Việt Nam - Australia mở rộng dư địa hợp tác trong các lĩnh vực mới

Trong khuôn khổ chương trình làm việc của đoàn doanh nghiệp Việt Nam tại Australia từ ngày 22-28/8/2026, ngày 24/8, Diễn đàn Kinh tế Việt Nam - Australia diễn ra tại Khách sạn Sheraton Melbourne, với sự tham dự của đại diện Đại sứ quán Việt Nam, cơ quan thương vụ Việt Nam tại Australia, các hiệp hội chuyên ngành cùng gần 100 nhà đầu tư, doanh nghiệp hai nước.

Quang cảnh Diễn đàn. (Ảnh: Ban tổ chức)

Dư địa hợp tác mở rộng sang các lĩnh vực mới

Theo Tham tán Đại sứ quán Việt Nam tại Australia Nguyễn Đình Tuân, diễn đàn được tổ chức nhằm tạo không gian đối thoại trực tiếp, giúp doanh nghiệp kết nối nhu cầu, tìm kiếm đối tác phù hợp và thúc đẩy các cơ hội hợp tác kinh doanh thực chất.

Bên cạnh những lĩnh vực hợp tác truyền thống, không gian kinh tế Việt Nam - Australia đang mở rộng sang đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng sạch, nông nghiệp công nghệ cao, logistics, bất động sản, giáo dục và các dịch vụ chuyên nghiệp.

Nền tảng thương mại hai chiều tiếp tục tạo dư địa cho quá trình này. Theo số liệu được SB Law dẫn tại diễn đàn, tổng kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 14 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, con số này đạt 8,1 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ; trong đó Việt Nam xuất khẩu sang Australia khoảng 3,8 tỷ USD và nhập khẩu khoảng 4,3 tỷ USD.

Cơ cấu thương mại giữa hai nền kinh tế có tính bổ trợ tương đối rõ. Việt Nam xuất khẩu sang Australia nhiều mặt hàng như điện tử, thủy sản, trong khi nhập khẩu than, khoáng sản thiết yếu và nông sản. Các phân tích tại diễn đàn cũng đề cập triển vọng hướng tới mục tiêu nâng thương mại hai chiều lên 20 tỷ USD.

Trong lĩnh vực đầu tư, số dự án của Australia còn hiệu lực tại Việt Nam được cho biết tăng từ 670 dự án vào cuối năm 2025 lên khoảng 740 dự án vào giữa năm 2026. Ở chiều ngược lại, vốn đầu tư của Việt Nam tại Australia duy trì ở mức khoảng 550-600 triệu USD.

Những lĩnh vực được đánh giá có khả năng thu hút thêm dòng vốn gồm bán dẫn và công nghệ sâu, trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh, năng lượng và các dịch vụ có giá trị gia tăng cao.

Các hướng hợp tác được đề cập trải rộng từ điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, hydro xanh, lưu trữ năng lượng đến xây dựng trung tâm nghiên cứu và phát triển, AI, điện toán đám mây, dữ liệu lớn, Internet vạn vật (IoT) và hạ tầng 5G.

Đây là những lĩnh vực có khả năng phát huy sự bổ trợ giữa nhu cầu phát triển của Việt Nam với thế mạnh của Australia về công nghệ, năng lượng, tài nguyên, giáo dục và các ngành dịch vụ.

Từ kết nối thị trường đến hiện thực hóa cơ hội đầu tư

Khi dư địa hợp tác mở rộng, câu hỏi tiếp theo là làm thế nào để các cuộc kết nối doanh nghiệp chuyển thành hợp đồng, hoạt động kinh doanh và dự án đầu tư cụ thể.

Đối với doanh nghiệp Australia muốn tiếp cận thị trường Việt Nam, tài liệu của SB Law xác định một số phương thức chính.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty SB Law trình bày tham luận tại Diễn đàn. (Ảnh: Ban tổ chức)

Doanh nghiệp có thể cung cấp hàng hóa, dịch vụ xuyên biên giới, qua đó tiếp cận thị trường mà chưa nhất thiết phải thiết lập ngay hiện diện tại Việt Nam. Khi nhu cầu kinh doanh tăng lên, doanh nghiệp có thể thiết lập hiện diện thương mại, từ văn phòng đại diện phục vụ nghiên cứu thị trường, xúc tiến kinh doanh đến thành lập tổ chức kinh tế để trực tiếp triển khai hoạt động và dự án.

Một phương thức khác là hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) với nhà đầu tư Việt Nam. Hình thức này cho phép các bên cùng tiến hành hoạt động kinh doanh mà không thành lập pháp nhân mới. Tuy nhiên, tài liệu lưu ý BCC chưa được sử dụng rộng rãi trong hoạt động đầu tư nước ngoài do những hạn chế liên quan đến phối hợp kiểm soát và quản lý hoạt động kinh doanh.

Trong khi đó, góp vốn, mua cổ phần hoặc phần vốn góp (M&A) tạo thêm một con đường để nhà đầu tư tham gia vào doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Nhà đầu tư có thể góp vốn vào công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần hoặc mua vốn, cổ phần hiện hữu hay cổ phần mới.

Việc có nhiều phương thức tiếp cận cho phép doanh nghiệp lựa chọn cấu trúc phù hợp với quy mô vốn, lĩnh vực hoạt động, thời gian dự kiến hiện diện và chiến lược phát triển tại Việt Nam. Nhưng đi cùng cơ hội là những vấn đề pháp lý cần được tính toán ngay từ đầu.

Trong phần trình bày tham luận của mình tại Hội thảo, Luật sư Nguyễn Thanh Hà, Chủ tịch Công ty SB Law đưa ra nhận diện ba nhóm thách thức đáng chú ý đối với nhà đầu tư nước ngoài, đó là: Sự giao thoa giữa pháp luật đầu tư, doanh nghiệp, đất đai và pháp luật chuyên ngành; các điều kiện tiếp cận thị trường và giới hạn sở hữu nước ngoài; thủ tục cấp phép liên quan đến đầu tư, doanh nghiệp, đất đai, môi trường và sự khác biệt trong quá trình áp dụng quy định.

Điều này đặc biệt quan trọng đối với những lĩnh vực đang được kỳ vọng trở thành động lực hợp tác mới. Công nghệ cao, năng lượng, tài chính, logistics hay bất động sản đều có những yêu cầu pháp lý và điều kiện kinh doanh riêng. Vì vậy, lựa chọn đối tác hay xác định quy mô vốn mới chỉ là một phần của quyết định đầu tư; cấu trúc giao dịch, điều kiện tiếp cận thị trường, tỷ lệ sở hữu và giấy phép chuyên ngành cũng cần được xem xét từ sớm.

Ở chiều ngược lại, các hoạt động kết nối tại Melbourne và Sydney cũng tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận trực tiếp thị trường Australia, tìm hiểu nhu cầu của đối tác và mở rộng mạng lưới kinh doanh.

Khi quan hệ kinh tế Việt Nam – Australia bước sang giai đoạn hợp tác sâu hơn, hiệu quả sẽ không chỉ được đo bằng số lượng diễn đàn hay cuộc gặp gỡ doanh nghiệp. Quan trọng hơn là khả năng chuyển những kết nối đó thành hợp đồng, dự án và dòng vốn thực chất. Để làm được điều này, bên cạnh nỗ lực của doanh nghiệp, thông tin thị trường, kết nối đối tác và một môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi, có khả năng dự báo sẽ là những yếu tố quan trọng giúp các cơ hội hợp tác được hiện thực hóa và phát triển dài hạn, Luật sư Nguyễn Thanh Hà nhấn mạnh.