Thế giới thời đàm: Tác chiến tự động-Bước đi mới của Mỹ

Theo Reuters, nếu kế hoạch được thực thi đây sẽ là bộ tư lệnh tác chiến thứ 12 của quân đội Mỹ. Washington dự kiến đưa AUTOWARCOM vào hoạt động trong năm 2027. 

Việc Mỹ có kế hoạch thành lập riêng một bộ tư lệnh cho lĩnh vực này cho thấy các hệ thống tự động, UAV và AI đang ngày càng được xem là một bộ phận quan trọng của tác chiến hiện đại, thay vì chỉ là những chương trình công nghệ riêng lẻ. Trước đó, Lầu Năm Góc từng triển khai nhiều chương trình liên quan đến hệ thống không người lái và vũ khí tác chiến tự động. Điều này cho thấy kế hoạch mới này là bước tiếp theo trong quá trình tổ chức lại năng lực công nghệ quân sự của quân đội Mỹ.

Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth công bố kế hoạch thành lập Bộ tư lệnh Tác chiến tự động. Ảnh: AP 

Sự thay đổi này xuất phát trước hết từ chính thực tiễn chiến trường. Các cuộc xung đột hiện nay cho thấy UAV giá rẻ được sử dụng với số lượng lớn, có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trước đây đòi hỏi máy bay, tên lửa hoặc các nền tảng vũ khí truyền thống đắt tiền. Reuters cho biết, Mỹ đang tìm cách thích ứng với những bài học từ chiến trường hiện nay, nơi hệ thống tự động, UAV giá rẻ đang là thành tố quan trọng của tác chiến. Điều Washington quan tâm không chỉ là chế tạo thêm UAV, hay những vũ khí tự động, mà là xây dựng khả năng nhanh chóng thử nghiệm, điều chỉnh và đưa những hệ thống phù hợp vào sử dụng.

Đây cũng là điểm AI có thể phát huy vai trò. Khi số lượng vũ khí tác chiến tự động, robot, UAV tăng lên con người khó có thể trực tiếp xử lý toàn bộ dữ liệu và điều khiển từng thiết bị theo cách truyền thống. AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, nhận dạng hình ảnh, phát hiện mục tiêu, phân loại thông tin và rút ngắn thời gian xử lý. Trên thực tế hiện nay, AI ngày càng được tích hợp trong vận hành quy trình hệ thống tác chiến.

Tuy nhiên, việc chuyển hướng mạnh sang tác chiến tự động cũng đồng nghĩa với những yêu cầu mới về chỉ huy, kiểm soát và đảm bảo an toàn từ con người ngày càng cao. Khi các hệ thống có khả năng tự xử lý thông tin và thực hiện nhiều nhiệm vụ hơn, vấn đề đặt ra không chỉ là máy móc làm được gì, mà còn là con người kiểm soát chúng như thế nào. Đặc biệt, trong môi trường tác chiến có gây nhiễu, tấn công mạng và thông tin không đầy đủ, việc duy trì khả năng kiểm soát, xác định mục tiêu và chịu trách nhiệm đối với quyết định sử dụng vũ lực vẫn là vấn đề không thể bỏ qua.

Một vấn đề khác Washington đặc biệt coi trọng là khả năng tích hợp. Một hệ thống tác chiến tự động hay một UAV dù hiện đại đến đâu cũng khó tạo ra ưu thế nếu hoạt động đơn lẻ, không kết nối thông suốt với vệ tinh, radar, cảm biến, hệ thống chỉ huy và các phương tiện tác chiến khác. Vì vậy, mục tiêu của Mỹ không chỉ là phát triển thêm những vũ khí tự động tiên tiến, mà là xây dựng một mạng lưới tác chiến trong đó các hệ thống có thể thu thập, truyền, xử lý và chia sẻ dữ liệu gần như theo thời gian thực, qua đó rút ngắn chu trình phát hiện, ra quyết định và hành động. Việc trao cho AUTOWARCOM thẩm quyền thúc đẩy năng lực tác chiến tự chủ trên toàn lực lượng cho thấy Washington đang hướng tới một mô hình tích hợp, biến AI, UAV và các hệ thống tự động từ những năng lực riêng lẻ thành một bộ phận thống nhất của phương thức tác chiến.

Có thể nói kế hoạch thành lập AUTOWARCOM cho thấy Mỹ đang đưa robot, AI, UAV và các hệ thống tự động từ những chương trình công nghệ riêng lẻ vào một cấu trúc tác chiến có tổ chức hơn. Nhưng để biến công nghệ thành sức mạnh thực tế trên chiến trường, yếu tố quyết định vẫn là khả năng tích hợp, kiểm soát và thích ứng của con người. Vì thế, nhìn từ những bước đi mới của Mỹ để thấy rằng, cuộc cạnh tranh quân sự không chỉ diễn ra giữa những nền tảng vũ khí, mà còn giữa các mô hình tổ chức và khả năng làm chủ công nghệ của mỗi quân đội.