Việt Nam tại Ngày hội Nhân đạo Pháp: Từ lịch sử đến khát vọng 2045

Khách thăm quan quốc tế quan tâm tới Pa-nô về tầm nhìn 2045 của Việt Nam.

Ở đây có những cuộc tranh luận chính trị, những buổi giới thiệu sách, hòa nhạc, ẩm thực, các gian hàng văn hóa và cả những cuộc gặp diễn ra rất tự nhiên giữa những người đến từ nhiều quốc gia. Người cao tuổi đi cùng bạn bè. Các gia đình đưa con nhỏ tới vui chơi. Những nhóm thanh niên ngồi trên bãi cỏ trao đổi về chính trị, môi trường hay đơn giản chỉ nghe nhạc. Ngày hội Nhân đạo tại Pháp vì thế từ lâu đã vượt ra khỏi khuôn khổ một hội báo thông thường.

Toàn cảnh Ngày hội Báo Nhân đạo Pháp ngày 12/9.

Diễn ra từ ngày 11 đến 13/9, Ngày hội Nhân đạo năm nay bước sang lần tổ chức thứ 91. Khởi nguồn từ Báo Nhân đạo (L’Humanité), sự kiện giờ đây là một không gian lớn của đời sống chính trị, xã hội và văn hóa Pháp, với những cuộc thảo luận về hòa bình, công bằng xã hội, khí hậu, văn hóa và nhiều vấn đề quốc tế đang được quan tâm. Giữa không gian đông đúc và nhiều màu sắc ấy, có một góc Việt Nam.

Toàn cảnh gian trưng bày của Báo Nhân Dân trong Ngày hội báo Nhân đạo Pháp ngày 12/9.

Một Việt Nam không chỉ thuộc về quá khứ

Gian của Báo Nhân Dân không quá lớn, nhưng khá dễ nhận ra bởi màu đỏ, những hình ảnh về Việt Nam và những nhóm khách dừng lại xem các pa-nô trưng bày. Có người đã từng đến Việt Nam. Có người biết Việt Nam qua lịch sử. Cũng có những bạn trẻ chỉ tò mò bước vào, xem những bức ảnh rồi bắt đầu trò chuyện.

Ở đây, câu chuyện về Việt Nam bắt đầu từ lịch sử đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ đất nước. Đó cũng là câu chuyện về sự đoàn kết mà nhiều thế hệ người Pháp, trong đó có những người cộng sản và các lực lượng tiến bộ, đã dành cho Việt Nam trong những năm tháng khó khăn. Nhưng điều dễ nhận thấy là gian trưng bày năm nay không muốn dừng lại ở ký ức.

Một bạn trẻ Pháp đang tìm hiểu về Việt Nam.

Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam được giới thiệu như một đất nước đang thay đổi nhanh chóng, với quy mô kinh tế lớn hơn, đời sống người dân được cải thiện, xã hội ổn định và mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Một con số được nhắc đến khá nhiều tại gian hàng là 2045. Đó là thời điểm Việt Nam kỷ niệm 100 năm thành lập nước và đặt mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao. Nói cách khác, nếu những hình ảnh lịch sử giúp người xem hiểu Việt Nam đã đi qua những gì, thì con số 2045 lại đặt ra một câu hỏi khác: Việt Nam muốn trở thành một đất nước như thế nào trong những thập niên tới?

Ông Vũ Mai Hoàng, Vụ trưởng - Trưởng Ban Công nghệ, Phó Chủ tịch Liên Chi hội Nhà báo Báo Nhân Dân, cho rằng đó chính là thông điệp mà đoàn muốn gửi tới công chúng Pháp và bạn bè quốc tế. Ông nói: “Mục đích của Báo Nhân Dân khi tham gia và tổ chức gian hàng tại Hội báo Nhân đạo lần này là nhằm tăng cường tình đoàn kết hữu nghị giữa Việt Nam với các nước trên thế giới; giúp bạn bè quốc tế hiểu rõ hơn về một Việt Nam hào hùng trong quá khứ, phát triển trong hiện tại và hướng tới tương lai tốt đẹp”.

Theo ông Vũ Mai Hoàng, điểm nhấn năm nay là hình ảnh Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới sau Đại hội XIV của Đảng. “Chúng tôi gói gọn những nội dung đó qua tấm pa-nô này để giới thiệu các nghị quyết quan trọng và các văn kiện của Đại hội XIV. Tất cả đều cho thấy Việt Nam đang có những bước khởi đầu rất mạnh mẽ”, ông chia sẻ.

Điều đáng chú ý ở đây là cách kể câu chuyện. Không phủ nhận lịch sử. Không quên những năm tháng gian khó. Nhưng Việt Nam cũng không muốn bạn bè quốc tế chỉ nhìn mình qua chiến tranh hay cuộc đấu tranh giành độc lập. Thông điệp được đặt cạnh nhau khá rõ: một Việt Nam của lịch sử và một Việt Nam đang hướng tới tương lai.

Tình hữu nghị cần được kể lại cho thế hệ trẻ

Trong những cuộc tiếp xúc với lãnh đạo Đảng Cộng sản Pháp, Báo L’Humanité và bạn bè quốc tế tại ngày hội, các thành viên đoàn Báo Nhân Dân nhiều lần nhắc lại sự trân trọng đối với sự ủng hộ mà nhân dân Pháp đã dành cho Việt Nam. Với nhiều người thuộc thế hệ trước ở Pháp, đây vẫn là một ký ức rất gần.

Nhưng khi đi giữa những nhóm thanh niên có mặt tại Ngày hội Nhân đạo hôm nay, một câu hỏi khác xuất hiện khá tự nhiên: làm thế nào để câu chuyện ấy không chỉ còn nằm trong ký ức của những người đã trải qua lịch sử?

Trao đổi giữa đoàn công tác báo Nhân Dân và báo Nhân đạo Pháp ngày 12/9.

Ông Vadim Kamenka, Trưởng Ban Quốc tế báo Nhân đạo Pháp, cho rằng báo chí hai nước có thể đóng vai trò quan trọng hơn trong việc này. Theo ông, điều đầu tiên cần làm là giúp công chúng hai nước hiểu thêm về văn hóa của nhau, đồng thời tăng cường hợp tác trực tiếp giữa Báo Nhân Dân và báo Nhân đạo Pháp. “Hai tờ báo của chúng ta cần hợp tác và thường xuyên trao đổi các bài viết để thông tin về tình hình của hai nước. Đây là bước đi đầu tiên giúp thế hệ trẻ hai nước hiểu biết sâu sắc hơn về nhau”, ông Kamenka nói.

Nhưng ông cũng cho rằng nếu chỉ nói về lịch sử thì chưa đủ. Muốn tiếp cận giới trẻ, báo chí phải nói về những điều họ đang quan tâm: biến đổi khí hậu, văn hóa, tương lai của xã hội và câu hỏi thế giới hôm nay sẽ để lại điều gì cho thế hệ sau. “Khi cùng nhau giải quyết những trăn trở đó và tôn trọng sự khác biệt văn hóa, chúng ta sẽ tạo dựng được những giá trị chung. Điều cần thiết nhất hiện nay chính là một cuộc đối thoại thực chất”, ông nói.

Đó có lẽ là một điểm đáng chú ý trong cách nhìn về quan hệ Việt-Pháp hiện nay. Nền tảng lịch sử vẫn còn nguyên giá trị. Nhưng để mối quan hệ ấy sống được trong một thế hệ khác, cần những câu chuyện mới, những chủ đề mới và những lợi ích chung mà người trẻ có thể cảm nhận được.

Một bạn trẻ Pháp đang tìm hiểu về Việt Nam.

Một hình ảnh Việt Nam khác trong mắt người Pháp

Ngay tại gian Việt Nam, câu chuyện ấy đôi khi lại được thể hiện bằng những lời lẽ rất mộc mạc. Ông Jean-Marc Lespade, cựu Thị trưởng Tarnos và hiện là Ủy viên Hội đồng tỉnh Landes, vừa cùng gia đình trở về sau chuyến đi Việt Nam hồi tháng 5 vừa qua. Khi được hỏi điều gì khiến ông ấn tượng nhất, ông không nhắc trước tiên đến lịch sử hay chính trị. Ông nói về cảnh quan, con người và sự thay đổi của đất nước. “Chúng tôi thấy mọi thứ đều tuyệt vời, cảnh quan đất nước vô cùng tươi đẹp. Con người Việt Nam rất đôn hậu, nồng ấm và hiếu khách”, ông kể.

Nhưng điều khiến ông bất ngờ nhất lại là tốc độ phát triển. “Điều khiến chúng tôi đặc biệt ấn tượng chính là trình độ phát triển của đất nước các bạn, nhất là về kinh tế. Đây thực sự là điều làm chúng tôi ngạc nhiên”. Ông nhớ nhất không khí ở những nơi mình đã đi qua, sự nhộn nhịp của đời sống và cách người Việt Nam làm việc. Ông nói: “Chúng tôi cảm nhận được người dân luôn vui tươi, ấm áp, cởi mở và rất cần cù”. Một nhận xét tưởng như đơn giản, nhưng lại khá sát với điều gian hàng Báo Nhân Dân muốn chuyển tải trong năm nay: hình ảnh Việt Nam trong mắt bạn bè quốc tế đang dần được bổ sung bởi một câu chuyện mới. Không chỉ là Việt Nam của chiến tranh. Không chỉ là Việt Nam của phong trào đoàn kết quốc tế. Mà là một Việt Nam đang phát triển, thay đổi và đặt cho mình những mục tiêu lớn hơn.

Từ ký ức đến tương lai

Rời gian Việt Nam, phía ngoài vẫn là tiếng nhạc, những cuộc tranh luận và dòng người không ngừng di chuyển giữa hàng trăm gian hàng của Ngày hội Nhân đạo. Trong một ngày hội lớn như vậy, gian hàng Việt Nam chỉ chiếm một khoảng không gian rất nhỏ. Nhưng những cuộc trò chuyện diễn ra ở đó lại cho thấy một câu chuyện lớn hơn. Đó là sự chuyển tiếp từ ký ức lịch sử sang những câu hỏi của hiện tại và tương lai. Việt Nam vẫn trân trọng sự đoàn kết mà nhân dân Pháp và bạn bè quốc tế từng dành cho mình trong những thời khắc khó khăn. Nhưng Việt Nam hôm nay cũng muốn được biết đến như một đất nước đang đổi mới, hội nhập và hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển vào năm 2045.

Khoảng cách giữa hai hình ảnh ấy không phải là sự đoạn tuyệt. Ngược lại, quá khứ đang trở thành một nền tảng để xây dựng những kết nối mới. Và có lẽ ý nghĩa của những cuộc gặp tại Ngày hội Nhân đạo cũng nằm ở đó: để những người từng biết đến Việt Nam qua lịch sử tiếp tục đồng hành với một Việt Nam đang thay đổi; đồng thời để những thế hệ người Pháp trẻ hơn có thêm lý do để tìm hiểu về đất nước này.

Từ ký ức của tình đoàn kết đến khát vọng của một quốc gia đang hướng về năm 2045, câu chuyện Việt Nam tại Ngày hội Nhân đạo năm nay vì thế không chỉ là câu chuyện về những gì đã qua. Đó còn là câu chuyện về một tương lai đang được mở ra.