từ bảng điểm, mà đến từ những gì diễn ra sau đó. Những câu hỏi như "cháu được bao nhiêu điểm" xuất hiện rất nhanh trên mạng xã hội, trong các cuộc điện thoại, ở bàn ăn gia đình hay trong những cuộc gặp đầu ngõ.

Không phải ai hỏi cũng vô tâm, đa số mọi người chỉ muốn chia sẻ, muốn chúc mừng hoặc đơn giản là tò mò. Nhưng khi quá nhiều bảng điểm được đặt cạnh nhau, những con số dần trở thành một thước đo vô hình. Học sinh bắt đầu bị gọi tên bằng điểm số thay vì bằng chính con người của mình. Chỉ trong một buổi sáng, nhiều người trẻ vô tình bị nhìn bằng những ánh mắt khác nhau.

Đó là điều đáng để suy nghĩ, bởi kỳ thi tốt nghiệp THPT vốn chỉ là một cột mốc, dù quan trọng nhưng không phải là đích đến. Một bảng điểm phản ánh năng lực học tập trong một giai đoạn nhất định, giúp các trường đại học có căn cứ tuyển sinh. Nhưng sẽ rất thiếu công bằng nếu coi đó là bản đánh giá cuối cùng về năng lực thực sự của một người.

Điểm số không thể đo được sự tử tế, không phản ánh khả năng thích nghi trước khó khăn, cũng không ghi nhận nghị lực của một học sinh nhiều năm vừa học vừa phụ giúp gia đình, hay những nỗ lực âm thầm của các em. Có những giá trị quan trọng của con người chưa bao giờ xuất hiện trong bất kỳ bảng điểm hay kỳ thi nào. Thực tế cuộc sống cũng cho thấy, thành công rất ít khi đi theo một lộ trình giống nhau.

Có người bước vào đại học với số điểm gần như tuyệt đối, nhưng sau đó nhận ra mình không phù hợp với ngành học. Có người trượt nguyện vọng đầu tiên, rẽ sang một hướng khác và lại tìm thấy công việc mình thực sự yêu thích. Có người học nghề, đi làm, tích lũy kinh nghiệm rồi tiếp tục học lên khi đã hiểu bản thân muốn gì. Cũng có người mất nhiều năm mới tìm được vị trí phù hợp, nhưng khi đã bắt đầu thì đi rất vững vàng.

Con đường trưởng thành chưa bao giờ chỉ có một lối đi và càng không phải là cuộc đua mà ai xuất phát nhanh hơn sẽ chắc chắn về đích trước. Có lẽ vì vậy, ngày công bố điểm thi tốt nghiệp cũng là ngày người lớn cần thận trọng hơn với lời nói, cảm xúc của mình.

Cha mẹ nào cũng mong con thành công, ai cũng sợ con đánh mất cơ hội, nhưng giữa rất nhiều kỳ vọng, điều học sinh cần nhất hôm nay có lẽ không phải là thêm một áp lực.

Các em cần được lắng nghe, cần được chia sẻ. Và trên hết là được cảm nhận rằng, tình yêu thương của gia đình không thay đổi chỉ vì vài con số. Một câu nói đúng lúc có thể trở thành động lực để người trẻ đứng dậy sau thất bại.

Ngược lại, một lời trách móc vô tình cũng có thể theo các em rất nhiều năm sau đó. Bởi ở tuổi 18, điều dễ tổn thương nhất không phải là điểm số, mà là cảm giác mình khiến những người mình yêu thương thất vọng.

Ngày biết điểm rồi sẽ qua, ít ngày nữa sẽ là thời gian điều chỉnh, xét tuyển, nhập học. Mùa Hè sẽ tiếp tục với những kế hoạch mới. Những con số hôm nay rồi sẽ dần trở thành ký ức, nhưng cách gia đình, thầy cô và xã hội đối diện với những con số ấy có lẽ sẽ ở lại rất lâu trong tâm trí bạn trẻ. Có em sẽ nhớ mãi cảm giác được cha mẹ ôm vào lòng khi đạt kết quả như mong đợi. Cũng có em sẽ nhớ rất lâu khoảnh khắc mẹ chỉ nhẹ nhàng nói: "Không sao, mình cùng tìm con đường khác”...

Đôi khi, đó mới là bài học lớn nhất mà một kỳ thi mang lại. Không phải bài học về điểm số mà về sự bao dung, cách chấp nhận khác biệt và niềm tin rằng, cuộc đời luôn rộng mở và còn nhiều cơ hội.

Hôm nay, hơn một triệu bảng điểm đã được mở ra, sẽ có những giấc mơ thành hiện thực, cũng sẽ có những giấc mơ phải đổi hướng. Nhưng sau tất cả, điều đáng mong nhất không phải là tất cả học sinh đều đạt điểm cao.

Điều quan trọng hơn là mọi người trẻ đều có đủ niềm tin để bước tiếp, dù kết quả hôm nay có thế nào...