Việt Nam sở hữu ngành công nghiệp đường sắt 2,3 triệu tỷ đồng

Thị trường hơn 2,3 triệu tỷ đồng

Theo mục tiêu Đề án Phát triển công nghiệp đường sắt Việt Nam do Bộ Công thương chủ trì xây dựng mới đây, cần phát triển ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam hiện đại, có khả năng tự chủ thiết kế, chế tạo, bảo trì các tuyến đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng có tốc độ dưới 200 km/h, sau đó làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao. Lộ trình được chia làm 3 giai đoạn.

Đến năm 2030, doanh nghiệp trong nước được kỳ vọng đạt tỷ lệ nội địa hóa khoảng 50% đối với toa xe và 40% đối với hệ thống thông tin tín hiệu. Vào năm 2035, Việt Nam hướng tới tự chủ phần lớn công tác bảo trì, sửa chữa phương tiện, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị đường sắt tốc độ cao. Tầm nhìn 2050 là làm chủ hoàn toàn công tác bảo trì, sửa chữa và công nghệ sản xuất ray, ghi cho tàu tốc độ cao, thậm chí hướng tới xuất khẩu.

Theo tính toán của Cục Công nghiệp - Bộ Công Thương, giá trị thị trường công nghiệp đường sắt có thể lên tới hơn 2,3 triệu tỷ đồng từ nay đến năm 2050.

Giá trị thị trường công nghiệp đường sắt có thể lên tới hơn 2,3 triệu tỷ đồng đến năm 2050. Ảnh minh họa: AI.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam nhận định, chỉ cần chiếm lĩnh khoảng một phần ba thị phần đường sắt trong 20-25 năm tới cũng đủ tạo ra cú hích mạnh, không chỉ cho các doanh nghiệp đường sắt mà còn cho toàn ngành cơ khí chế tạo, luyện kim trong nước.

Trước mắt, Bộ Công Thương đề xuất lựa chọn 8 dự án đường sắt, gồm 6 dự án đường sắt đô thị và 2 dự án đường sắt quốc gia liên vùng, làm mô hình triển khai. Các liên danh nhà thầu được phép sử dụng đối tác nước ngoài có năng lực, kèm yêu cầu chuyển giao công nghệ trong tích hợp hệ thống, thiết kế, chế tạo. Về tài chính, Ngân hàng Phát triển Việt Nam được đề xuất tham gia thẩm định và cho vay vốn tín dụng đầu tư nhà nước đối với các dự án thiết bị đường sắt.

"Xương sống" của giao thông tương lai

Ở “đầu kéo” của chiến lược phát triển ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam chính là Tổ hợp công nghiệp đường sắt quốc gia, do Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) đề xuất.

Cụ thể, tổ hợp sẽ được xây dựng tại huyện Ứng Hòa (Hà Nội). Với quy mô khoảng 250 ha, tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 17.500 tỷ đồng. Hiện VNR đang nỗ lực để có thể khởi công tổ hợp ngay trong cuối năm nay, nhằm đón đầu nhu cầu của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Hình thành nền công nghiệp đường sắt nội địa là bước chuẩn bị quan trọng cho các dự án đường sắt tốc độ cao. Ảnh minh họa: Xinhua.

Bên cạnh vốn và công nghệ, thách thức lớn nhất của ngành công nghiệp đường sắt trong nước là nguồn nhân lực, đặc biệt trong lĩnh vực thông tin tín hiệu và vận hành.

Chia sẻ với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Quốc Vượng - Phó Tổng Giám đốc VNR - cho biết, hiện đội ngũ vận hành hệ thống thông tin tín hiệu đường sắt cả nước chỉ khoảng 1.700 người, trong khi riêng tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đã cần tới khoảng 4.600 người. Không chỉ thiếu về số lượng, lực lượng am hiểu sâu về công nghệ hiện đại cũng còn rất hạn chế.

Để giải bài toán này, VNR đã xây dựng kế hoạch đào tạo dài hạn đến năm 2035 và sau 2045, đồng thời hợp tác với các đối tác như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản. Ngoài ra, một hướng đi quan trọng nữa được VNR thực hiện là đào tạo chuyển đổi từ lực lượng hiện có.

"Nếu đào tạo mới hoàn toàn cần 6-8 năm, thì với đội ngũ đã có kinh nghiệm thực tế, thời gian có thể rút xuống còn 2-3 năm để sẵn sàng đưa vào khai thác, vận hành", ông Vượng nói.

Ông Nguyễn Quốc Vượng - Phó Tổng Giám đốc VNR. Ảnh: Lộc Liên.

Lộc Liên