Việt Nam – Đức mở rộng hợp tác, hướng tới làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao

Thực hiện kế hoạch công tác năm 2026, đoàn công tác Bộ Xây dựng Việt Nam do Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng dẫn đầu đã có chuyến thăm và làm việc tại Cộng hòa Liên bang Đức, tập trung trao đổi kinh nghiệm, tìm kiếm cơ hội hợp tác và thúc đẩy chuyển giao công nghệ phục vụ triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Tăng cường trao đổi về công nghệ và quản lý đường sắt

Ngày 21/9/2026, tại Đức, đoàn công tác Bộ Xây dựng đã làm việc với các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và tổ chức hàng đầu của Đức trong lĩnh vực đường sắt. Tham dự chương trình có Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Cộng hòa Liên bang Đức Nguyễn Đắc Thành.

Đoàn công tác Bộ Xây dựng Việt Nam làm việc với các cơ quan và doanh nghiệp Đức về hợp tác đường sắt tốc độ cao. Ảnh: BXD.

Về phía Đức có Quốc vụ khanh Bộ Giao thông vận tải Liên bang Đức Ulrich Lange, Quốc vụ khanh Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức, Tiến sĩ Thomas Steffen, đại diện Bộ Ngoại giao Đức cùng lãnh đạo Siemens Mobility, Tập đoàn Đường sắt Đức (DB) và Hiệp hội Công nghiệp đường sắt Đức (VDB).

Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh Việt Nam đánh giá cao thế mạnh của Đức về khoa học - công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý an toàn, công nghiệp đường sắt, tài chính xuất khẩu và đào tạo nguồn nhân lực.

Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng trao đổi với các đối tác Đức về chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển công nghiệp đường sắt.. Ảnh: BXD.

Theo đó, Việt Nam mong muốn thiết lập các kênh trao đổi thực chất, lâu dài giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp hai nước trong lĩnh vực đường sắt.

Đây được xem là những nội dung có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị Báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Theo thông tin được đoàn công tác trao đổi, dự án có chiều dài khoảng 1.541 km, đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350 km/h, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa, dự kiến cơ bản hoàn thành vào năm 2035.

Chuyển giao công nghệ là yêu cầu trọng tâm

Theo Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, việc lựa chọn công nghệ hiện đại, đồng bộ, an toàn, hiệu quả và phù hợp với điều kiện Việt Nam có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả lâu dài của dự án.

Cùng với đó là yêu cầu kiểm soát chi phí vòng đời, tổ chức quản lý dự án, đào tạo nguồn nhân lực và xây dựng năng lực vận hành, bảo trì độc lập.

Việt Nam cũng quan tâm đến kiến trúc hệ thống mở, khả năng tương thích giữa các hệ thống và hạn chế phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất.

Đáng chú ý, chuyển giao công nghệ được Việt Nam xác định là một trong những yêu cầu tiên quyết trong quá trình xem xét hợp tác với các doanh nghiệp, đối tác nước ngoài về đường sắt tốc độ cao.

Thứ trưởng đề nghị các doanh nghiệp Đức, trong đó có Siemens Mobility, DB và các doanh nghiệp thuộc Hiệp hội Công nghiệp đường sắt Đức, nghiên cứu những phương án hợp tác thực chất với Việt Nam.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc cung cấp sản phẩm, thiết bị và dịch vụ mà hướng tới chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển doanh nghiệp và chuỗi cung ứng trong nước; từng bước hình thành năng lực sản xuất, vận hành, bảo trì và làm chủ công nghệ đường sắt tại Việt Nam.

Đây cũng là những nội dung Việt Nam cần tiếp tục nghiên cứu trong quá trình chuẩn bị dự án, bao gồm phạm vi chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực, phát triển nhà cung cấp và xây dựng cơ sở sản xuất, bảo trì tại Việt Nam.

Tìm kiếm kinh nghiệm từ quy hoạch đến vận hành

Trong chương trình làm việc, đoàn Việt Nam đề nghị Bộ Giao thông vận tải Liên bang Đức chia sẻ kinh nghiệm về quy hoạch mạng lưới đường sắt tốc độ cao, mô hình đầu tư, tổ chức thực hiện dự án và phân định trách nhiệm giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan an toàn, chủ sở hữu và đơn vị quản lý kết cấu hạ tầng.

Các nội dung về kiểm soát tổng mức đầu tư, tiến độ, chất lượng và rủi ro đối với những dự án quy mô lớn cũng được quan tâm. Hai bên đồng thời trao đổi về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, đánh giá và chứng nhận an toàn độc lập cũng như tổ chức quản lý an toàn trong khai thác.

Với Bộ Kinh tế và Năng lượng Liên bang Đức, đoàn Việt Nam tìm hiểu các mô hình huy động tài chính, tín dụng xuất khẩu, bảo lãnh rủi ro và tài chính xanh; đồng thời nghiên cứu khả năng kết hợp giữa giải pháp công nghệ, nguồn vốn và dịch vụ đối với các dự án đường sắt quy mô lớn.

Đối với Tập đoàn Đường sắt Đức, nội dung trao đổi tập trung vào quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống đường sắt tốc độ cao, quản lý tài sản kết cấu hạ tầng theo vòng đời, tổ chức vận tải và quản lý nhà ga.

Trong khi đó, với Siemens Mobility, phía Việt Nam quan tâm đến các giải pháp tổng thể về đoàn tàu, điện khí hóa, thông tin - tín hiệu, điều khiển chạy tàu, viễn thông, depot, bảo trì và các chỉ tiêu về độ tin cậy, an toàn, chi phí vòng đời.

Kinh nghiệm Berlin cho định hướng TOD tại Việt Nam

Cũng trong khuôn khổ chuyến công tác, đoàn Bộ Xây dựng khảo sát Nhà ga Trung tâm Berlin (Berlin Hauptbahnhof), tìm hiểu mô hình tổ chức vận hành, khai thác nhà ga và kết nối giữa đường sắt tốc độ cao, đường sắt liên vùng, đường sắt đô thị với các phương thức vận tải công cộng khác.

Đoàn công tác Bộ Xây dựng khảo sát Nhà ga Trung tâm Berlin, tìm hiểu mô hình kết nối giao thông và phát triển đô thị theo định hướng TOD. Ảnh: BXD.

Đoàn tập trung tìm hiểu cách thức tổ chức luồng hành khách, bố trí không gian giao thông nhiều tầng và khả năng kết nối giữa các loại hình vận tải. Đồng thời, mô hình kết hợp chức năng giao thông với dịch vụ thương mại, tiện ích công cộng và phát triển đô thị xung quanh đầu mối vận tải cũng được khảo sát.

Berlin Hauptbahnhof được tổ chức theo mô hình nhà ga đa tầng, kết nối nhiều loại hình vận tải và tích hợp các chức năng thương mại, dịch vụ. Mô hình này góp phần nâng cao khả năng chuyển tuyến, tạo thuận lợi cho hành khách và phát huy vai trò của nhà ga như một trung tâm kết nối giao thông và phát triển đô thị.

Những kinh nghiệm từ Berlin được xác định là nguồn tham khảo đối với quá trình quy hoạch hệ thống ga của Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đồng thời phục vụ định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD - phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng.

Kết thúc chương trình làm việc, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng đề nghị hai bên tiếp tục duy trì các đầu mối phối hợp và tổ chức những phiên trao đổi chuyên sâu về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, mô hình quản lý - vận hành, đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ.