Việt Nam thúc đẩy đối thoại và ngoại giao phòng ngừa của ASEAN

Tại các hội nghị, các Bộ trưởng đã rà soát tổng thể, trao đổi và cơ bản hoàn tất công tác chuẩn bị của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các Hội nghị cấp cao liên quan, với các phiên họp cấp cao diễn ra tại Manila từ ngày 15-17/11. Cùng ngày, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã tham dự Phiên tham vấn không chính thức mở rộng về thực hiện Đồng thuận 5 điểm của các nhà lãnh đạo ASEAN.

Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN-Việt Nam dẫn đầu Đoàn Việt Nam tham dự Hội đồng Cộng đồng Chính trị-An ninh ASEAN (APSC) lần thứ 32. Ảnh: Việt Dũng/Pv TTXVN từ Philippines

Thừa ủy quyền của Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng SOM ASEAN - Việt Nam, đã dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị và Phiên Tham vấn.

Trao đổi tại các Hội nghị, các Bộ trưởng nhấn mạnh ý nghĩa quan trọng của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 là dịp để kiểm điểm, đánh giá kết quả, định hướng chiến lược hợp tác và triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, cùng các Kế hoạch chiến lược về Chính trị - An ninh, Kinh tế, Văn hóa - Xã hội và Kết nối ASEAN.

Đây cũng là dịp củng cố, mở rộng quan hệ hợp tác thực chất, cùng có lợi với các đối tác, vì hòa bình, ổn định và phát triển chung. Các Bộ trưởng đánh giá tích cực về những kết quả quan trọng mà ASEAN đã đạt được ngay trong năm đầu tiên triển khai Tầm nhìn Cộng đồng 2045 và thực hiện các ưu tiên của ASEAN trong năm Chủ tịch ASEAN 2026 của Philippines.

Các Bộ trưởng hoan nghênh nỗ lực hội nhập và đóng góp của Timor Leste vào kết quả chung của ASEAN, đồng thời cam kết tiếp tục hỗ trợ Timor Leste nâng cao năng lực và hoàn tất các tiêu chí thành viên đầy đủ của ASEAN.

Trước những diễn biến ngày càng phức tạp của tình hình quốc tế, các Bộ trưởng nhấn mạnh, để phát huy đà hợp tác tích cực hiện nay và hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, ASEAN cần nỗ lực củng cố đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm trong bảo đảm hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển của khu vực, đồng thời nâng cao khả năng tự chủ, ứng phó chủ động với các thách thức.

Các Bộ trưởng nhất trí cần thúc đẩy liên kết kinh tế, thương mại và đầu tư nội khối, khai thác các động lực tăng trưởng mới và mạng lưới hiệp định thương mại tự do (FTA) hiện có, nghiên cứu khả năng thiết lập các FTA với các đối tác tiềm năng.

Các Bộ trưởng nhấn mạnh ASEAN cũng cần củng cố và mở rộng quan hệ, hợp tác thực chất, cùng có lợi với các đối tác trên cơ sở đề cao luật pháp quốc tế và bảo đảm vai trò trung tâm của ASEAN, đồng thời phát huy các cơ chế hợp tác của ASEAN để thúc đẩy “văn hóa” tham vấn, đối thoại, xây dựng lòng tin và ngoại giao phòng ngừa.

Trao đổi về tình hình quốc tế và khu vực, các Bộ trưởng chia sẻ quan ngại trước những tác động tiêu cực, đa chiều của căng thẳng địa chính trị, nhấn mạnh cần tiếp tục ưu tiên triển khai toàn diện Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về ứng phó với khủng hoảng tại Trung Đông nhằm bảo đảm an ninh năng lượng và lương thực trong khu vực.

Các Bộ trưởng ghi nhận một số tiến triển tại Myanmar sau bầu cử, khẳng định tiếp tục hỗ trợ và khuyến khích Myanmar hợp tác chặt chẽ hơn với ASEAN để đạt những bước tiến mới, thực chất trong thực hiện Đồng thuận 5 điểm, vì an ninh và sinh kế của người dân Myanmar, vì hòa bình, ổn định và phát triển chung của khu vực.

Các Bộ trưởng ghi nhận tiến triển trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), nhất trí thúc đẩy tiến trình này nhằm sớm đạt được COC để quản lý tốt hơn tình hình trên Biển Đông.

Phát biểu tại các Hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang đánh giá cao công tác chuẩn bị của nước Chủ tịch Philippines, khẳng định Việt Nam sẽ phối hợp chặt chẽ với Philippines và các nước thành viên, đóng góp cho thành công và kết quả thực chất của các Hội nghị cấp cao.

Thứ trưởng nhấn mạnh trong bối cảnh xung đột và bất ổn đang diễn ra ở nhiều nơi trên thế giới, ASEAN cần dành ưu tiên cao nhất cho việc củng cố nền tảng hòa bình, ổn định trên cơ sở đề cao thượng tôn pháp luật và thúc đẩy các nguyên tắc, chuẩn mực ứng xử của ASEAN, nhất là Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC).

Thứ trưởng đề nghị phát huy các cơ chế của ASEAN để nâng cao năng lực phòng ngừa, giải quyết xung đột và ứng phó hiệu quả với các thách thức xuyên quốc gia như buôn bán ma túy, lừa đảo trực tuyến, khói mù xuyên biên giới.

Thứ trưởng cũng khẳng định Việt Nam sẽ hợp tác chặt chẽ với các nước để thúc đẩy đàm phán, sớm đạt được COC hiệu lực, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982. Việt Nam ủng hộ ASEAN tăng cường can dự tích cực với Myanmar để thúc đẩy đối thoại, hòa giải trên cơ sở Đồng thuận 5 điểm, đồng thời khuyến khích Myanmar phát huy các tiến triển đã đạt được thời gian qua.



Quang cảnh Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49. Ảnh: Việt Dũng/Pv TTXVN từ Philippines

Về định hướng hợp tác, Thứ trưởng nhấn mạnh việc thực hiện hiệu quả Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Chính trị - An ninh 2026 là nền tảng để ASEAN hiện thực hóa các mục tiêu của Tầm nhìn Cộng đồng 2045. Thứ trưởng đề nghị nâng cao vai trò điều phối liên ngành, liên trụ cột của Hội đồng Điều phối ASEAN (ACC), với sự hỗ trợ của Ban Thư ký ASEAN, nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức đa chiều như biến đổi khí hậu, an ninh mạng, an ninh năng lượng...

Thứ trưởng cũng nhấn mạnh ASEAN cần nâng cao văn hóa thực thi, chuyển hóa các cam kết thành chương trình, hành động cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân thông qua tận dụng các thỏa thuận, hiệp định mới được ký kết như Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) và Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA)…

Thứ trưởng khẳng định Việt Nam ủng hộ các nỗ lực giải quyết các vấn đề tác động trực tiếp tới an sinh và phúc lợi của người dân ASEAN; Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Indonesia, Thái Lan và các nước thành viên để sớm đưa Trung tâm về các tình huống y tế khẩn cấp và dịch bệnh mới nổi (ACPHEED) vào hoạt động.

Về quan hệ đối ngoại, Thứ trưởng đề nghị bảo đảm việc thiết lập quan hệ với các đối tác mới cần phù hợp với mục tiêu phát triển và tiêu chí của ASEAN, góp phần củng cố đoàn kết, vai trò trung tâm và đóng góp thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng.

Nhân dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang chia sẻ kết quả của một số sáng kiến đa phương nổi bật Việt Nam đã triển khai thời gian qua, như Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (tháng 6/2026) và Diễn đàn Cố vấn pháp lý ASEAN về công pháp quốc tế (AFLA) (tháng 10/2026).

Chiều cùng ngày, các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN đã chứng kiến Lễ ký văn kiện tham gia TAC của các nước Slovenia, Slovakia và CH Cyprus, nâng tổng số nước tham gia Hiệp ước này lên 65.