Việt Nam - EU: Định hình tương lai kinh tế xanh và chuỗi giá trị mới

Tham dự Diễn đàn, về phía Việt Nam có Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái; bà Nguyễn Thảo Hiền - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương); lãnh đạo và đại diện các Cục, Vụ chuyên môn thuộc các Bộ, ngành liên quan; đại diện hơn 20 Sở Công Thương các tỉnh, thành phố tham dự trực tiếp và trực tuyến cùng đại diện các Hiệp hội, doanh nghiệp Việt Nam.

Về phía Liên minh châu Âu (EU) và Ngoại giao đoàn có ông Julien Guerrier - Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam; ông Philipp Agathonos - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Áo tại Việt Nam; ông Pieter Leenknegt - Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Bỉ tại Việt Nam; bà Joanna Skoczek - Đại sứ / Trưởng Phái đoàn Đại sứ quán Cộng hòa Ba Lan tại Việt Nam; ông Noel Clehane - Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC); ông Torben Minko - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cùng đại diện Đại sứ quán các quốc gia thành viên EU, các tổ chức quốc tế và Đoàn doanh nghiệp châu Âu.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh kinh tế và thương mại toàn cầu tiếp tục có nhiều biến động; chuyển đổi xanh,đổi mới công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang trở thành những xu hướng chủ đạo, đặt ra nhiều yêu cầu đổi mới đối với sự phát triển của nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp

Đây là lần thứ 9 Bộ Công Thương tổ chức sự kiện quan trọng này nhằm duy trì kênh tương tác thiết thực, cập nhật giữa các cơ quan quản lý hai bên và cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam - EU trong đối thoại chính sách, phát triển thị trường, kết nối thương mại và đầu tư. Diễn đàn đã trở thành điểm hẹn thường niên để các đối tác, doanh nghiệp trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc và tìm kiếm các cơ hội hợp tác mới.

Diễn đàn diễn ra trong bối cảnh kinh tế và thương mại toàn cầu tiếp tục có nhiều biến động; chuyển đổi xanh, đổi mới công nghệ và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang trở thành những xu hướng chủ đạo, đặt ra nhiều yêu cầu đổi mới đối với sự phát triển của nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, Việt Nam và Liên minh châu Âu sở hữu nhiều tiềm năng và dư địa để tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, công nghiệp, năng lượng, logistics và phát triển chuỗi giá trị bền vững.

Trước những biến động sâu sắc mang tính chiến lược của tình hình thế giới, kinh tế Việt Nam vẫn duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực, thể hiện khả năng chống chịu, thích ứng và triển vọng phát triển khả quan. Cùng với mạng lưới 16 hiệp định thương mại tự do (FTA) rộng khắp, môi trường kinh doanh - đầu tư ổn định, năng lực sản xuất từng bước được nâng cao và vị trí chiến lược tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất, thương mại ổn định và là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Nhờ đó, Việt Nam trở thành lựa chọn ưu tiên trong chiến lược đa dạng hóa nguồn cung và chuyển dịch đầu tư của nhiều đối tác quốc tế, trong đó có các doanh nghiệp châu Âu.

Chuyển dịch động lực tăng trưởng sang nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất

Hiện nay, Chính phủ Việt Nam đang đặt ra nhiều nhóm mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP hai con số (từ 10%/năm trở lên) trong giai đoạn 2026 - 2030, quyết tâm đưa Việt Nam vào top 30 nền kinh tế lớn nhất thế giới đến năm 2030.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh, EU là đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam không chỉ bởi trình độ phát triển, quy mô thị trường mà còn bởi sự bổ trợ lớn trong cơ cấu kinh tế, thương mại cũng như nhiều điểm tương đồng về định hướng phát triển

Khai mạc Diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái nhấn mạnh: “Trong lộ trình hiện thực hóa mục tiêu, nguồn lực từ bên ngoài và hợp tác quốc tế có vai trò hết sức quan trọng. Trong đó, EU nổi lên là đối tác chiến lược hàng đầu của Việt Nam không chỉ bởi trình độ phát triển, quy mô thị trường mà còn bởi sự bổ trợ lớn trong cơ cấu kinh tế, thương mại cũng như nhiều điểm tương đồng về định hướng phát triển.”

Nhìn lại chặng đường hợp tác, việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện cùng đòn bẩy từ Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đã củng cố nền tảng tăng trưởng vững chắc, thúc đẩy các hoạt động giao thương, đầu tư đi vào thực chất và hiệu quả hơn. Sau hơn 4 năm thực thi Hiệp định, thương mại song phương tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với nhiều chuyển biến rõ nét cả về quy mô, cơ cấu thị trường và mặt hàng. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam, là thị trường xuất khẩu thứ ba và là thị trường nhập khẩu lớn thứ sáu. Ở chiều ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN và nằm trong top 10 nhà cung ứng hàng hóa hàng đầu sang EU.

Thứ trưởng Lương Hoàng Thái cho biết: “Không thể phủ nhận, Hiệp định Thương mại Tự do là một trong những hiệp định mang lại kết quả đáng ghi nhận nhất trong số các hiệp định tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã tham gia. Thời gian tới, chúng tôi không chỉ kỳ vọng EU là thị trường chủ lực của hàng hóa Việt Nam mà còn trở thành đối tác chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong nâng cấp thương mại và hợp tác, liên kết, xây dựng chuỗi cung ứng toàn diện, tự chủ, nâng chuẩn phát triển, tính bền vững và vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.”

EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ tư của Việt Nam, là thị trường xuất khẩu thứ ba và là thị trường nhập khẩu lớn thứ sáu; ở chiều ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong khối ASEAN và nằm trong top 10 nhà cung ứng hàng hóa hàng đầu sang EU

Việt Nam mong muốn tăng tỷ trọng các sản phẩm có hàm lượng công nghệ, chế biến sâu và giá trị gia tăng cao khi hợp tác với EU; đồng thời có nhu cầu lớn nhập khẩu máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, công nghệ tiên tiến, giải pháp xanh và tuần hoàn từ châu Âu. Với lợi thế về công nghệ, trình độ quản trị và tiềm năng tài chính của EU, Việt Nam kêu gọi các nguồn lực từ đối tác châu Âu triển khai các chương trình hỗ trợ kỹ thuật,chuyển giao công nghệ, đầu tư vốn vào các dự án cụ thể về chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, chuyển đổi năng lượng và kinh tế tuần hoàn.

Trong thời gian tới, Việt Nam cũng mong muốn EU, với tư cách là thành viên quan trọng và là đầu mối của Nhóm Hợp tác Đối tác Quốc tế (IPG), tiếp tục cụ thể hóa các hỗ trợ về tài chính, chuyển giao công nghệ để hiện thực hóa các dự án phù hợp; thúc đẩy chương trình Chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) trở thành kênh huy động vốn dài hạn, đủ hấp dẫn theo thị trường với sự tham gia của nhiều bên.

Thứ trưởng Lương Hoàng Thái khẳng định Bộ Công Thương cam kết tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, giúp các đối tác châu Âu yên tâm phát triển lâu dài và hiệu quả tại Việt Nam

“So với nền tảng quan hệ giữa hai bên, cùng đòn bẩy từ Hiệp định Thương mại Tự do song phương cũng như kỳ vọng từ Hiệp định Bảo hộ Đầu tư giữa hai bên, dư địa hợp tác về kinh tế, thương mại, đầu tư còn rất lớn. Tuy nhiên, để đón đầu và hiện thực hóa cơ hội mới cũng đặt ra bài toán không dễ, đòi hỏi nỗ lực chung của cả hai bên, trong đó có sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp; đặc biệt trong bối cảnh tình hình quốc tế vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp và rủi ro”, Thứ trưởng Lương Hoàng Thái khẳng định.

Hiện nay, động lực tăng trưởng đang chuyển dịch mạnh mẽ từ lợi thế thuế quan đơn thuần sang nâng cao năng lực cạnh tranh thực chất. Trong đó, giá trị gia tăng, tiêu chuẩn phát triển bền vững và khả năng thích ứng trở thành yếu tố quyết định để doanh nghiệp khai thác hiệu quả các khuôn khổ hợp tác sẵn có. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Công Thương đánh giá cao và mong muốn các hiệp hội doanh nghiệp châu Âu tiếp tục phát huy vai trò cầu nối chiến lược - gắn kết cộng đồng doanh nghiệp với cơ quan quản lý, kết nối nguồn lực châu Âu với năng lực sản xuất trong nước, đưa các ý tưởng hợp tác thành dự án khả thi. Đồng thời, Thứ trưởng Lương Hoàng Thái khẳng định Bộ Công Thương cam kết tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, giúp các đối tác châu Âu yên tâm phát triển lâu dài và hiệu quả tại Việt Nam.

EU cam kết đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình chuyển đổi xanh

Phát biểu tại Diễn đàn, ông Julien Guerrier - Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) tại Việt Nam đánh giá cao sự phát triển năng động, khả năng chống chịu và khát vọng vươn lên của nền kinh tế Việt Nam.Đại sứ nhấn mạnh việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện cũng như chuyến thăm Brussels của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vừa qua đã tạo động lực chính trị mạnh mẽ. Tuy nhiên, nhiệm vụ quan trọng hiện nay là cụ thể hóa mối quan hệ đối tác này thành các kết quả hữu hình cho nền kinh tế và cộng đồng doanh nghiệp hai bên.

ông Julien Guerrier - Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Liên minh châu Âu (EU) khẳng định, EU coi Việt Nam là đối tác chiến lược, đáng tin cậy và mong muốn cùng hợp tác để biến các động lực chính trị thành cơ hội kinh doanh cụ thể, chuyển hóa thương mại thành sự thịnh vượng cân bằng, bền vững

Đánh giá về Hiệp định EVFTA, Đại sứ Julien Guerrier cho biết đây tiếp tục là trụ cột làm sâu sắc hơn các liên kết thương mại và đầu tư, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại hàng đầu của EU trong khối ASEAN và thứ 16 trên toàn cầu. Để khai thác tối đa tiềm năng của Hiệp định, Đại sứ khuyến nghị Việt Nam tăng cường tính minh bạch, tính dự đoán và tính nhất quán trong chính sách. EU ủng hộ mạnh mẽ các nỗ lực của Việt Nam nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang quản lý dựa trên đánh giá rủi ro, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) và nâng cao hiệu quả bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Về định hướng hợp tác thời gian tới, Đại sứ EU chỉ ra dư địa phát triển giữa hai bên còn rất lớn, tập trung vào kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, logistics và các ngành công nghiệp tương lai. Thông qua Quan hệ Đối tác Chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) và Sáng kiến cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) với cam kết đầu tư hàng trăm triệu euro, EU sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trên lộ trình phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050 và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại chính sách minh bạch, Đại sứ Julien Guerrier khẳng định: “EU coi Việt Nam là đối tác chiến lược và đáng tin cậy. Chúng tôi mong muốn cùng hợp tác để biến các động lực chính trị thành cơ hội kinh doanh cụ thể, chuyển hóa thương mại thành sự thịnh vượng cân bằng, bền vững và biến các khát vọng chung thành những dự án thực tế mang lại lợi ích cho người dân hai bên.”

Ông Noel Clehane - Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC) cho biết, giá trị mà doanh nghiệp châu Âu mang lại không chỉ là nguồn vốn tài chính mà còn là công nghệ tiên tiến, năng lực quản trị, hỗ trợ đào tạo nhân lực và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu - Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Đại diện cho cộng đồng doanh nghiệp châu Âu, ông Noel Clehane - Phó Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh EU - ASEAN (EU-ABC) nhấn mạnh, trong bối cảnh các chuỗi giá trị toàn cầu đang được định hình lại, Việt Nam sở hữu những lợi thế hết sức thuyết phục để đón nhận dòng vốn đầu tư, công nghệ và các quan hệ hợp tác từ châu Âu. Phó Chủ tịch EU-ABC đánh giá dư địa hợp tác tới đây không chỉ dừng lại ở việc thu hút thêm dự án mà quan trọng hơn là thu hút dòng vốn chất lượng cao, tạo ra nhiều giá trị gia tăng hơn. Định hướng này hoàn toàn phù hợp với chính sách của Việt Nam về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo ông Noel Clehane, giá trị mà doanh nghiệp châu Âu mang lại không chỉ là nguồn vốn tài chính mà còn là công nghệ tiên tiến, năng lực quản trị, hỗ trợ đào tạo nhân lực và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Đặc biệt, tính bền vững hiện nay đã trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Do đó, hai bên còn rất nhiều dư địa hợp tác trong các lĩnh vực sản xuất sạch, chuyển đổi năng lượng, logistics bền vững và tài chính xanh.

Đánh giá cao vai trò của Hiệp định EVFTA và sự đồng hành của Bộ Công Thương, Phó Chủ tịch EU-ABC khẳng định: “Chúng tôi mong muốn đồng hành cùng Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo với tư cách là những đối tác lâu dài; cùng xây dựng các ngành công nghiệp có năng lực cạnh tranh, củng cố các chuỗi giá trị trong nước và khu vực, hỗ trợ quá trình chuyển đổi xanh, đồng thời tăng cường hơn nữa kết nối giữa Việt Nam với thị trường châu Âu và ASEAN.”

Tháo gỡ nút thắt chuỗi cung ứng và thu hút dòng vốn chất lượng cao

Trong khuôn khổ Diễn đàn, các phiên tham luận chuyên đề và tọa đàm đã tập trung mổ xẻ những vấn đề quan trọng về chiến lược phát triển và kết nối chuỗi giá trị. Các đại biểu đã trình bày nhiều tham luận xoay quanh trọng tâm chuyển đổi năng lượng tại Việt Nam, các chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư chất lượng cao từ châu Âu cũng như những giải pháp quản trị rủi ro và tối ưu hóa dịch vụ logistics trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu biến động.

Các đại biểu trình bày tham luận trong khuôn khổ Diễn đàn

Tiếp nối phiên tham luận, tại tọa đàm chuyên đề với chủ đề “Triển vọng hợp tác phát triển chuỗi giá trị mới trước bối cảnh toàn cầu không ngừng biến động”, các diễn giả từ đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội, doanh nghiệp lớn và cộng đồng doanh nghiệp trong và ngoài nước đã thảo luận về sự chuyển dịch trong bức tranh thương mại song phương Việt Nam - EU. Các ý kiến trao đổi đã làm rõ lợi thế cạnh tranh của Việt Nam dưới góc nhìn của khối đầu tư châu Âu, đồng thời đánh giá những điều chỉnh chiến lược kinh doanh trước các quy định mới trên thị trường quốc tế. Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chia sẻ bài học thực tiễn trong hoạt động xuất nhập khẩu, giải pháp mở rộng thị trường, cơ hội tiếp cận nguồn tài chính xanh cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, cũng như tiềm năng đẩy mạnh chuyển giao công nghệ.

Tọa đàm chuyên đề với chủ đề “Triển vọng hợp tác phát triển chuỗi giá trị mới trước bối cảnh toàn cầu không ngừng biến động”

Bế mạc Diễn đàn, ông Torben Minko - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) nhận định, việc xây dựng các chuỗi giá trị mới trong bối cảnh chuyển đổi xanh đòi hỏi phải có dòng vốn đầu tư chất lượng, quá trình thực thi chính sách có tính dự báo và nguồn nhân lực có kỹ năng phù hợp. Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Torben Minko đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, về chuyển hóa tiềm năng đầu tư thành cơ hội cụ thể, cần tăng cường tạo thuận lợi thương mại,làm rõ tiêu chuẩn xanh và hỗ trợ doanh nghiệp - đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) - về mặt kỹ thuật, nguồn tài chính để tuân thủ quy định truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững. Dẫn chứng từ Khảo sát Chỉ số Niềm tin Kinh doanh (BCI) của EuroCham, đại diện EuroCham chỉ ra rằng rào cản hành chính và sự thiếu nhất quán trong thực thi đang làm chậm tiến độ dự án, phân tán nguồn lực của doanh nghiệp. Do đó, ưu tiên chung là phải rà soát, giải quyết triệt để các điểm nghẽn thủ tục.

Thứ hai, về phát huy cam kết đầu tư lâu dài, kết quả khảo sát BCI cho thấy 90% doanh nghiệp châu Âu sẵn sàng giới thiệu Việt Nam là điểm đến đầu tư và 23% có tầm nhìn cam kết trên 20 năm. Để củng cố tính chống chịu của chuỗi cung ứng, các nhà đầu tư châu Âu sẵn sàng đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung nội địa, hợp tác kỹ thuật và chia sẻ kinh nghiệm giúp nhà cung cấp Việt Nam nâng cao năng lực, từ đó cùng phát triển bền vững.

Thứ ba, về đặt con người và năng lực nội địa ở vị trí trung tâm,dù 52% doanh nghiệp đánh giá nguồn nhân lực là lợi thế cạnh tranh của Việt Nam, nhưng vẫn còn tình trạng thiếu hụt nhân tài cho các ngành kinh tế mới như năng lượng sạch, hệ thống số, logistics xanh. Sự hợp tác giữa doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, kết hợp với việc nâng cao năng lực thực thi của bộ máy hành chính địa phương sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa các chính sách phát triển.

Với sự tham gia đông đảo của đại diện các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hai bên, Diễn đàn Hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) năm 2026 đã mở ra nhiều định hướng hợp tác thực chất

Nhấn mạnh tình cảm và sự đồng hành chiến lược của cộng đồng doanh nghiệp châu Âu, ông Torben Minko khẳng định: “Đối với nhiều doanh nghiệp EuroCham, Việt Nam là nơi họ xây dựng sự nghiệp và thành công của chúng tôi gắn liền với sự phát triển của các đối tác Việt Nam. EuroCham cam kết tiếp tục duy trì đối thoại chặt chẽ với Chính phủ Việt Nam để chuyển hóa các ưu tiên chính sách thành kết quả hợp tác thiết thực.”

Với sự tham gia đông đảo của đại diện các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hai bên, Diễn đàn Hợp tác kinh tế - thương mại Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) năm 2026 đã mở ra nhiều định hướng hợp tác thực chất. Sự chủ động từ phía Việt Nam cùng cam kết lâu dài từ EU sẽ là nền tảng vững chắc để chuyển hóa các dư địa hợp tác thành các dự án cụ thể, đưa chuỗi giá trị song phương lên tầm cao mới.