Việt Nam dừng sóng 2G sau 3 thập kỷ

Việt Nam đặt mục tiêu đạt 99% dân số được phủ sóng mạng di động 5G vào năm 2030. Ảnh: Viettel.

Trước đó, từ ngày 16/9/2024, các nhà mạng đã ngừng cung cấp dịch vụ cho thiết bị đầu cuối chỉ hỗ trợ 2G. Lộ trình triển khai gần hai năm đã tạo khoảng thời gian cần thiết để người dân thay đổi thiết bị, nhà mạng mở rộng vùng phủ 4G và hệ sinh thái dịch vụ từng bước chuyển sang công nghệ mới.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, sau hơn ba thập kỷ, 2G đã hoàn thành vai trò lịch sử của mình. Công nghệ từng đưa điện thoại di động trở thành phương tiện liên lạc phổ biến giờ đây không còn phù hợp với nhu cầu kết nối của nền kinh tế số.

Các băng tần 900 MHz và 1800 MHz từng được sử dụng cho GSM sẽ được quy hoạch lại cho hệ thống thông tin di động mặt đất công cộng IMT.

Từ ngày 16/9, băng tần 890-915 MHz và 935-960 MHz được quy hoạch lại, chia thành các khối để phục vụ hệ thống thông tin di động hiện đại.

Điều này có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu dữ liệu di động ngày càng tăng. Khi người dùng chuyển từ thoại, SMS sang video, mạng xã hội, thương mại điện tử, ngân hàng số, dịch vụ công trực tuyến và các ứng dụng thời gian thực, giá trị của phổ tần không còn nằm ở việc duy trì một công nghệ cũ mà ở khả năng cung cấp dung lượng dữ liệu lớn hơn với chất lượng tốt hơn.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng xác định việc dừng hoàn toàn 2G nhằm tận dụng tài nguyên tần số cho các công nghệ hiện đại hơn, cải thiện chất lượng mạng 4G, tối ưu chi phí vận hành và khai thác của doanh nghiệp.

Trước đây, điện thoại 2G chủ yếu đáp ứng nhu cầu nghe, gọi và nhắn tin. Thì nay, điện thoại thông minh 4G/5G đang trở thành một thiết bị đầu cuối để người dân tiếp cận hệ sinh thái số: định danh điện tử, thanh toán số, ngân hàng trực tuyến, dịch vụ công, thương mại điện tử, giáo dục và y tế từ xa.

Vì vậy, quá trình tắt 2G cũng đồng thời là quá trình mở rộng khả năng tham gia vào xã hội số của người dân. Đây là lý do cơ quan quản lý yêu cầu các doanh nghiệp không chỉ dừng công nghệ cũ mà phải đồng thời bảo đảm vùng phủ 4G thay thế, hỗ trợ người dùng chuyển đổi thiết bị và tăng cường truyền thông tới từng nhóm thuê bao.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng đặt ra một yêu cầu kỹ thuật mà người dùng cần đặc biệt lưu ý, không phải cứ điện thoại có 4G là chắc chắn gọi thoại được sau khi tắt 2G.

Một số thiết bị 4G nhưng không hỗ trợ hoặc chưa kích hoạt VoLTE có thể gặp vấn đề với cuộc gọi thoại khi mạng 2G không còn. Đây là lý do các nhà mạng đang khuyến nghị người dùng kiểm tra thiết bị, SIM và kích hoạt tính năng VoLTE trước thời điểm 15/9.

Về dài hạn, việc tắt 2G còn tạo tiền đề để Việt Nam tiếp tục tinh gọn các thế hệ mạng cũ, tập trung nguồn lực cho 4G, 5G và những công nghệ di động tiếp theo. Việt Nam đang chuyển từ bài toán "phủ sóng để có thể liên lạc" sang bài toán "hạ tầng số chất lượng cao để phát triển kinh tế số và xã hội số".

Chưa kể, việc chuyển sang 4G/5G còn giúp tăng cường bảo mật cho người dùng. Mạng 2G được thiết kế từ đầu thập niên 1990 với cơ chế xác thực một chiều, tạo ra lỗ hổng để kẻ gian có thể dựng trạm phát sóng giả, ép điện thoại kết nối 2G và gửi các tin nhắn mạo danh nhằm lừa đảo. 

Với 4G và 5G, lỗ hổng này được khắc phục; khi sóng 2G được dừng hoàn toàn, điện thoại không còn dò tìm và kết nối với mạng 2G, khiến các trạm phát sóng giả dựa trên công nghệ cũ không còn khả năng tiếp cận thiết bị.

Vì thế, ngày 15/9/2026 là thời điểm một phần lịch sử viễn thông Việt Nam khép lại để mở ra một giai đoạn mới, trong đó tài nguyên tần số được khai thác hiệu quả hơn, mạng di động hiện đại hơn và thiết bị điện thoại trở nên hiệu quả hơn để người dân bước vào nền kinh tế số.

Đến thời điểm tắt sóng 2G, theo thông tin từ Viettel, 99% khách hàng nhà mạng này đã sử dụng đầy đủ cả thoại lẫn dữ liệu trên mạng 4G/5G. Chỉ với 1% còn lại, Viettel tiếp tục các chương trình ưu đãi và hỗ trợ chuyển đổi sau khi tắt trạm, bảo đảm tất cả các vấn đề của khách hàng đều được giải quyết triệt để.

Nhà mạng này cũng đặt mục tiêu năm 2026 đạt khoảng 50.000 vị trí trạm, phủ 97% dân số.