Việt Nam có vị thế tốt để vươn lên trong ngành công nghệ ô tô và xe điện khu vực

Việt Nam hiện đang ở một vị thế rất tốt trong khu vực. Mặc dù các quốc gia khác cũng có những thế mạnh riêng, nhưng động lực phát triển công nghệ tại Việt Nam nổi bật hơn nhờ sự kết hợp giữa định hướng mạnh mẽ từ Chính phủ, các doanh nghiệp lớn trong nước và cộng đồng startup rất năng động. Đây là những đánh giá của ông George Chia, Giám đốc Kinh doanh Khu vực ASEAN của Analog Devices (ADI). Theo ông George Chia, xa hơn nữa, doanh nghiệp có thể từng bước xây dựng năng lực thiết kế và phát triển công nghệ ngay tại Việt Nam.

ADI đã hoạt động tại Thái Lan, Singapore và Malaysia trong nhiều năm. Theo ông, Việt Nam đang có những lợi thế gì so với các quốc gia trong khu vực? Đồng thời, Việt Nam có thể học hỏi điều gì từ các nước láng giềng?

Điều đầu tiên tôi nhận thấy là Việt Nam có định hướng rất rõ ràng và mạnh mẽ từ Chính phủ trong việc thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ. Định hướng này tạo ra tác động tích cực lan tỏa đến toàn bộ nền kinh tế.

Ông George Chia, Giám đốc Kinh doanh Khu vực ASEAN của Analog Devices (ADI).

Việt Nam cũng có doanh nghiệp nội địa quy mô lớn đang dẫn dắt quá trình phát triển công nghệ, đồng thời sở hữu một hệ sinh thái khởi nghiệp rất năng động với nhiều doanh nhân trẻ đang xây dựng các doanh nghiệp công nghệ mới.

Theo quan sát của tôi, Việt Nam hiện đang ở một vị thế rất tốt trong khu vực. Mặc dù các quốc gia khác cũng có những thế mạnh riêng, nhưng động lực phát triển công nghệ tại Việt Nam nổi bật hơn nhờ sự kết hợp giữa định hướng mạnh mẽ từ Chính phủ, các doanh nghiệp lớn trong nước và cộng đồng startup rất năng động.

Một điểm khá đặc biệt của Việt Nam là nhiều sinh viên sau khi học tập ở nước ngoài đã lựa chọn quay trở về để khởi nghiệp hoặc phát triển công nghệ trong nước. Họ mang những kiến thức và kinh nghiệm quốc tế trở lại Việt Nam để tạo ra giá trị mới. Đây là điều tôi chưa thấy phổ biến ở nhiều quốc gia khác và cũng là yếu tố giúp nâng cao năng lực thiết kế cũng như năng lực kỹ thuật của Việt Nam.

Bên cạnh đó, nếu có một lĩnh vực Việt Nam có thể tiếp tục cải thiện thì đó là khả năng sử dụng tiếng Anh. Theo quan sát của tôi, các kỹ sư ở một số quốc gia trong khu vực thường tự tin hơn khi làm việc bằng tiếng Anh. Điều này giúp họ tiếp cận tài liệu kỹ thuật, hợp tác quốc tế và tiếp thu công nghệ mới nhanh hơn.

Tôi không cho rằng đây là vấn đề đúng hay sai, nhưng rõ ràng khả năng tiếng Anh tốt sẽ mở ra nhiều cơ hội hơn và giúp quá trình tiếp cận công nghệ diễn ra nhanh hơn.

TỪ TIÊU DÙNG, LẮP RÁP ĐẾN NĂNG LỰC THIẾT KẾ NỘI ĐỊA

Được biết, hầu hết các hãng sản xuất ô tô hàng đầu thế giới hiện nay đều đang sử dụng các công nghệ của ADI. Vậy ông đánh giá như thế nào về tốc độ tiếp nhận và ứng dụng các công nghệ mới trên xe điện và xe thông minh tại Việt Nam và có điểm gì khác biệt so với các quốc gia khác trong khu vực ASEAN?

Theo tôi, việc ứng dụng công nghệ trên xe điện tại Việt Nam đang diễn ra với tốc độ rất nhanh, chủ yếu nhờ có một doanh nghiệp nội địa rất mạnh đang dẫn dắt thị trường. Doanh nghiệp này đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể và chúng tôi cũng thấy họ đang từng bước triển khai các công nghệ xe được định nghĩa bằng phần mềm (SDV).

Xét về khả năng ứng dụng công nghệ cũng như năng lực thiết kế ngay tại địa phương, tôi cho rằng Việt Nam đang làm rất tốt. Ở nhiều quốc gia ASEAN khác, thị trường hiện vẫn chủ yếu tập trung vào việc tiêu dùng xe điện, nhập khẩu hoặc lắp ráp. Trong khi đó, Việt Nam đã bắt đầu tham gia vào quá trình thiết kế và phát triển công nghệ. Đây là điểm khác biệt rất đáng ghi nhận và cũng là lý do tôi cho rằng Việt Nam đang có vị thế rất tốt trong khu vực.

Ông nhìn nhận ra sao về hạ tầng viễn thông và công nghệ tại Việt Nam? Liệu có cần những điều chỉnh nào để các công nghệ này có thể được triển khai hiệu quả hơn, chẳng hạn như hạ tầng 5G?

Trong khoảng hai năm vừa qua, Việt Nam đã triển khai mạng 5G trên diện rộng và ADI cũng có cơ hội tham gia, hợp tác cũng như đóng góp vào quá trình này. Theo hiểu biết của tôi, hiện nay vùng phủ 5G của Việt Nam đã đạt khoảng 90%, đây là một tốc độ triển khai rất ấn tượng.

Theo tôi, giai đoạn tiếp theo không còn là mở rộng hạ tầng mà là làm thế nào để khai thác tối đa giá trị của mạng 5G thông qua các ứng dụng thực tế như thanh toán số, giao thông thông minh hay nhiều dịch vụ số khác.

Về mặt công nghệ, Việt Nam cũng đã đạt được nhiều tiến bộ với việc triển khai các công nghệ như Open RAN. Hiện nay nhiều người đã bắt đầu nói đến 6G, tuy nhiên theo tôi công nghệ này vẫn còn ở giai đoạn rất sớm trên phạm vi toàn cầu. Trước mắt, Việt Nam đã làm rất tốt với 5G và điều quan trọng nhất là khai thác tối đa những lợi ích mà hạ tầng này có thể mang lại.

CÁC XU HƯỚNG CÔNG NGHỆ TƯƠNG LAI VÀ CƠ HỘI BỨT PHÁ CỦA VIỆT NAM

Trong vòng 3–5 năm tới, theo ông đâu sẽ là những xu hướng công nghệ tạo ra bước đột phá lớn nhất cho thị trường xe điện Việt Nam? Đồng thời, kỳ vọng của người tiêu dùng sẽ thay đổi như thế nào?

Nhìn vào các chính sách mà Chính phủ Việt Nam đang triển khai nhằm thúc đẩy xe điện, tôi cho rằng xu hướng lớn nhất trong vài năm tới sẽ là nâng cao trải nghiệm của người sử dụng xe điện.

Yếu tố quan trọng nhất là sự thuận tiện. Đối với ô tô điện, điều đó đồng nghĩa với việc mở rộng hệ thống trạm sạc. Đối với xe máy điện, đó là phát triển thêm các trạm đổi pin và giúp việc sạc pin trở nên dễ dàng hơn. Chính sự thuận tiện sẽ là yếu tố quan trọng nhất để thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang sử dụng xe điện.

Khi nền tảng đó đã được xây dựng, người dùng sẽ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những yếu tố như sự thoải mái, tiện nghi và trải nghiệm bên trong xe. Tuy nhiên, trước hết, điều quan trọng nhất vẫn là sự thuận tiện nhất có thể, đơn giản như câu hỏi tôi có thể sạc xe dễ dàng thế nào?

Như vậy có thể thấy có hai xu hướng chính. Thứ nhất là về công nghệ, trong đó các hệ thống quản lý pin sẽ tiếp tục được cải thiện. Thứ hai là về phía người dùng, khi kỳ vọng lớn nhất của họ sẽ là sự thuận tiện trong quá trình sử dụng xe điện.

Nhu cầu chip AI đang tăng rất mạnh và kéo theo giá chip ở nhiều lĩnh vực khác cũng tăng theo. Ông đánh giá như thế nào về xu hướng này? Theo ông, xu hướng này sẽ kéo dài đến khi nào? Riêng với ADI, giá chip của công ty có tăng hay không và điều đó sẽ ảnh hưởng như thế nào tới thị trường ô tô?

Nếu tạm thời gác yếu tố AI sang một bên, tôi cho rằng vấn đề lớn hơn hiện nay là lạm phát toàn cầu. Giá của hầu hết nguyên vật liệu và chi phí sản xuất đều đã tăng lên đáng kể.

Ngay tại Singapore, tôi cũng có thể cảm nhận điều đó rất rõ. Giá một ly cà phê hay chi phí đi Grab đều đã tăng so với vài năm trước. Bên cạnh đó, những yếu tố như xung đột địa chính trị và giá năng lượng tăng cũng khiến chi phí sản xuất trên toàn thế giới cao hơn.

Đối với nhu cầu chip AI, tôi nghĩ không ai có thể dự đoán chính xác chu kỳ này sẽ kéo dài bao lâu. Tuy nhiên, theo những báo cáo thị trường hiện nay, nhu cầu đối với chip AI vẫn được dự báo sẽ duy trì ở mức cao ít nhất đến giữa năm, thậm chí có thể đến cuối năm sau. Nhiều nhà sản xuất chip AI và bộ nhớ lớn vẫn đang sở hữu lượng đơn hàng rất mạnh.

Điều quan trọng cần tiếp tục theo dõi là AI sẽ tạo ra doanh thu và giá trị kinh doanh như thế nào trong dài hạn. Ngày nay chúng ta sử dụng nhiều công cụ như Copilot, nhưng để vận hành những hệ thống đó cần đầu tư hạ tầng rất lớn. Về lâu dài, AI cần chứng minh được khả năng tạo ra giá trị kinh tế bền vững để những khoản đầu tư đó mang lại hiệu quả.

Tuy nhiên, có một điều chắc chắn là AI đang thay đổi cách chúng ta làm việc và sinh hoạt. Thực tế, ngay trước khi đến buổi trao đổi hôm nay, tôi cũng đã hỏi AI xem mình nên chia sẻ những nội dung gì.

Về chính sách giá của ADI, tôi không thể bình luận về các quyết định giá trong tương lai. Điều tôi có thể chia sẻ là ADI luôn nỗ lực tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu và tận dụng quy mô của công ty để duy trì năng lực cạnh tranh trước áp lực lạm phát, đồng thời tiếp tục mang lại giá trị tốt nhất cho khách hàng.

Việt Nam đang mở rộng hệ sinh thái xe điện và công nghệ ô tô. Theo ông, đâu là những cơ hội hợp tác giữa ADI với các hãng xe và doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam?

Theo những gì tôi quan sát, hiện nay Việt Nam vẫn có tương đối ít doanh nghiệp Tier-1 trong ngành công nghiệp ô tô. Phần lớn các nhà cung cấp Tier-1 đang hoạt động tại Việt Nam đều là doanh nghiệp nước ngoài, chủ yếu đến từ Trung Quốc và Đài Loan.

Tuy nhiên, Việt Nam hiện đã có một thương hiệu xe điện nội địa của riêng mình. Theo tôi, cơ hội lớn nằm ở việc doanh nghiệp này có thể tận dụng quy mô của mình để tiếp cận nhiều công nghệ hơn, thay vì chỉ mua các module hoàn chỉnh từ bên ngoài.

Xa hơn nữa, doanh nghiệp có thể từng bước xây dựng năng lực thiết kế và phát triển công nghệ ngay tại Việt Nam. Đây là một trong những cơ hội quan trọng nhất để nâng cao năng lực của ngành công nghiệp ô tô trong nước.

Về lâu dài, năng lực thiết kế luôn mang lại giá trị cao hơn hoạt động sản xuất đơn thuần. Khi doanh nghiệp có thể tự phát triển thiết kế và sở hữu tài sản trí tuệ của riêng mình, họ sẽ tạo ra nhiều giá trị hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tất nhiên, đây là một quá trình cần thực hiện từng bước. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc mua công nghệ, sau đó tiến tới sản xuất, rồi từng bước xây dựng năng lực thiết kế và phát triển công nghệ của riêng mình.