Việt Nam-Sri Lanka: Sợi dây bền chặt vun đắp bằng lòng từ bi và sự sẻ chia (Kỳ 2)

Việt Nam và Sri Lanka tuy cách xa về địa lý, nhưng lại được kết nối bởi một mối duyên đặc biệt vun đắp từ lịch sử, văn hóa, đặc biệt là văn hóa Phật giáo. Từ những lần dừng chân của người thanh niên Nguyễn Tất Thành trên đảo quốc Sri Lanka trong hành trình tìm đường cứu nước, sự đồng hành của nhân dân Sri Lanka với Việt Nam trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập, đến những hoạt động giao lưu Phật giáo và giao lưu nhân dân ngày càng sâu rộng, quan hệ hai nước đã dần vượt lên khuôn khổ ngoại giao truyền thống để trở thành tình cảm chân thành giữa hai dân tộc.Phát biểu tại quốc hội Sri Lanka ngày 8/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, Sri Lanka có vị trí rất đặc biệt trong ký ức lịch sử và tình cảm của nhân dân Việt Nam. Hơn nửa thế kỷ kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (21/7/1970), hai nước đã không ngừng củng cố tin cậy chính trị, đồng thời phát huy những giá trị chung về hòa bình, nhân ái và hòa hợp mà Phật giáo đã bồi đắp qua nhiều thế hệ.Thông qua chuỗi bài “Việt Nam-Sri Lanka: Một mối duyên lành”, Báo Thế giới và Việt Nam mong muốn khắc họa những câu chuyện, nhân vật và dấu mốc đã góp phần vun đắp tình hữu nghị giữa hai dân tộc, đồng thời làm nổi bật vai trò của Phật giáo như một cầu nối bền vững trong giao lưu nhân dân và ngoại giao văn hóa giữa Việt Nam và Sri Lanka.

Vượt qua những dặm dài của đại dương mênh mông, Phật giáo từ sớm đã trở thành sợi dây gắn kết bền chặt giữa hai dân tộc Việt Nam và Sri Lanka. Sự kết nối thiêng liêng ấy vẫn còn được viết tiếp qua những biểu tượng văn hóa tôn giáo, qua những thế hệ Phật tử của ngày hôm nay.

Mái chùa Việt Nam đầu tiên trên “Đất Phật”

Phật giáo đã hiện diện trên mảnh đất hình chữ S trong suốt hơn hai nghìn năm, trở thành một điểm tựa tinh thần, một nền văn hoá đậm đà bản sắc, thấm sâu vào tâm thức của người Việt qua các thế hệ. Hàng nghìn hải lý trở về phía Tây, tại đảo quốc Sri Lanka, một nền Phật giáo Nguyên thủy cũng được vun đắp qua từng nếp sống mỗi ngày của người dân.

Xuyên suốt chặng đường lịch sử, Phật giáo hai nước đã đồng hành cùng nhau qua nhiều giai đoạn khó khăn. Đến nay, tình hữu nghị và sự hợp tác tôn giáo đã trở thành điểm nhấn trong quan hệ hợp tác Việt Nam-Sri Lanka, nơi những giá trị hòa bình, từ bi, khoan dung, trí tuệ và hướng thiện được đề cao trong đời sống xã hội. Đảo quốc Nam Á được biết đến là địa chỉ đào tạo Phật học tin cậy của tăng, ni sinh Việt Nam. Câu chuyện về sự gắn kết Việt Nam-Sri Lanka hiện diện sinh động tại thành phố Kandy-thành phố lớn thứ hai của Sri Lanka. Nơi đây có một điểm hẹn tâm linh thường xuyên cho tín đồ đạo Phật hai nước, được mệnh danh là ngôi chùa Việt Nam đầu tiên được xây dựng trên đảo quốc này - Thiền viện Trúc Lâm.

Đại đức Thích Pháp Quang - trụ trì Thiền viện Trúc Lâm (Kandy, Sri Lanka), thành viên thường trực của Ban liên lạc cộng đồng người Việt Nam ở Sri Lanka, Ủy viên thường trực Ban Hoằng pháp quốc tế của Giáo hội Phật giáo Việt Nam. (Nguồn: Truc Lam Monastery Sri Lanka)

Qua cơ duyên tìm hiểu, Báo TG&VN đã có dịp trò chuyện với Đại đức Thích Pháp Quang - người sáng lập và trụ trì của Thiền viện Trúc Lâm thông qua kênh TikTok mang tên “Truc Lam Sri Lanka” do chính Đại đức lập nên để lan tỏa hình ảnh của Thiền viện. 

Đã 12 năm trôi qua kể từ khi Đại đức Thích Pháp Quang bắt đầu hành trình tu học tại Sri Lanka. Nhắc về những ngày đầu đặt chân đến đảo quốc vào năm 2014, Đại đức vẫn không thể quên những bỡ ngỡ của một người lần đầu sống nơi đất khách. Khi ấy, là một trong 10 tăng sinh Việt Nam sang Sri Lanka tu học, với vốn tiếng Anh còn hạn chế và việc ăn uống chưa thể thích nghi, Đại đức gặp không ít khó khăn trong quá trình hòa nhập. “Qua 3 tháng mà thầy xuống ít nhất là 6 ký”, Đại đức hồi tưởng.

Dẫu vậy, được tu học trên chính mảnh đất hàng nghìn năm lưu giữ truyền thống Phật giáo Nguyên thủy (Theravāda), nơi giáo lý nhà Phật thấm sâu vào đời sống của người dân, Đại đức Thích Pháp Quang luôn cảm thấy biết ơn cơ duyên ấy.

Trên giảng đường, dù cùng khoác lên mình tấm y vàng như bao tăng sinh bản địa, các vị sư Sri Lanka ban đầu khó có thể nhận ra các tăng sinh đến từ Việt Nam. Thế nhưng, chỉ sau một thời gian tiếp xúc, họ nhanh chóng nhìn thấy những tính cách rất riêng của người Việt, thậm chí mong muốn được tìm hiểu về tiếng Việt và đất nước Việt Nam hơn.

Theo Đại đức Thích Pháp Quang, người Việt Nam luôn mang tinh thần sống tích cực, lòng từ bi, sự nhiệt tâm và sẵn sàng sẻ chia với mọi người. Chính sự chân thành ấy đã trở thành cầu nối để các tăng sinh người Việt gắn kết với chư tăng, ni và người dân Sri Lanka. “Đó là sự kết nối không cần ngôn ngữ, mà đến từ chính phẩm chất của người Việt Nam ta”, Đại đức tin tưởng.

Chính sự chân thành và nhiệt tâm ấy đã lay động đến vị sư trụ trì ngôi chùa nơi Đại đức Thích Pháp Quang theo học trong suốt những năm học thạc sĩ. Khi đó, dù chỉ là một tăng sinh Việt Nam còn ít người biết đến, Đại đức đã ấp ủ một ước nguyện giản dị rằng “muốn phát tâm phát nguyện có một ngôi chùa để người Việt Nam khi đến Sri Lanka họ có chỗ để hành hương, lễ Phật, ít nhất cũng có một bữa cơm chay”. Vị sư trụ trì về sau đã quyết định trao tặng cho Đại đức khu đất rộng khoảng 2 mẫu (gần 8.000 m²) để xây chùa. Đó không chỉ là món quà về vật chất, mà còn là sự gửi gắm niềm tin của chư tăng Sri Lanka đối với một tăng sĩ Việt Nam, mở đầu cho hành trình hình thành một mái chùa Việt trên đất Phật.

Muốn phát tâm phát nguyện có một ngôi chùa để người Việt Nam khi đến Sri Lanka họ có chỗ để hành hương, lễ Phật, ít nhất cũng có một bữa cơm chay

Hơn cả một điểm hẹn tâm linh

Năm 2020, giữa thời điểm đại dịch COVID-19, Đại đức Thích Pháp Quang quyết định khởi công xây dựng ngôi chùa với tên gọi Thiền viện Trúc Lâm. Điều kiện tài chính hạn hẹp, việc đi lại và vận chuyển đều gặp nhiều trở ngại, nhưng sư lựa chọn cách làm “cuốn chiếu”, hoàn thành từ Thiền đường trước, rồi đến tăng xá và nhà ăn... 

Sau hơn 5 năm, dù vẫn còn nhiều hạng mục cần tiếp tục hoàn thiện, ngôi chùa đã dần đi vào hoạt động ổn định, trở thành điểm đến tâm linh cho cộng đồng kiều bào và người dân nơi đây. Ngay từ ngày đầu, Đại đức Thích Pháp Quang đã định hướng rõ Thiền viện sẽ tập trung vào hai trụ cột là thiền tập và giáo dục. Về thiền tập, sư liên tục mở các khóa tu hướng dẫn người dân bản địa thực hành định tâm. Trong vòng 5 năm, Thiền viện đã tổ chức được hơn 200 khóa tu, duy trì đều đặn vào mỗi ngày Chủ nhật hàng tuần để người dân đến tu học. 

Thời gian đầu, Thiền viện nấu đồ ăn theo khẩu vị người Sri Lanka, nhưng sau này bắt đầu thay thế bằng hương vị ẩm thực Việt Nam. “Dần dần, người dân địa phương đã quen và yêu thích các món ăn Việt. Đó cũng là cách để tôi giới thiệu về bản sắc quê hương mình”, Đại đức chia sẻ. 

Song song với các hoạt động tâm linh, Thiền viện cũng đặc biệt quan tâm đến mảng giáo dục. Hiện nay, Thiền viện đang nuôi dưỡng và hỗ trợ 35 học sinh, sinh viên có hoàn cảnh đặc biệt (trong đó có 5 em học đại học và 30 em học từ bậc trung cấp đến phổ thông). Chương trình học bổng này đã được duy trì ổn định hơn bốn năm nay. Định kỳ mỗi tháng, các em sẽ tập trung về chùa tu tập một ngày và nhận phần hỗ trợ gồm 10 kg gạo cùng 5.000 Rupee (tương đương khoảng 600.000-700.000 đồng).

Bên cạnh đó, sư cũng đại diện Thiền viện giúp đỡ các sư cô lớn tuổi người Sri Lanka thông qua việc cúng dường gạo và thực phẩm thiết yếu hàng tháng. Đặc biệt, Thiền viện Trúc Lâm đã trở thành điểm hẹn văn hóa không thể thiếu của cộng đồng người Việt tại Kandy, Colombo và người dân địa phương trong các dịp lễ lớn như Tết Trung thu hay Tết Cổ truyền. Đại đức Thích Pháp Quang cho biết, mỗi dịp Tết cộng đồng như vậy thường thu hút ít nhất 500 người tham dự. 

Các em nhỏ người Sri Lanka được nuôi dưỡng tại Thiền viện Trúc Lâm luôn dành tình cảm lớn cho người “sư phụ”, “người cha” thứ hai của các em. (Ảnh: NVCC)

Đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka Trịnh Thị Tâm (thứ sáu từ trái sang) chụp ảnh lưu niệm cùng Đại đức Thích Pháp Quang và các em nhỏ. (Ảnh: NVCC)

Hoạt động thiện nguyện của các sư thầy Thiền viện Trúc Lâm. (Ảnh: NVCC)

Thiền viện Trúc Lâm Sri Lanka tặng học bổng cho các em nhỏ. Một phần học bổng mỗi tháng các em nhận được 10kg gạo và 5000 Rs (tương đương 600.000 VNĐ).

‹›

Càng lắng nghe những chia sẻ của Đại đức Thích Pháp Quang, càng thấy rõ ngôi chùa Việt Nam nơi đây không chỉ là điểm tựa tâm linh, kết nối con người trên con đường tu học, mà còn mở ra những cơ hội cho nhiều số phận hướng đến một tương lai tốt đẹp hơn.

Nếu theo dõi các kênh mạng xã hội của Thiền viện Trúc Lâm, không khó để bắt gặp hình ảnh những em nhỏ người Sri Lanka say sưa học, đọc và hát bằng tiếng Việt.

Nhắc về các em, Đại đức Thích Pháp Quang xúc động kể về câu chuyện của một bé gái với cái tên tiếng Việt đầy thân thương: Trúc Hạnh. Em đến Thiền viện từ năm 10 tuổi, nay đã 15 tuổi. Mỗi ngày, mẹ đều đưa em đến lớp học tiếng Việt tại Thiền viện. “Trúc Hạnh hát tiếng Việt rất hay, nói cũng rất giỏi, mặc áo dài cũng rất đẹp”, sư kể.

Nhưng rồi biến cố bất ngờ ập đến khi mẹ Trúc Hạnh lâm bệnh nặng, trong những ngày cuối đời tại bệnh viện, bà nhắn gửi: “Nếu mà con có mệnh hệ gì thì thầy nhớ là thầy nuôi Trúc Hạnh nha”. Ban đầu, sư chỉ nghĩ đó là lời dặn dò của một người mẹ đang lo lắng cho con gái, nhưng ngày hôm sau, bà qua đời, để lại Trúc Hạnh cho Thiền viện.

Từ đó, sư luôn xem Trúc Hạnh như con của mình. Cùng với những em nhỏ khác, em sớm tiếp xúc với văn hóa mảnh đất hình chữ S tại chùa, mang tiếng Việt, những điệu múa, lời ca và tà áo dài đến với cộng đồng người Việt cũng như người dân địa phương. 

Chắp cánh cho một tương lai tốt đẹp hơn

Tiếp nối câu chuyện ấy, Đại đức đã kết nối Báo TG&VN với Trúc An, tên thật là Abhi - cô bé tới Thiền viện học tiếng Việt năm 17 tuổi. Trong quá trình ấy, dù gặp nhiều khó khăn khi học nói vì còn chưa tự tin, cô đã sớm nuôi dưỡng tình yêu với tiếng Việt và mơ ước “được đến Việt Nam và xây dựng một tương lai lâu dài”.

Việc học tiếng Việt rất thú vị, từ thời điểm ấy, tôi đã nuôi dưỡng một ước mơ được đến Việt Nam và xây dựng tương lai lâu dài tại đất nước này.

Abhi - 21 tuổi

Sinh viên Sri Lanka nhận học bổng Trường Đại học Cửu Long (Vĩnh Long), chương trình Cử nhân Kỹ sư Nông nghiệp.

Đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka Trịnh Thị Tâm trao học bổng toàn phần của Trường Đại học Cửu Long cho sinh viên Sri Lanka, trong đó có Abhi (thứ ba từ bên phải). (Nguồn: Đại sứ quán Việt Nam tại Sri Lanka)

Trước khi sang Việt Nam, dù từng tiếp xúc với nhiều người Việt, Trúc An vẫn không tránh khỏi những lo lắng khi bắt đầu cuộc sống ở một đất nước hoàn toàn mới. Thế nhưng, sự tận tình của các thầy cô, sự cởi mở của bạn bè đã giúp cô nhanh chóng hòa nhập. “Việt Nam giờ đây không chỉ là nơi tôi học tập mà thực sự đã trở thành ngôi nhà thứ hai của mình”, Trúc An chia sẻ.

Trong quãng thời gian học tập tại Trường Đại học Cửu Long, Trúc An cho biết, các giảng viên đã tạo cho cô một môi trường học tập cởi mở, khuyến khích phát triển bản thân, tự tin hơn và không ngừng nỗ lực trong học tập. Những người bạn Việt Nam cũng giúp cô gái trẻ có cơ hội hiểu sâu hơn về văn hóa bản địa, để rồi cảm nhận nhiều nét tương đồng với quê hương mình, đặc biệt là truyền thống Phật giáo, lòng hiếu khách và sự coi trọng các giá trị gia đình. 

Điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất với cô gái Sri Lanka vẫn là sự thân thiện, chân thành của con người Việt Nam, tinh thần sẵn sàng giúp đỡ người khác, cùng nền ẩm thực phong phú và những lễ hội truyền thống. Cô mong rằng, khi trở về quê hương sẽ có cơ hội giới thiệu với gia đình, bạn bè về đất nước, con người Việt Nam cũng như những kỷ niệm đẹp đã tích lũy trong những năm tháng học tập tại đây.

Sau khi tốt nghiệp, Trúc An hy vọng có thể vận dụng những kiến thức và trải nghiệm đã có để phát triển sự nghiệp, đồng thời duy trì mối quan hệ với các thầy cô, bạn bè và những người đã đồng hành trong suốt hành trình của mình. Hơn thế, cô mong muốn trở thành “một chiếc cầu nối nhỏ”, góp phần vun đắp tình hữu nghị giữa thanh niên Sri Lanka và Việt Nam thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục, cũng như lan tỏa những câu chuyện tích cực về đất nước và con người Việt Nam tới bạn bè ở quê hương.

Đây thực sự là nơi phù hợp để học tập, trưởng thành và lưu giữ những ký ức đẹp của tuổi trẻ”.

Trúc An

chia sẻ

Câu chuyện của Trúc An - cô gái Sri Lanka được trao cơ hội sang Việt Nam học tập là minh chứng sinh động cho những nỗ lực bền bỉ của Thiền viện Trúc Lâm trong việc vun đắp tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước thông qua giáo dục và giao lưu văn hóa. Từ những hạt giống nhỏ được gieo bằng các lớp học tiếng Việt, những cánh cửa mới đã mở ra, không chỉ với riêng Trúc An mà còn với nhiều bạn trẻ Sri Lanka mang trong mình tình yêu dành cho Việt Nam.

Không dừng lại ở đó, Đại đức Thích Pháp Quang vẫn ấp ủ mong muốn xây dựng một lớp học tiếng Việt bài bản hơn dành cho trẻ em và người dân Sri Lanka, với đầy đủ phòng học, bàn ghế, sách vở và các điều kiện cần thiết. Theo Đại đức, đó sẽ là nơi giúp các em có cơ hội tiếp cận ngôn ngữ, văn hóa Việt Nam một cách thường xuyên, hệ thống và lâu dài hơn.

Bằng những lớp học tiếng Việt, những khóa tu, những cơ hội được trao đi cho thế hệ kế cận, những mong mỏi của Đại đức Thích Pháp Quang sẽ còn được tiếp nối và vươn xa hơn nữa. Khi những nhịp cầu ấy được vun đắp bằng lòng từ bi, sự sẻ chia và những giá trị văn hóa chung, Phật giáo sẽ tiếp tục là sợi dây bền chặt đưa Việt Nam và Sri Lanka đến gần nhau hơn, không chỉ trong ký ức của lịch sử, mà còn trong hành trình của các thế hệ mai sau. 

Thiết kế: Yến Vi, Trung Anh

Nội dung: Yến Vi, Phạm Hằng, Ngọc Anh