Việt Nam tìm giải pháp xử lý nước thải phân tán từ kinh nghiệm Nhật Bản
Trước áp lực xử lý nước thải sinh hoạt tại các khu vực ven đô, nông thôn và dân cư phân tán, Việt Nam đang tìm kiếm giải pháp phù hợp. Kinh nghiệm từ công...
Nhu cầu cấp thiết với Việt Nam
Sáng 17/11, tại Hà Nội, Đại học Xây dựng Hà Nội phối hợp cùng Bộ Môi trường Nhật Bản tổ chức hội thảo kỹ thuật với chủ đề "Thúc đẩy quản lý nước thải sinh hoạt phân tán tại Việt Nam".

TS Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Đối ngoại và Hợp tác quốc tế (Đại học Xây dựng Hà Nội) phát biểu khai mạc hội thảo.
Phát biểu khai mạc hội thảo, TS Nguyễn Tiến Dũng, Trưởng phòng Đối ngoại và Hợp tác quốc tế (Đại học Xây dựng Hà Nội) cho biết, hội thảo là sự tiếp nối các hoạt động trao đổi chuyên môn và hợp tác giữa hai bên trong lĩnh vực bảo vệ môi trường nước.
Đặc biệt, sự kiện này càng có ý nghĩa, khi được tổ chức đúng vào dịp Trường Đại học Xây dựng Hà Nội kỷ niệm 70 năm đào tạo và 60 năm thành lập, vào tháng 11/2026.
"Chúng tôi quan tâm đến cách Nhật Bản kết hợp công nghệ với hệ thống quản lý: Từ đánh giá tính năng, kiểm soát chất lượng thiết bị đến đào tạo nhân lực, tổ chức dịch vụ bảo dưỡng và kiểm tra độc lập. Những kinh nghiệm này sẽ giúp Việt Nam lựa chọn cách tiếp cận phù hợp với điều kiện kinh tế, hạ tầng và năng lực quản lý của mình", ông Dũng cho hay.
Theo ông Dũng, quản lý nước thải sinh hoạt đang là yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam.
Các hệ thống thu gom, xử lý tập trung có vai trò quan trọng, song đòi hỏi nguồn vốn lớn, thời gian triển khai dài và mạng lưới thu gom đồng bộ.
Tại nhiều khu vực ven đô, nông thôn và khu dân cư phân tán, việc đầu tư các hệ thống này còn khó khăn.
Vì vậy, quản lý nước thải phi tập trung là giải pháp cần thiết để bổ trợ, lấp đầy khoảng trống mà hệ thống tập trung chưa bao phủ hoặc khó triển khai hiệu quả.
Đại diện phía Việt Nam, ông Dũng bày tỏ mong muốn học hỏi kinh nghiệm của Nhật Bản trong phát triển và quản lý các hệ thống xử lý nước thải phi tập trung, đặc biệt là Johkasou.

Ông Masashi Taketani, Trưởng Văn phòng Thúc đẩy Johkasou (Bộ Môi trường Nhật Bản).
Ông Masashi Taketani, Trưởng Văn phòng Thúc đẩy Johkasou (Bộ Môi trường Nhật Bản) chia sẻ, hội thảo khoa học lần này là diễn đàn quan trọng để các chuyên gia Việt Nam và Nhật Bản cùng nhau chia sẻ các nghiên cứu về thực trạng và giải pháp xử lý nước thải.
Dựa trên các báo cáo khoa học, các chuyên gia tiến hành đối sánh, phân tích thực trạng hệ thống xử lý nước thải giữa Việt Nam và Nhật Bản. Qua đó, góp phần tích cực vào việc tìm kiếm những giải pháp tích cực ứng phó thách thức trong tương lai trong lĩnh vực xử lý nước thải.
Ông Masashi Taketani mong muốn, hội thảo không chỉ dừng lại ở mức độ trao đổi lý thuyết mà còn trở thành một phần thiết thực, mang ý nghĩa trực tiếp đối với công cuộc bảo vệ và cải thiện môi trường sống tại Việt Nam.
Lựa chọn mô hình phù hợp, đồng bộ
Chia sẻ kinh nghiệm, ông Minoru Fujitani, chuyên gia môi trường cao cấp, Văn phòng Thúc đẩy Johkasou (Bộ Môi trường Nhật Bản) cho biết, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa tại Nhật Bản từng gây ra tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng ở các dòng sông.
Nhằm khắc phục vấn đề này, Nhật Bản đã ban hành Luật Kiểm soát ô nhiễm nước vào năm 1970 và áp dụng nhiều tiêu chuẩn khắt khe để kiểm soát nguồn thải.

Chuyên gia môi trường cao cấp Nhật Bản, ông Minoru Fujitani chia sẻ kinh nghiệm tại hội thảo.
Hệ thống quản lý nước thải Nhật Bản hiện nay được chia thành ba mô hình chính gồm hệ thống thoát nước tập trung, công trình xử lý tại khu dân cư nông nghiệp và hệ thống phân tán Johkasou.
Trong đó, công nghệ Johkasou đóng vai trò thiết yếu trong việc xử lý hiệu quả cả nước thải từ nhà vệ sinh lẫn các hoạt động sinh hoạt khác tại những khu vực thưa dân cư.
Khung pháp lý và các quy định liên quan đến Johkasou được quản lý chặt chẽ bởi nhiều cơ quan chính phủ nhằm bảo vệ môi trường sống và nâng cao sức khỏe cộng đồng.
Nhờ các biện pháp đồng bộ này, chất lượng môi trường nước của Nhật Bản đã cải thiện đáng kể và công nghệ này tiếp tục được mở rộng sang nhiều quốc gia trên thế giới.
Theo ông Lương Ngọc Khánh, Phó trưởng phòng cấp, thoát nước (Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng - Bộ Xây dựng), tính đến tháng 10/2026, Việt Nam có khoảng 83 nhà máy xử lý nước thải đô thị với tổng công suất thiết kế 2,064m3/ngày đêm.
Tuy nhiên, công suất vận hành thực tế đạt khoảng 1,063m3/ngày đêm, tương đương 51,5% công suất thiết kế. Con số này phản ánh một thực tế là việc đồng bộ trong đầu tư nhà máy xử lý phải đi đôi với mạng lưới thu gom, đấu nối và bảo đảm điều kiện vận hành.

Ông Lương Ngọc Khánh, Phó trưởng phòng cấp, thoát nước (Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng - Bộ Xây dựng).
Cũng theo ông Khánh, ở nhiều đô thị, hệ thống thoát nước chung vẫn phổ biến, mạng lưới thu gom chưa đồng bộ, trong khi việc đấu nối nước thải từ các hộ gia đình và công trình còn gặp khó khăn.
Đối với các khu vực ven đô, dân cư phân tán, địa hình phức tạp nên việc đầu tư xây dựng mạng lưới thu gom dài, dẫn về nhà máy tập trung đòi hỏi chi phí rất lớn. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là tăng công suất xử lý, mà còn phải lựa chọn mô hình phù hợp và quản lý đồng bộ.
Ông Khánh cho rằng, kinh nghiệm của Nhật Bản với hệ thống Johkasou đem lại nhiều gợi mở. Điều đáng học hỏi không chỉ là công nghệ, thiết bị mà còn là khuôn khổ quản lý gắn với lắp đặt, kiểm tra, bảo dưỡng, hút bùn và trách nhiệm của các bên.
Một công trình xử lý quy mô nhỏ chỉ có thể phát huy hiệu quả lâu dài khi có đơn vị chịu trách nhiệm vận hành, duy trì và kiểm soát chất lượng đầu ra.

GS.TS Nguyễn Việt Anh chia sẻ ý kiến tại hội thảo.
GS.TS Nguyễn Việt Anh, Viện trưởng Viện Khoa học và Kỹ thuật Môi trường (Đại học Xây dựng Hà Nội), Phó chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam cho rằng, Việt Nam cần phát triển đồng bộ hệ thống thoát nước, xử lý nước thải tập trung và phi tập trung.
Bởi trên thực tế, năng lực, công suất vận hành của 83 nhà máy xử lý nước thải của Việt Nam chỉ đạt khoảng 51,5%.
Từ kinh nghiệm Nhật Bản với công nghệ Johkasou, GS.TS Nguyễn Việt Anh đề xuất cần phát triển đồng bộ công nghệ và dịch vụ vận hành, bảo trì chuyên nghiệp; tăng cường thử nghiệm, đánh giá hiệu năng thực tế, kiểm soát quá trình hút, vận chuyển và xử lý bùn thải.

Các đại biểu tham gia hội thảo chụp ảnh lưu niệm.
Đồng thời, cần ứng dụng chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý từng công trình và triển khai lộ trình hoàn thiện hệ thống đánh giá trong 3 giai đoạn: 0-1 năm, 1-3 năm và 3-5 năm.
Mục tiêu là nâng cao hiệu quả xử lý nước thải, bảo vệ nguồn nước và bảo đảm các công trình phi tập trung hoạt động bền vững, lâu dài.


