Việt Nam đặt mục tiêu có 8 phòng thí nghiệm trọng điểm vào năm 2030

Theo Quyết định số 1483/QĐ-TTg do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký ngày 4/8, Thủ tướng phê duyệt Đề án "Phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược".

Ảnh minh họa.

Đề án hướng tới xây dựng hệ thống trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm hiện đại, đồng bộ, có khả năng kết nối và khai thác dùng chung trên phạm vi cả nước. Hệ thống này tập trung phục vụ nghiên cứu công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ của Việt Nam.

Theo mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ nâng cấp, đầu tư mới và đưa vào vận hành tối thiểu 8 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia trong các lĩnh vực như công nghệ số, mạng di động thế hệ sau, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh tiên tiến, năng lượng, vật liệu tiên tiến, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, biển, đại dương, lòng đất, hàng không và vũ trụ.

Cùng với đó, ít nhất 4 trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm quốc gia sẽ được hình thành trong các lĩnh vực ưu tiên như thiết bị bay không người lái, sinh học và y sinh, vật liệu, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Đề án đặt mục tiêu làm chủ tối thiểu 10 công nghệ lõi phục vụ trực tiếp việc phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược và giải quyết các bài toán lớn của quốc gia.

Số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ liên quan đến công nghệ lõi, công nghệ chiến lược được kỳ vọng tăng bình quân tối thiểu 18% mỗi năm, tính từ năm thứ ba sau khi các trung tâm và phòng thí nghiệm đi vào vận hành chính thức.

Chính phủ cũng hướng tới thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tài sản trí tuệ, hình thành ít nhất 10 doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hoặc doanh nghiệp khoa học và công nghệ có khả năng phát triển, làm chủ và thương mại hóa công nghệ lõi, công nghệ chiến lược.

Mỗi trung tâm nghiên cứu hoặc phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia được định hướng kết nối với ít nhất một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoặc cụm liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước nhằm gắn hoạt động nghiên cứu với nhu cầu của thị trường, quốc phòng và an ninh.

Đến năm 2035, Việt Nam đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng và hoàn thiện hệ thống hạ tầng nghiên cứu, kết nối với các mạng lưới nghiên cứu tiên tiến trong khu vực và quốc tế, đồng thời xây dựng một số trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm đạt trình độ hàng đầu khu vực trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Đề án xác định sáu nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, gồm hoàn thiện cơ chế quản lý và vận hành; đổi mới cơ chế đầu tư, tài chính; nâng cao hiệu quả quản trị và khai thác dùng chung; phát triển nguồn nhân lực; mở rộng hợp tác quốc tế; xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá.

Về cơ chế quản lý, các bộ, ngành sẽ xây dựng tiêu chí lựa chọn phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu trọng điểm, ban hành bộ chỉ số đánh giá hiệu quả hoạt động, đồng thời hoàn thiện quy định về tổ chức, quản trị và cơ chế khai thác dùng chung.

Đề án cũng cho phép các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu sử dụng nguồn thu hợp pháp từ dịch vụ để tái đầu tư, đồng thời áp dụng cơ chế tuyển dụng và trả lương theo thỏa thuận, gắn với vị trí việc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ nhằm thu hút chuyên gia chất lượng cao.

Trong lĩnh vực đầu tư, Chính phủ yêu cầu thực hiện đầu tư theo vòng đời dự án, bảo đảm đồng bộ về hạ tầng, thiết bị, nhân lực và cơ chế vận hành. Việc đầu tư mới chỉ được thực hiện khi hạ tầng hiện có không thể đáp ứng thông qua nâng cấp, kết nối, chia sẻ hoặc thuê dịch vụ.

Nguồn lực thực hiện đề án sẽ được huy động từ ngân sách trung ương, ngân sách địa phương, doanh nghiệp và các nguồn vốn hợp pháp khác. Nhà nước khuyến khích áp dụng cơ chế đồng đầu tư, hợp tác công tư và thu hút doanh nghiệp công nghệ tham gia đầu tư, đặt hàng nghiên cứu, thử nghiệm và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.