Đưa hương quế bay xa

Chúng tôi đến HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên vào ngày cuối tháng 10. Vừa bước vào khu xưởng sản xuất đã nghe tiếng máy nổ giòn tan và mùi tinh dầu quế thoảng trong gió. Trong khu xưởng với nhiều máy móc, người phụ nữ bé nhỏ trong trang phục dân tộc Tày đang cùng các công nhân xả khí nén từ chiếc nồi hơi lớn, kết thúc một mẻ nấu tinh dầu quế để chuyển sang mẻ khác. Đó là chị Lò Thị Liên - Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên.

Tuy là phụ nữ, nhưng chị Liên rất am hiểu quy trình vận hành hệ thống máy móc hiện đại chiết xuất tinh dầu. Mỗi nồi tinh dầu cần 1.800 kg cành lá quế tươi, sau hơn 1 giờ đồng hồ sẽ chiết xuất được khoảng 13 lít tinh dầu quế, tương đương 13 kg. Đối với sả thì nhẹ hơn, nên mỗi nồi tối đa chỉ sản xuất được 6 lít tinh dầu. Trong quá trình sản xuất, việc chiết xuất tinh dầu quế cũng khác tinh dầu sả vì đặc tính khác nhau. Những cành, lá quế và lá sả sau khi ép tinh dầu sẽ được tận dụng làm nguyên liệu cho lò đốt nên tiết kiệm được nhiều chi phí.

Những lọ tinh dầu quế, tinh dầu sả của HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên được đóng hộp gọn gàng gắn thương hiệu sản phẩm OCOP 4 sao, với chị Liên, đó là hành trình dài. Trước năm 2020, chị Liên thu mua cành lá quế trên địa bàn bán cho các công ty, nhà máy chế biến tinh dầu, sau đó lại là người nhận tinh dầu để bán ra thị trường. Từ năm 2020, sau khi tích lũy kinh nghiệm và được sự động viên của cấp ủy, chính quyền xã, chị thành lập HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên, chuyên thu mua nguyên liệu, sản xuất và kinh doanh sản phẩm tinh dầu quế, tinh dầu sả. Với sự năng động, sáng tạo trong kinh doanh, chị Liên đã xây dựng thành công thương hiệu Tinh dầu quế Bảo Yên và Tinh dầu Sả Bảo Yên, được công nhận là sản phẩm OCOP 4 sao vào năm 2021.

Sau 6 năm hoạt động, đến nay HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Vĩnh Yên có 13 thành viên, với 21 ha quế của các thành viên và liên kết thêm với 265 hộ các dân tộc Mông, Dao trồng quế trên địa bàn. Từ sản xuất tinh dầu thủ công, đến nay, HTX đã đầu tư hệ thống nhà xưởng, máy móc hiện đại, mỗi năm sản xuất khoảng 1,5 tấn tinh dầu quế, doanh thu 3,5 tỷ đồng. Trừ chi phí, lợi nhuận đem lại đạt 600 triệu đồng/năm.

Điều đáng nói là HTX đã giúp hàng trăm hộ dân trồng quế yên tâm sản xuất và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 12 lao động địa phương, với thu nhập mỗi tháng trên 10 triệu đồng/người. Sản phẩm tinh dầu quế và tinh dầu sả giờ đây không chỉ được bán trên địa bàn tỉnh mà còn được xuất bán đi nhiều tỉnh thành trong cả nước và được một số doanh nghiệp thu mua để xuất khẩu ra nước ngoài.

Tiếp xúc với chị Lò Thị Liên, điều khiến chúng tôi ấn tượng không phải là một giám đốc HTX nhạy bén trong kinh doanh mà là sự mộc mạc và giản dị của một người phụ nữ dân tộc Tày. Chị Liên chia sẻ: "Mình sinh ra và lớn lên ở thôn Nậm Pạu, xã Vĩnh Yên cũ, trong gia đình nhà nông nghèo khó, nên từ nhỏ đã phải lao động rất vất vả để giúp đỡ bố mẹ". Hành trình xây dựng cơ nghiệp của chị cũng là một hành trình vượt qua vô vàn gian khó.

Do gia đình quá khó khăn nên chị Liên phải nghỉ học giữa chừng để giúp gia đình. Sau này khi lớn lên, không chỉ làm nương, làm ruộng, trồng quế, chị Liên còn thu mua các nông sản của người dân trong vùng để bán lại kiếm thêm thu nhập. Những chuyến buôn bán ngược xuôi tuy vất vả nhưng giúp chị có tiền trang trải cuộc sống, nuôi các em ăn học.

Để có thêm kiến thức, chị Liên không chỉ học từ thực tế mà còn tích cực học trên mạng Internet, tham gia các khóa học kinh doanh online, học cách bán hàng trên các nền tảng mạng xã hội.

Chị Lò Thị Liên chia sẻ: "Trên địa bàn xã Nghĩa Đô có khoảng 7.000 ha quế, là cây trồng chủ lực của người dân. Vậy nhưng muốn sản xuất, kinh doanh bền vững và giúp người nông dân có cuộc sống ấm no thì những sản phẩm sản xuất ra từ cây quế phải có chất lượng nên tôi đã cố gắng xây dựng thương hiệu sản phẩm tinh dầu quế và tinh dầu sả của vùng đất Bảo Yên. Từ khi 2 sản phẩm được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao, nhiều đơn vị biết đến đã đặt mua với số lượng lớn, mở ra một trang mới cho sự phát triển của HTX. Giờ đây, sản phẩm tinh dầu quế, tinh dầu sả Bảo Yên đã có mặt trên kệ hàng ở khắp các tỉnh thành trong cả nước".

Với hệ thống máy móc đã có, việc nâng cao chất lượng sản phẩm tinh dầu đã được giải quyết, nhưng vẫn còn không ít khó khăn về nguồn nguyên liệu, vùng nguyên liệu quế hữu cơ. Trong thời gian tới, HTX mong muốn được các cấp, ngành hỗ trợ để đầu tư đồng bộ dây chuyền máy móc, tiếp tục mở rộng liên kết với các hộ dân trồng quế và sả trên địa bàn, tạo vùng nguyên liệu bền vững để sản xuất kinh doanh thuận lợi. Từ đó, giúp người dân yên tâm sản xuất và tạo thêm việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương.