Việt Nam - New Zealand mở rộng không gian hợp tác chiến lược

Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - New Zealand vừa được nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện năm 2025, chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc cụ thể hóa các cam kết, đồng thời mở ra các cơ hội hợp tác chiến lược trong giai đoạn tới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro. (Ảnh: Thống Nhất)

Củng cố tin cậy chính trị, làm sâu sắc quan hệ giữa hai bên

Trước hết, chuyến thăm tiếp tục củng cố nền tảng chính trị và lòng tin chiến lược giữa hai nước. Đây là chuyến thăm đầu tiên của người đứng đầu Đảng, Nhà nước Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 2/2025. Trong Tuyên bố chung, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Luxon nhất trí duy trì trao đổi đoàn và tiếp xúc cấp cao, tăng cường các cơ chế đối thoại, đồng thời phối hợp chặt chẽ hơn tại các diễn đàn đa phương.

Đối với Việt Nam, việc củng cố quan hệ với New Zealand góp phần thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, đồng thời phát huy vai trò tại các cơ chế khu vực và quốc tế. Với New Zealand, việc tăng cường quan hệ với Việt Nam giúp nước này mở rộng chiều sâu quan hệ với Đông Nam Á, đồng thời tăng cường kết nối giữa không gian Đông Nam Á và Thái Bình Dương.

Hợp tác kinh tế là động lực

Một trong những kết quả nổi bật từ chuyến thăm là thúc đẩy hợp tác thương mại và hội nhập kinh tế giữa hai bên một cách thực chất, hiệu quả. Đây là một động lực quan trọng của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - New Zealand, nhưng điểm đáng chú ý trong định hướng lần này là hai bên đã đặt hợp tác kinh tế trong một không gian phát triển mới, gắn thương mại với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Điều này cho thấy hợp tác kinh tế Việt Nam - New Zealand đang đứng trước cơ hội chuyển từ khai thác lợi thế thương mại truyền thống sang tạo dựng những động lực tăng trưởng mới, phù hợp với yêu cầu nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam.

Theo đó, cam kết tăng cường hợp tác về xây dựng tiêu chuẩn, tạo thuận lợi thương mại và tháo gỡ các hàng rào phi thuế quan có ý nghĩa thiết thực, bởi đây là những yếu tố trực tiếp quyết định khả năng doanh nghiệp tận dụng hiệu quả hơn các FTA hiện có, thay vì chỉ dừng ở việc mở cửa thị trường trên phương diện cam kết.

Việc hai bên nhất trí tìm kiếm các cơ hội kinh tế dựa trên công nghệ, kinh tế xanh và kinh tế biển cho thấy phạm vi hợp tác đang được mở rộng theo hướng phù hợp với những ưu tiên phát triển mới của Việt Nam và thế mạnh của New Zealand. Đây cũng là những lĩnh vực có khả năng tạo giá trị gia tăng cao, thúc đẩy chuyển giao tri thức, công nghệ và kinh nghiệm quản trị, đồng thời gắn tăng trưởng kinh tế với các mục tiêu xanh và bền vững.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hội kiến Chủ tịch Quốc hội New Zealand.

Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trực tiếp đối thoại với lãnh đạo các doanh nghiệp New Zealand có ý nghĩa như một tín hiệu chính trị mạnh mẽ về định hướng chuyển hợp tác kinh tế sang chiều sâu, huy động tốt hơn nguồn lực doanh nghiệp, công nghệ và tri thức của New Zealand góp phần phục vụ quá trình đổi mới mô hình phát triển của Việt Nam.

Đây có thể là một trong những hướng quan trọng để hiện thực hóa Đối tác chiến lược toàn diện bằng những dự án, liên kết và kết quả kinh tế cụ thể, thay vì chỉ mở rộng về quy mô thương mại.

Nâng tầm hợp tác quốc phòng - an ninh

Trong lĩnh vực quốc phòng - an ninh, chuyến thăm tạo thêm nền tảng để hai nước mở rộng hợp tác từ đối thoại và trao đổi sang nâng cao năng lực cùng ứng phó với các thách thức an ninh mới.

Việc duy trì Đối thoại Chính sách quốc phòng cấp Thứ trưởng, đồng thời thiết lập Đối thoại An ninh cấp Thứ trưởng cho thấy hai nước coi trọng hơn việc duy trì trao đổi chính sách thường xuyên, qua đó tăng cường chia sẻ đánh giá về môi trường an ninh khu vực và phối hợp xử lý các vấn đề cùng quan tâm.

Trong bối cảnh các thách thức an ninh ngày càng đan xen giữa truyền thống và phi truyền thống, từ an ninh biển, tội phạm xuyên quốc gia đến an ninh mạng, ma túy, rửa tiền và mua bán người, việc thiết lập một cơ chế đối thoại an ninh chuyên sâu sẽ giúp hai bên nâng cao khả năng nhận diện sớm rủi ro, chia sẻ thông tin và xây dựng năng lực ứng phó.

Những nội dung này phù hợp với xu hướng an ninh ngày càng mang tính xuyên quốc gia và phi truyền thống, đồng thời giúp Việt Nam đa dạng hóa mạng lưới đối tác, nâng cao năng lực ứng phó với các thách thức mới.

Đối với New Zealand, hợp tác với Việt Nam tạo thêm một kênh kết nối với cấu trúc an ninh Đông Nam Á, đặc biệt thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt. Việc hình thành thêm cơ chế Đối thoại An ninh cấp Thứ trưởng vì vậy không chỉ có ý nghĩa về mặt thể chế mà còn cho thấy mức độ tin cậy và chiều sâu chiến lược ngày càng tăng giữa hai nước.

Mở rộng không gian hợp tác biển

Hợp tác biển có tiềm năng trở thành một nội dung chiến lược mới của quan hệ hai nước. Việt Nam và New Zealand đều có lợi ích sâu sắc gắn với biển, từ thương mại, vận tải và chuỗi cung ứng đến quản trị tài nguyên, bảo vệ môi trường và an ninh hàng hải.

Hai bên nhất trí tăng cường hợp tác hàng hải dân sự, chia sẻ kiến thức, nâng cao năng lực và ứng dụng công nghệ hàng hải tiên tiến, đồng thời mở rộng hợp tác về nhận thức tình hình và giám sát trên biển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Toàn quyền New Zealand Cindy Kiro duyệt đội danh dự. (Ảnh: TTXVN)

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới xây dựng quốc gia biển mạnh, những kinh nghiệm của New Zealand về quản trị đại dương, công nghệ biển, nghiên cứu khoa học và quản lý tài nguyên có thể mang lại giá trị thiết thực.

Ngược lại, Việt Nam có vị trí quan trọng tại Biển Đông và các tuyến hàng hải kết nối Đông Nam Á, tạo điều kiện để New Zealand tăng cường kết nối với khu vực và thúc đẩy lợi ích chung về an ninh, an toàn hàng hải. Nếu được triển khai thành các chương trình cụ thể, hợp tác biển có thể tạo ra điểm giao thoa giữa kinh tế biển, khoa học biển và an ninh hàng hải, qua đó mở rộng đáng kể nội hàm của Đối tác Chiến lược Toàn diện.

Thúc đẩy tăng trưởng xanh và thích ứng khí hậu

Một nội dung có ý nghĩa trực tiếp đối với các mục tiêu phát triển dài hạn của Việt Nam là hợp tác về khí hậu, nông nghiệp thông minh và nâng cao khả năng chống chịu. Hai bên thúc đẩy hợp tác về nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro thiên tai, phát triển giống cây trồng chống chịu và phát thải thấp, đồng thời phối hợp thực hiện các mục tiêu của Thỏa thuận Paris và chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải ròng bằng 0.

Đây là lĩnh vực có tính bổ trợ cao khi Việt Nam đang phải đồng thời giải quyết yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao năng suất nông nghiệp, giảm phát thải và thích ứng với những tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu, trong khi New Zealand sở hữu nhiều kinh nghiệm và thế mạnh về công nghệ nông nghiệp, quản trị tài nguyên và phát triển nông nghiệp bền vững.

Hợp tác trong lĩnh vực này vì vậy không chỉ tạo ra lợi ích kinh tế trước mắt mà còn góp phần nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế và năng lực thích ứng của Việt Nam trước các thách thức dài hạn.

Tăng cường hợp tác giáo dục và giao lưu nhân dân

Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và nâng cao năng lực tiếp tục là nền tảng quan trọng, có khả năng tạo tác động lâu dài đối với quan hệ hai nước. Hai bên nhất trí tăng cường học bổng, trao đổi sinh viên, liên kết đại học và mở rộng hợp tác giáo dục nghề nghiệp, kỹ thuật.

Định hướng này phù hợp với nhu cầu của Việt Nam trong phát triển nguồn nhân lực phục vụ khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, đồng thời phát huy thế mạnh của New Zealand về giáo dục đại học, đào tạo nghề và phát triển kỹ năng. Mạng lưới sinh viên, học giả, chuyên gia và cựu sinh viên hai nước cũng có thể trở thành “hạ tầng mềm”, tạo những kết nối bền vững về tri thức, kinh tế và xã hội.

Chuyến thăm cũng tạo thêm động lực cho giao lưu nhân dân, giáo dục, du lịch, văn hóa và kết nối cộng đồng. Đây là nền tảng quan trọng để quan hệ song phương phát triển bền vững, bởi quan hệ cấp Chính phủ cần được hỗ trợ bởi sự hiểu biết và kết nối ngày càng sâu sắc giữa hai xã hội.

Đặc biệt, cộng đồng người Việt, cựu sinh viên, học giả và doanh nhân có thể trở thành cầu nối tri thức, kinh tế và văn hóa, trong khi “ngoại giao kênh 2” tạo thêm một kênh trao đổi và tư vấn chính sách, bổ trợ cho các cơ chế hợp tác chính thức giữa hai Chính phủ.

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới New Zealand của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã kết thúc tốt đẹp với nhiều kết quả thiết thực, cụ thể, mở ra cơ hội và động lực mới trong quan hệ Việt Nam - New Zealand trong thời gian tới.