Việt Nam phát hiện báu vật 2.000 năm tuổi, chưa từng thấy trên thế giới

Chiều 11/6, tại phường Trí Quả, thành phố Bắc Ninh, các sở, ngành, đơn vị và địa phương liên quan tổ chức hội nghị bàn về công tác quy hoạch, khảo cổ và bảo tồn khu vực Luy Lâu.

Tại hội nghị, các đại biểu thống nhất nội dung báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, trong đó xác định thành cổ Luy Lâu cần được tiếp cận như một quần thể di tích khảo cổ đô thị cổ, thay vì chỉ xem là một điểm khảo cổ đơn lẻ.

Theo định hướng này, việc bảo tồn và phát huy giá trị Luy Lâu cần tập trung bảo vệ tính xác thực, tính toàn vẹn và các giá trị nổi bật của di tích khảo cổ, đồng thời gìn giữ cảnh quan văn hóa liên quan và gắn với mục tiêu phát triển bền vững của cộng đồng địa phương.

Hai thuyền cổ đang được các chuyên gia tiếp tục khai quật. Ảnh: Dân trí.

Từ kết quả các đợt khai quật tại thành cổ Luy Lâu cùng những phát hiện khảo cổ gần đây, trong đó có hai thuyền cổ Hà Mãn tại phường Song Liễu, các đại biểu đề xuất nghiên cứu khả năng xây dựng bảo tàng chuyên ngành tại khu vực Dâu - Luy Lâu.

Công trình này được kỳ vọng trở thành nơi lưu giữ, trưng bày và phát huy giá trị hệ thống hiện vật, di tích khảo cổ được phát hiện trong khu vực.

Trước đó, theo Cổng thông tin điện tử Bắc Ninh, tháng 3/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Viện Khảo cổ học tiến hành khai quật khẩn cấp hai thuyền cổ trên diện tích khoảng 300 m².

Hai hiện vật được phát hiện trước đó vào tháng 1/2025, khi người dân cải tạo ao nuôi cá tại khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành, nay thuộc phường Song Liễu, thành phố Bắc Ninh.

Ngày 3/5, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bắc Ninh công bố kết quả bước đầu. Hai thuyền còn khá nguyên vẹn, nằm cách nhau khoảng 2,3 m và được nối với nhau bằng một tấm gỗ ở phần đầu. Mỗi thuyền dài hơn 16 m, rộng 1,95-2,2 m và sâu khoảng 2,15 m.

Phần đầu mỗi thuyền có một tấm ván hình chữ T dài gần 6,5 m để khóa chặt hai thân, trong khi phần đuôi được thiết kế với cấu trúc gắn bánh lái.

Thân thuyền gồm 7-8 lớp ván, rộng 22-34 cm, dày trung bình 4,5 cm và được chia thành 6 khoang. Khoang đầu và khoang cuối có hệ thống đà ngang, dọc khá phức tạp.

Toàn cảnh khu đất phát lộ thuyền cổ. Ảnh: Dân trí.

Đáng chú ý, kỹ thuật nối giữa đáy độc mộc và ván bửng được cố định bằng 4 trụ gỗ kích thước 5x5 cm. Đây là kỹ thuật chưa từng được ghi nhận trong các phát hiện về đóng tàu, thuyền cổ tại Việt Nam và trên thế giới.

Hiện các chuyên gia khảo cổ đang chờ kết quả phân tích Carbon-14 (C14) để xác định niên đại chính xác của hai thuyền cổ. Đây là phương pháp khoa học được sử dụng để xác định tuổi của các vật liệu hữu cơ có niên đại lên tới khoảng 60.000 năm, dựa trên lượng carbon-14 còn lại trong mẫu vật.

Với các phòng thí nghiệm hiện đại, nhiều công đoạn phân tích C14 đã được tự động hóa nhằm giảm sai sót và rút ngắn thời gian xử lý mẫu.

Robot hoặc cánh tay cơ học có thể thực hiện các bước như sấy, nghiền, cân mẫu, đốt tạo CO₂ và chuyển thành graphite. Các buồng phản ứng kín cũng được điều khiển bằng máy tính để kiểm soát nhiệt độ, áp suất và dòng khí trong quá trình xử lý.

Trước đó, tháng 11/2025, Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức Hội thảo “Thông báo khảo cổ học toàn quốc lần thứ 60 - năm 2025”, công bố nhiều phát hiện và kết quả nghiên cứu mới.

Tại hội thảo, Tiểu ban Khảo cổ học Dưới nước công bố kết quả khai quật thuyền cổ tại Hà Mãn, Bắc Ninh. Kết quả bước đầu cho thấy hai thuyền có cấu trúc hai thân, phần chìm dưới nước còn lại, với niên đại C14 được xác định trong khoảng thế kỷ II-VIII, tương đương khoảng 2.000 năm trước.

Như Dân trí đã thông tin, tháng 3/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh đã phối hợp với Viện Khảo cổ học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam tiến hành khai quật khẩn cấp 2 thuyền cổ được người dân phát hiện tại khu phố Công Hà, phường Hà Mãn, thị xã Thuận Thành.

Di tích này phát lộ trong khi người dân đang cải tạo đất, đào ao để thả cá.

Chia sẻ với phóng viên Dân trí, ông Nguyễn Văn Chiến (sống ở Bắc Ninh), xác nhận là người đầu tiên phát hiện 2 chiếc thuyền cổ. 

Theo ông Chiến, nơi tìm thấy 2 chiếc thuyền là mảnh đất có kích thước 40mx40m. Trước đây, vị trí này nằm giữa sông Dâu cổ. Trải qua thời gian, nhờ phù sa bồi đắp, nay đã trở thành đất canh tác.