Việt Nam-Ireland: Bước chuyển mình mạnh mẽ

Việc Việt Nam chính thức khai trương Đại sứ quán tại thủ đô Dublin ngày 26/3, ngay trước thềm kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Ireland (5/4/1996-5/4/2026), tạo thêm xung lực mới cho quan hệ song phương. Cùng với sự kiện Ireland đã mở Đại sứ quán tại Hà Nội từ năm 2005, việc hai nước hiện diện ngoại giao ở cấp Đại sứ quán tại thủ đô của nhau thể hiện rõ quyết tâm đưa quan hệ phát triển thực chất, hiệu quả hơn.

Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh, sự kiện không chỉ mở ra một giai đoạn phát triển mới mà còn khẳng định cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác toàn diện với Ireland trên các lĩnh vực từ chính trị, thương mại, giáo dục, khoa học - công nghệ đến văn hóa và giao lưu nhân dân. Đại sứ quán sẽ là cầu nối tăng cường kết nối hợp tác, đồng thời hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam tại Ireland ngày càng hiệu quả, thiết thực hơn.

Việc thành lập Đại sứ quán cũng cụ thể hóa cam kết cấp cao trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ireland của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 10/2024, qua đó thể hiện sự quan tâm của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với đông đảo cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Ireland, đồng thời tạo nền tảng để triển khai các thỏa thuận hợp tác đã đạt được, đặc biệt trong giáo dục đại học và phát triển xanh, phát triển bền vững.

Hợp tác ngày càng thực chất

Nhìn lại ba thập kỷ, quan hệ Việt Nam - Ireland được xây dựng trên nền tảng vững chắc từ sự tương đồng lịch sử và quá trình hợp tác phát triển hiệu quả. Trong giai đoạn đầu, hợp tác tập trung vào hỗ trợ phát triển, nhất là tại khu vực nông thôn, giáo dục và các cộng đồng dân tộc thiểu số, góp phần tạo dựng lòng tin và sự gắn kết từ cơ sở.

Những chuyến thăm, tiếp xúc các cấp, đặc biệt là cấp cao được duy trì, tạo động lực quan trọng thúc đẩy quan hệ song phương. Tiêu biểu là chuyến thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Ireland Michael D. Higgins năm 2016 và đặc biệt là chuyến thăm cấp Nhà nước tới Ireland của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm vào tháng 10/2024, được đánh giá là tạo bước ngoặt quan trọng, tăng cường quan hệ đối tác giữa hai nước, mở ra giai đoạn phát triển mới sau gần 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao.

Trên cương vị Đại sứ thường trú đầu tiên của Việt Nam tại Ireland, Đại sứ Phạm Toàn Thắng nhận định, những năm gần đây, quan hệ Việt Nam - Ireland phát triển rất năng động, thể hiện sự bổ trợ tự nhiên giữa thế mạnh và nhu cầu của hai nền kinh tế. Thương mại song phương tăng trưởng mạnh mẽ, Ireland hiện là một trong những đối tác thương mại quan trọng của Việt Nam tại EU. Ngược lại, Việt Nam ngày càng trở thành điểm đến hấp dẫn đối với doanh nghiệp Ireland nhờ lực lượng lao động trẻ, thị trường hơn 100 triệu dân và môi trường kinh doanh ngày càng thuận lợi, được hỗ trợ bởi Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA) và mạng lưới các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam đã ký kết.

Theo Đại sứ Ireland tại Việt Nam Deirdre Ní Fhallúin, trong thời gian qua, hợp tác kinh tế giữa hai nước đã có những bước nhảy vọt, đặc biệt là nhờ đòn bẩy từ EVFTA, với tăng trưởng 30% kể từ khi Hiệp định có hiệu lực. Riêng với Ireland, tổng kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ hiện đạt mức ấn tượng khoảng 4 tỷ Euro mỗi năm, trong đó Việt Nam giữ vị thế xuất siêu về hàng hóa.

Các lĩnh vực hợp tác khác cũng ghi nhận nhiều thành quả thực chất. Cụ thể, hai nước đã triển khai hiệu quả Biên bản ghi nhớ về hợp tác chuyển đổi hệ thống lương thực, thực phẩm ký vào tháng 10/2024. Thịt bò Ireland chính thức được cấp phép tiếp cận thị trường Việt Nam sau quá trình đàm phán. Hai bên cũng nhất trí chia sẻ kinh nghiệm về xây dựng chuỗi liên kết từ doanh nghiệp đến nông dân và người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, Đại sứ Deirdre Ní Fhallúin cho biết, Ireland, với vị thế là “thung lũng Silicon của châu Âu”, đang tăng cường đầu tư vào Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất xanh. Dự án Khu Công nghệ cao sinh học tại Hà Nội (Silverlake) do tập đoàn Pacific Land đầu tư với số vốn khoảng 300 triệu USD là một ví dụ điển hình. Thêm vào đó, tập đoàn Kingspan đã đầu tư 25 triệu Euro vào Vũng Tàu để sản xuất vật liệu cách nhiệt, cung cấp cho các dự án trọng điểm như sân bay quốc tế Long Thành.

Đặc biệt, tại tham vấn chính trị tổ chức ở Ireland ngày 28/3 do Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và Quốc vụ khanh Ireland Neale Richmond đồng chủ trì, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng đã đề nghị phía Ireland sớm phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) và thúc đẩy các nước thành viên EU còn lại sớm phê chuẩn Hiệp định này để doanh nghiệp hai bên đầu tư thuận lợi, hiệu quả vào các dự án của nhau; mong muốn quốc gia Tây Âu ghi nhận những nỗ lực của Việt Nam trong phòng chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và ủng hộ Ủy ban châu Âu sớm gỡ bỏ thẻ vàng IUU đối với hải sản xuất khẩu của Việt Nam.

Giáo dục đại học vẫn luôn là điểm sáng rực rỡ nhất trong quan hệ hai nước. Đại sứ Ní Fhallúin nhấn mạnh, kể từ năm 2007, Ireland đã trao hơn 360 suất học bổng toàn phần cho sinh viên Việt Nam. Cộng đồng cựu sinh viên sau khi trở về Việt Nam đã đóng góp tích cực trong các lĩnh vực kinh doanh, y tế và bộ máy chính phủ. Xu hướng du học tự túc tại Ireland cũng đang gia tăng nhờ môi trường an toàn và chất lượng đào tạo chuẩn EU. Hợp tác trong lĩnh vực này còn được mở rộng thông qua các kết nối học thuật giữa Viện Nghiên cứu và đào tạo xử lý sinh học quốc gia Ireland (NIBRT) với Đại học Dược Hà Nội, cũng như các chương trình của Trung tâm Đổi mới sáng tạo - trường Đại học Trinity, Dublin.

Bên cạnh đó, lượng khách du lịch Ireland tới Việt Nam đã có sự tăng trưởng thần tốc, tăng gấp ba lần chỉ trong hai năm, từ 25.000 lượt khách năm 2023 lên đến 75.000 lượt khách vào năm 2025. Đại sứ Ní Fhallúin tin tưởng, giao lưu nhân dân chính là chìa khóa để đưa mối quan hệ đi xa hơn, khi thế hệ trẻ hai nước ngày càng tò mò và khao khát tìm hiểu về văn hóa của nhau thông qua du lịch, học tập và kinh doanh.

Chương mới đầy hứa hẹn

Tại buổi tham vấn ngày 28/3, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng và Quốc vụ khanh Neale Richmond đã cùng bày tỏ quan ngại về tình hình căng thẳng tại một số khu vực và nhấn mạnh việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình. Về Biển Đông, hai bên đều đề cao việc bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và tự do hàng hải, hàng không tại khu vực trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982.

Sự gắn kết giữa hai quốc gia còn được thể hiện qua mối quan hệ giữa hai Đảng Cộng sản. Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng khẳng định, Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam luôn ghi nhớ sự ủng hộ của nhân dân Ireland đối với công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước của Việt Nam. Trong khi đó, theo nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Ireland Eugene Cartan, Đảng Cộng sản Ireland dành tình cảm đặc biệt cho Đảng Cộng sản Việt Nam, đất nước và nhân dân Việt Nam; sẵn sàng làm cầu nối để giới thiệu văn hóa Việt Nam tới với quốc gia Tây Âu.

Nhìn lại hành trình ba thập kỷ, quan hệ Việt Nam - Ireland đã chuyển mình mạnh mẽ. Việc quốc kỳ Việt Nam tung bay tại Đại sứ quán ở Dublin chính là lời khẳng định về một “chương mới” đầy hứa hẹn, đưa sự hợp tác giữa hai quốc gia đi vào chiều sâu và thực chất hơn trên mọi lĩnh vực.

Với nền tảng vững chắc là sự tương đồng về lịch sử, sự đồng điệu trong tầm nhìn đa phương và sợi dây kết nối bền chặt từ giao lưu nhân dân, quan hệ Việt Nam - Ireland được kỳ vọng tiếp tục “nở hoa”, cùng nhau đóng góp vào hòa bình, ổn định và sự thịnh vượng chung của cả hai khu vực ASEAN và EU.

Ngọc Anh