Hyundai đóng tàu chiến không người lái 600 tấn chỉ trong 9 tháng
Một tàu chiến không người lái nặng 600 tấn vừa được Hyundai và Anduril phát triển trong 9 tháng, tích hợp trí tuệ nhân tạo để tự điều hướng, giám sát máy móc và thực hiện nhiệm vụ quân sự. Nguyên mẫu được kỳ vọng mở ra cơ hội cung cấp tàu tự hành cho Hải quân Mỹ.

Hyundai đóng tàu chiến không người lái 600 tấn chỉ trong 9 tháng. Ảnh: HD Hyundai.
Chỉ mất 9 tháng chế tạo, mẫu tàu chiến không người lái 600 tấn của Hyundai và Anduril có khả năng tự điều hướng, giám sát hệ thống máy móc và hỗ trợ các nhiệm vụ quân sự bằng AI.
Cuộc đua phát triển tàu chiến không người lái đang bước vào giai đoạn mới khi tập đoàn HD Hyundai của Hàn Quốc hợp tác với công ty công nghệ quốc phòng Anduril Industries của Mỹ chế tạo thành công nguyên mẫu tàu mặt nước tự hành nặng 600 tấn. Điều gây chú ý là con tàu được hoàn thành chỉ sau 9 tháng, trong khi quá trình phát triển các tàu quân sự thông thường có thể kéo dài nhiều năm.
Nguyên mẫu mang tên tạm thời Al001 được chế tạo tại nhà máy đóng tàu HD Hyundai Heavy Industries ở Ulsan, Hàn Quốc. Hai doanh nghiệp chủ động đầu tư phát triển sản phẩm mà chưa có đơn đặt hàng chính thức từ Hải quân Mỹ.
Đây được xem là một cách tiếp cận khác trong lĩnh vực công nghiệp quốc phòng, nơi các dự án đóng tàu thường phải trải qua nhiều vòng thiết kế, phê duyệt và mua sắm trước khi bắt đầu sản xuất.
Thay vì chờ hợp đồng, Hyundai và Anduril muốn chứng minh năng lực bằng một sản phẩm thực tế, qua đó tìm kiếm cơ hội tham gia chương trình hiện đại hóa lực lượng hải quân Mỹ.
Tàu chiến 600 tấn không cần một thủy thủ nào
Điểm khác biệt lớn nhất của Al001 nằm ở khả năng hoạt động mà không cần thủy thủ đoàn trực tiếp trên tàu. Với kích thước tương đương một số tàu quân sự có thể cần khoảng 50 người vận hành, Al001 được thiết kế để thực hiện các hoạt động hàng hải thông qua hệ thống điều khiển tự động và giám sát từ xa.
Để làm được điều này, HD Hyundai và Anduril kết hợp hai nền tảng công nghệ có chức năng khác nhau. Hệ thống VAone do HD Korea Shipbuilding & Offshore Engineering phát triển chịu trách nhiệm điều khiển hoạt động hàng hải. Công nghệ này cho phép tàu di chuyển theo tuyến đường định trước, tự điều chỉnh hướng đi và tránh những vật cản xuất hiện trên hành trình.
VAone còn có khả năng theo dõi tình trạng hoạt động của các thiết bị quan trọng như động cơ và máy phát điện. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, hệ thống có thể đưa ra phản hồi phù hợp với tình huống.
Đây là yêu cầu quan trọng đối với tàu không người lái bởi một sự cố kỹ thuật giữa biển có thể khiến phương tiện mất khả năng hoạt động nếu không có người trực tiếp kiểm tra và sửa chữa. Trong khi đó, nền tảng Lattice của Anduril đảm nhiệm chức năng hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ quân sự bằng trí tuệ nhân tạo.
Lattice có thể tiếp nhận, xử lý và chia sẻ dữ liệu từ các thiết bị cảm biến, hỗ trợ nhận biết tình huống trên biển và truyền thông tin về trung tâm điều hành. Sự kết hợp này tạo ra hai lớp tự động hóa. Một lớp giúp con tàu vận hành an toàn, lớp còn lại hỗ trợ triển khai nhiệm vụ trinh sát, giám sát và phối hợp với những phương tiện khác.
Tuy nhiên, khả năng tự hành không đồng nghĩa với việc mọi quyết định tác chiến, nhất là sử dụng vũ khí, đều do AI tự đưa ra. Mức độ tự chủ trong hoạt động chiến đấu còn phụ thuộc vào cấu hình hệ thống, quy trình kiểm soát và yêu cầu của lực lượng sử dụng. Một chi tiết khác trên Al001 là mô-đun container dài khoảng 12 m được bố trí trên boong.
Không gian này có thể thay đổi cấu hình để mang theo những thiết bị phục vụ từng nhiệm vụ, từ cảm biến, hệ thống liên lạc đến các loại trang bị quân sự phù hợp.Thiết kế mô-đun giúp đơn vị sử dụng thay đổi chức năng của tàu mà không phải chế tạo lại toàn bộ phương tiện. Một nền tảng tàu có thể được cấu hình cho nhiều nhiệm vụ khác nhau, tùy theo nhu cầu triển khai thực tế.
Vì sao Hyundai có thể đóng tàu chiến chỉ trong 9 tháng?
Thông thường, quá trình chế tạo tàu quân sự bắt đầu từ việc xác định yêu cầu kỹ thuật, xây dựng thiết kế, lựa chọn thiết bị rồi mới chuyển sang mua sắm và sản xuất. Cách làm này giúp kiểm soát cấu hình kỹ thuật nhưng cũng có thể kéo dài tiến độ, nhất là khi các thiết bị quan trọng cần nhiều thời gian để sản xuất hoặc giao hàng. HD Hyundai đã đảo ngược một phần quy trình.
Doanh nghiệp lựa chọn và mua sắm các hệ thống động lực trước, sau đó phát triển thiết kế con tàu phù hợp với những thiết bị đã có. Nhờ vậy, quá trình thiết kế và chuẩn bị vật tư có thể diễn ra song song, hạn chế thời gian chờ đợi giữa các công đoạn.
Kết quả là nguyên mẫu Al001 được chế tạo trong 9 tháng, một khoảng thời gian ngắn đối với dự án tàu quân sự có quy mô hàng trăm tấn. Tuy nhiên, thời gian chế tạo nhanh chưa đồng nghĩa với việc phương tiện đã sẵn sàng phục vụ chiến đấu. Tàu vẫn phải trải qua các cuộc thử nghiệm để đánh giá độ ổn định, khả năng tự hành, mức độ an toàn và độ tin cậy của hệ thống trong điều kiện thực tế.
Theo kế hoạch được công bố, Al001 sẽ trải qua khoảng ba tháng thử nghiệm trên biển tại Ulsan trước khi được chuyển sang Mỹ để tiếp tục đánh giá trong năm 2027. Việc hai doanh nghiệp chủ động chế tạo nguyên mẫu trước khi nhận hợp đồng cũng cho thấy một xu hướng mới của công nghiệp quốc phòng, trong đó doanh nghiệp tìm cách rút ngắn thời gian đưa công nghệ từ phòng nghiên cứu ra môi trường thử nghiệm.
Đối với Hải quân Mỹ, những phương tiện như Al001 có thể trở thành lựa chọn bổ sung trong quá trình phát triển lực lượng tàu mặt nước không người lái. Thay vì sử dụng hoàn toàn tàu có người lái để tuần tra, giám sát và thu thập thông tin tại các khu vực nguy hiểm, hải quân có thể triển khai nhiều phương tiện tự hành nhằm mở rộng phạm vi hoạt động và giảm rủi ro cho nhân sự.
Kinh nghiệm từ xung đột Nga và Ukraine cũng cho thấy tàu mặt nước không người lái có thể tạo ra những thay đổi trong tác chiến hải quân. Ukraine đã sử dụng nhiều phương tiện điều khiển từ xa để tấn công các mục tiêu thuộc Hạm đội Biển Đen của Nga, khiến các lực lượng hải quân phải đánh giá lại phương án phòng thủ trước những phương tiện nhỏ, linh hoạt và khó phát hiện.
Dù vậy, Al001 có quy mô và định hướng sử dụng khác với các xuồng không người lái mang chất nổ. Nền tảng 600 tấn được phát triển để đảm nhiệm những nhiệm vụ kéo dài, đòi hỏi khả năng vận hành ổn định và quản lý thiết bị phức tạp hơn.
Trong bối cảnh Mỹ quan tâm đến việc mở rộng lực lượng hải quân trước những thay đổi về tương quan sức mạnh trên biển, công nghệ tàu tự hành có thể giúp tăng số lượng phương tiện triển khai mà không kéo theo nhu cầu nhân lực tương ứng với tàu truyền thống. Đối với HD Hyundai, dự án còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc phòng Mỹ, nhất là khi Washington và Seoul đang thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực đóng tàu.
Đối với Anduril, Al001 là cơ hội đưa nền tảng AI quân sự Lattice vào một phương tiện mặt nước có quy mô lớn, qua đó kiểm chứng khả năng phối hợp giữa phần mềm tự hành và hệ thống cơ khí hàng hải. Từ góc nhìn Việt Nam, sự xuất hiện của Al001 cũng đặt ra những vấn đề đáng quan tâm đối với ngành đóng tàu và công nghệ tự động hóa.
Khi các hệ thống cảm biến, điều khiển tự hành, giám sát thiết bị và phần mềm AI ngày càng giữ vai trò lớn trong giá trị của một con tàu, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp đóng tàu sẽ không còn phụ thuộc chủ yếu vào kết cấu thân vỏ hay công suất động cơ.
Các công nghệ như bảo trì dự báo, giám sát máy móc từ xa và điều hướng thông minh có thể được nghiên cứu ứng dụng trong lĩnh vực hàng hải dân sự, tàu khảo sát, phương tiện giám sát môi trường biển và hoạt động logistics.
Tuy nhiên, việc ứng dụng các công nghệ này cần đi kèm yêu cầu về an toàn hàng hải, an ninh mạng, độ tin cậy của hệ thống điều khiển và khả năng can thiệp của con người khi xảy ra tình huống bất thường.
Al001 hiện vẫn là nguyên mẫu đang trong quá trình đánh giá. Khả năng trở thành sản phẩm thương mại hoặc được Hải quân Mỹ đặt mua sẽ phụ thuộc vào kết quả thử nghiệm và các quyết định mua sắm trong tương lai.
Dù chưa có hợp đồng chính thức, việc hoàn thành một tàu mặt nước không người lái nặng 600 tấn trong 9 tháng cho thấy các doanh nghiệp quốc phòng đang tìm kiếm phương pháp sản xuất nhanh hơn, linh hoạt hơn và dựa nhiều hơn vào phần mềm.
Cuộc cạnh tranh trong lĩnh vực đóng tàu quân sự vì thế có thể dần chuyển từ câu hỏi ai đóng được tàu lớn hơn sang ai có thể chế tạo, nâng cấp và triển khai những phương tiện thông minh nhanh hơn.


