Việt Nam mở rộng hợp tác công nghệ năng lượng nguyên tử

Hàn Quốc chia sẻ kinh nghiệm phát triển công nghệ hạt nhân

Mới đây, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã làm việc với Bộ trưởng Thương mại, Công nghiệp và Tài nguyên Hàn Quốc Kim Jung Kwan, trao đổi về hợp tác công nghệ năng lượng nguyên tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công nghiệp.

Tại cuộc làm việc, phía Hàn Quốc chia sẻ kinh nghiệm hơn 40 năm phát triển ngành năng lượng nguyên tử. Quá trình này bắt đầu từ việc tiếp nhận công nghệ, từng bước nội địa hóa, làm chủ công nghệ, sau đó hình thành năng lực xuất khẩu và triển khai các dự án điện hạt nhân.

Việt Nam và Hàn Quốc đang mở rộng hợp tác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, từ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ đến đào tạo nhân lực và bảo đảm an toàn.

Theo đại diện Hàn Quốc, quá trình phát triển này được xây dựng trên ba yếu tố gồm năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn và hệ thống pháp lý, quản lý đồng bộ. Trong đó, an toàn được xác định là yêu cầu không thể thỏa hiệp trong phát triển và vận hành công nghệ hạt nhân.

Từ kinh nghiệm của Hàn Quốc, hai Bộ trưởng nhận định Việt Nam và Hàn Quốc còn nhiều dư địa hợp tác, không chỉ trong xây dựng nhà máy điện hạt nhân mà còn ở nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, vận hành, đào tạo nhân lực, bảo đảm an toàn và phát triển chuỗi công nghiệp phụ trợ.

Các hướng hợp tác được đề cập gồm trao đổi chuyên gia, tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ Việt Nam xây dựng đội ngũ nhân lực kỹ thuật, quản lý và an toàn hạt nhân.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá cao kinh nghiệm của Hàn Quốc và cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ, với vai trò quản lý về khung pháp lý, an toàn và công nghệ hạt nhân, sẽ thúc đẩy các hoạt động đào tạo, nghiên cứu chung bằng những bước đi cụ thể.

Việt Nam đặt mục tiêu phát triển năng lượng nguyên tử

Ngày 16/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 438/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược đặt mục tiêu phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử theo hướng bảo đảm an toàn, an ninh, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Một trong những mục tiêu được xác định là đưa các nhà máy điện hạt nhân vào vận hành an toàn, hiệu quả, góp phần phục vụ nhu cầu năng lượng trong quá trình chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Việt Nam đặt mục tiêu phát triển năng lượng nguyên tử

Đối với điện hạt nhân, Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2035 hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành an toàn hai nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Song song với phát triển điện hạt nhân, Việt Nam cũng định hướng mở rộng ứng dụng bức xạ và đồng vị phóng xạ trong y tế, công nghiệp, nông nghiệp, tài nguyên và môi trường.

Chiến lược cũng xác định việc tăng cường tiềm lực khoa học và công nghệ hạt nhân, từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược và phát triển nguồn nhân lực là những nhiệm vụ quan trọng.

Trong lĩnh vực nghiên cứu, Việt Nam định hướng xây dựng Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân tại Đồng Nai với lò phản ứng nghiên cứu công suất 10 MW cùng hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại. Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam được định hướng giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật, xử lý sự cố và đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Vấn đề nhân lực và năng lực làm chủ công nghệ

Việc đào tạo nhân lực được đặt song song với quá trình phát triển hạ tầng và công nghệ. Tháng 5/2026, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu - phát triển, ứng dụng và hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Điều này cho thấy nhu cầu nhân lực không chỉ nằm ở kỹ sư vận hành nhà máy mà còn bao gồm đội ngũ nghiên cứu, chuyên gia an toàn, cán bộ quản lý, nhân lực hỗ trợ kỹ thuật và những người có khả năng tiếp nhận, đánh giá và từng bước làm chủ công nghệ.

Đây cũng là một trong những lĩnh vực mà kinh nghiệm của Hàn Quốc có thể được khai thác thông qua các chương trình đào tạo, trao đổi chuyên gia và hợp tác giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Trong hơn 40 năm phát triển ngành năng lượng nguyên tử, Hàn Quốc đã chuyển từ quốc gia tiếp nhận công nghệ sang từng bước xây dựng năng lực nội địa và xuất khẩu công nghệ. Việc trao đổi kinh nghiệm với Việt Nam vì vậy có thể bao phủ nhiều khâu, từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu, xây dựng hệ thống quản lý an toàn đến phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Một nội dung đáng chú ý khác tại cuộc làm việc là khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong công nghiệp năng lượng nguyên tử.

Phía Hàn Quốc giới thiệu MX Alliance, mô hình kết nối Chính phủ, doanh nghiệp sản xuất, công ty AI, viện nghiên cứu và trường đại học. Mô hình này được đưa ra trong bối cảnh hai nước cùng quan tâm tới việc kết hợp năng lực công nghệ số với các ngành công nghiệp có yêu cầu cao về kỹ thuật và an toàn.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị Hàn Quốc cử chuyên gia sang Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời nghiên cứu khả năng ứng dụng AI trong ngành năng lượng nguyên tử.

Các hướng được đề cập gồm sử dụng AI trong thiết kế, mô phỏng, giám sát vận hành, bảo trì dự báo và nâng cao an toàn. Nếu được triển khai, đây sẽ là hướng hợp tác nằm ở giao điểm giữa hai lĩnh vực mà Việt Nam đang ưu tiên phát triển là công nghệ hạt nhân và trí tuệ nhân tạo.

Việc ứng dụng AI trong các hệ thống hạt nhân cũng đặt ra yêu cầu cao về dữ liệu, kiểm chứng mô hình, khả năng giải thích kết quả và cơ chế giám sát con người. Do đó, hợp tác công nghệ không chỉ dừng ở việc đưa các công cụ AI vào vận hành mà còn liên quan tới xây dựng tiêu chuẩn, quy trình kiểm định và đội ngũ đủ năng lực đánh giá công nghệ.

Hợp tác trong bối cảnh Việt Nam tìm kiếm đối tác điện hạt nhân

Cuộc làm việc giữa hai Bộ trưởng cũng diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai các bước chuẩn bị cho chương trình điện hạt nhân.

Theo Yonhap, Bộ trưởng Kim Jung Kwan và Bộ trưởng Vũ Hải Quân đã trao đổi về các biện pháp mở rộng hợp tác kinh tế song phương và tăng cường hợp tác trong những ngành công nghiệp tiên tiến, trong đó có điện hạt nhân. Bộ Công nghiệp, Thương mại và Tài nguyên Hàn Quốc cho biết cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh các doanh nghiệp Hàn Quốc đang thúc đẩy cơ hội tham gia dự án điện hạt nhân tại Việt Nam.

Yonhap cho biết phía Hàn Quốc thời gian qua thúc đẩy khả năng tham gia dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 2 thông qua Tập đoàn Điện lực Hàn Quốc (KEPCO) và các đơn vị liên quan. Tuy nhiên, thông tin này được phía Hàn Quốc đặt trong bối cảnh Việt Nam đang lựa chọn đối tác hợp tác phát triển điện hạt nhân.

Ở góc độ hợp tác khoa học và công nghệ, việc hai bên cùng đề cập đến nghiên cứu, đào tạo, an toàn, chuyển giao công nghệ và AI cho thấy phạm vi hợp tác được đặt rộng hơn một dự án nhà máy điện hạt nhân cụ thể.

Đối với Việt Nam, mục tiêu dài hạn không chỉ là tiếp nhận công nghệ để xây dựng các dự án điện hạt nhân mà còn hình thành năng lực quản lý, vận hành an toàn, nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ. Đây cũng là định hướng được thể hiện trong Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050.

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng ngày càng gắn với chuyển đổi xanh và yêu cầu bảo đảm nguồn điện ổn định cho nền kinh tế số, hợp tác quốc tế về công nghệ, nhân lực và an toàn sẽ là một phần quan trọng trong quá trình Việt Nam phát triển năng lượng nguyên tử.